Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс кинорежиссері (1902–2003)
German film director (1902–2003)
Хелен Берта Амали "Лени" Рифеншталь (22 тамыз 1902 – 8 қыркүйек 2003) – неміс кинорежиссері, фотографы және актрисасы, нацистік пропаганданы жасауымен танымал. Дарынды жүзуші және суретші Рифеншталь бала кезінде биге қызығушылық танытып, сабақ алып, Еуропа бойынша өнер көрсеткен. 1924 жылғы «Тағдыр тауы» фильмінің жарнамалық плакатын көргеннен кейін, ол актерлік өнерге бейімделді және 1925 жылдан 1929 жылға дейін бес сәтті фильмде ойнады. Рифеншталь 1932 жылы өзінің «Көк шам» фильмімен режиссерлікке бел буғанда, Веймар дәуірінде фильм түсірген Германиядағы санаулы әйелдердің бірі болды. 1930 жылдардың соңында ол «Еркінің жеңісі» (1935) және «Олимпиада» (1938) нацистік пропагандалық фильмдерін түсірді, бұл оған әлемдік назар мен құрмет әкелді. Бұл фильмдер ең тиімді және техникалық тұрғыдан инновациялық пропагандалық фильмдердің қатарында саналады. Алайда, «Еркінің жеңісіндегі» қатысуы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның мансабы мен беделіне айтарлықтай нұқсан келтірді. Адольф Гитлер кем дегенде үш маңызды нацистік фильмнің өндірісі кезінде Рифенштальмен тығыз жұмыс істеді және олар достық қарым-қатынас орнатты. Соғыстан кейін Рифеншталь тұтқындалды және нацистік «ізбасар» деп танылды, бірақ соғыс қылмыстары бойынша айыпталмады. Өмірінің соңына дейін ол Холокост туралы ештеңе білмегенін айтты және «қалай білуге болар едік?» деген қорғаныс пікірінің өкілі ретінде сынға ұшырады. Рифенштальдың соғыстан кейінгі жұмыстарына автобиографиялық кітап және Оңтүстік Суданның нуба халқы туралы екі фотоальбом кірді.
Helene Bertha Amalie "Leni" Riefenstahl (; 22 August 1902 – 8 September 2003) was a German film director, photographer and actress known for producing Nazi propaganda. A talented swimmer and an artist, Riefenstahl became interested in dancing during her childhood, taking lessons and performing across Europe. After seeing a promotional poster for the 1924 film Mountain of Destiny, she was inspired to move into acting and between 1925 and 1929 starred in five successful motion pictures. Riefenstahl became one of the few women in Germany to direct a film during the Weimar era when, in 1932, she decided to try directing with her own film, The Blue Light. In the latter half of the 1930s, she directed the Nazi propaganda films Triumph of the Will (1935) and Olympia (1938), resulting in worldwide attention and acclaim. The films are widely considered two of the most effective and technically innovative propaganda films ever made. Her involvement in Triumph of the Will, however, significantly damaged her career and reputation after World War II. Adolf Hitler closely collaborated with Riefenstahl during the production of at least three important Nazi films, and they formed a friendly relationship. After the war, Riefenstahl was arrested and found to be a Nazi "fellow traveller" but was not charged with war crimes. Throughout her later life, she denied having known about the Holocaust, and was criticized as the "voice of the 'how could we have known?' defense." Riefenstahl's postwar work included an autobiography book and two photography books on the Nuba peoples of southern Sudan.
Ерте өмір
Хелен Берта Амали Рифеншталь 1902 жылғы 22 тамызда Берлинде дүниеге келген. Оның әкесі, Альфред Теодор Пол Рифеншталь, табысты жылыту және желдету компаниясының иесі болған және қызының бизнес әлеміне қадам басуын қалаған. Бірнеше жыл бойы жалғыз бала болғандықтан, Альфред оның отбасының атын жалғастырып, отбасылық қорды сақтап қалуын тілеген. Алайда, оның анасы Берта Ида (Шерлах), үйленгенге дейін жартылай уақыт тігінші болған, Рифенштальға сенген және қызының болашағы шоу-бизнесте екеніне сене білген. Рифенштальдың інісі Хайнц 39 жасында нацистік Германияның Кеңес Одағына қарсы соғысында, Шығыс майданында қаза тапты. Рифеншталь бала кезінен бастап өнерге ғашық болған. Ол төрт жасында сурет салу және өлең жазумен айналыса бастады. Сонымен қатар, ол спортқа бейім болды және он екі жасында гимнастика мен жүзу клубына қосылды. Оның анасы қызының өнер саласында табысқа жететініне сенімді болғандықтан, оны толық қолдады, Рифенштальдың әкесінен өзгеше, ол қызының өнерге деген құштарлығына қызығушылық танытпады. 1918 жылы, 16 жасқа келгенде, Рифеншталь «Аққарға» қойылымының көрсетіліміне қатысты, ол оны қатты қызықтырды және биші болуға деген ниетін оялды. Әкесі оның орнына қызына лайықты мамандыққа жол ашатын білім беруді қалады. Бірақ әйелі қызының құмарлығын қолдауын жалғастырды. Әйелі күйеуінен жасырып, Рифенштальды Берлиндегі Гримм Райтер би мектебіндегі би және балет сабақтарына тіркеді, онда ол тез арада көзге түсетін оқушыға айналды.
Helene Bertha Amalie Riefenstahl was born in Berlin on 22 August 1902. Her father, Alfred Theodor Paul Riefenstahl, owned a successful heating and ventilation company and wanted his daughter to follow him into the business world. Since Riefenstahl was the only child for several years, Alfred wanted her to carry on the family name and secure the family fortune. However, her mother, Bertha Ida (Scherlach), who had been a part time seamstress before her marriage, had faith in Riefenstahl and believed that her daughter's future was in show business. Riefenstahl had a younger brother, Heinz, who was killed at the age of 39 on the Eastern Front in Nazi Germany's war against the Soviet Union. Riefenstahl fell in love with the arts in her childhood. She began to paint and write poetry at the age of four. She was also athletic, and at the age of twelve joined a gymnastics and swimming club. Her mother was confident her daughter would grow up to be successful in the field of art and therefore gave her full support, unlike Riefenstahl's father, who was not interested in his daughter's artistic inclinations. In 1918, when she was 16, Riefenstahl attended a presentation of Snow White which interested her deeply; it led her to want to be a dancer. Her father instead wanted to provide his daughter with an education that could lead to a more dignified occupation. His wife, however, continued to support her daughter's passion. Without her husband's knowledge, she enrolled Riefenstahl in dance and ballet classes at the Grimm Reiter Dance School in Berlin, where she quickly became a star pupil.
Би және актерлік мансап
Рифеншталь би академиясына оқуға түсіп, өзінің жеке стильдегі би өнерімен танымал болды. Ол Макс Рейнхардтпен бірге Еуропа бойынша саяхаттап, еврей продюсері Гарри Сокал қаржылаған шоуда өнер көрсетті. Рифеншталь әр өнер көрсетілімі үшін шамамен төлем алатын және биге соншалықты берілгендіктен, кино түсіру туралы ойламаған. Ол бірнеше рет аяғына жарақат алып, тізесіне операция жасауға мәжбүр болды, бұл оның би мансабына қауіп төндірді. Дәрігерге бара жатып, ол алғаш рет 1924 жылғы «Таудың тағдыры» фильмінің плакатын көрді. Ол кино жасауға шабыттанды, кинотеатрларға барып фильмдер көріп, кино көрсетілімдеріне қатысты. Бір күні Рифеншталь «Таудың тағдыры» фильмінде ойнаған актер Луис Тренкермен кездесті. Досы Гюнтер Ран ұйымдастырған кездесуде ол «Таудың тағдыры» фильмінің режиссері және таулық фильм жанрының негізін қалаушы Арнольд Фанкпен танысты. Фанк Берлинде фильм түсіріп жатқан еді. Рифеншталь оның туындыларын қаншалықты бағалайтынын айтқаннан кейін, оны актерлік шеберлігіне де көндірді. Ол оны өзінің бір фильміне түсіруге инабат етті. Кейін Рифеншталь Фанктен 1926 жылғы «Киелі тау» фильмінің сценарийі бар жөнелтіліс алды. Ол Фанк үшін бірнеше фильм түсірді, онда актерлік өнер мен киномонтаждау техникасын үйренді. Фанктің Рифенштальды көпшілік назарына түсірген фильмдерінің бірі – 1929 жылғы «Пиц Палудың ақ тозағы», оның режиссері Г. В. Пабст болды. Ол қазіргі заманғы стандарттар бойынша әдепсіз деп есептелетін көптеген физикалық қиындықтарға тап болды. Оның басынан өткен азаптардың арасында: кішкентай қар көшкініне түсу, тау көлдері мен мұзды өзендерге секіру, жалаң аяқпен тік тау шыңдарына көтерілу, қар мен мұздың шабуылына ұшырап, жартасқа тартылу, мұздық жарығының үстінде сатымен теңдесу және әскери қызметкерлерінен ұятсыз әзілдер естіу болды. Оның даңқы Германиядан тыс елдерге де тарады. Рифеншталь 1932 жылы Карл Майер мен Бела Балажбен бірлесіп жазған «Көк жарық» атты өзінің туындысын өндіріп, режиссерлік етті. Бұл фильм Венеция кинофестивалінде күміс медальді жеңіп алды, бірақ көпшілік тарапынан толыққанды қабылданылмады, бұл үшін Рифеншталь сыншыларды кінәлады, олардың көпшілігі еврейлер еді. 1938 жылы қайта шығарылғанда, Балаж бен Сокалдың есімдері, екеуі де еврей болғандықтан, титрлерден алынып тасталды; кейбір хабарлар бойынша, бұл Рифенштальдың тікелей қатысуымен болды. Фильмде Рифеншталь ауыл тұрғындары жек көретін, оны жамандыққа байланысты деп санайтын және қуғынға ұшырататын қарапайым шаруа қызының рөлін ойнады. Оны жарқыраған тау үңгірі қорғайды. Өзінің айтуынша, Рифеншталь Голливудқа фильмдер түсіру үшін шақырылды, бірақ ол оны қабылдамай, Германияда досымен бірге қалуды жөн көрді. Гитлер фильмнің жанкүйері болды және Рифеншталь – кемелді неміс әйелінің бейнесі деп ойлады. Ол Рифенштальдың талантын байқап, кездесу ұйымдастырды. 1933 жылы Рифеншталь Арнольд Фанктің режиссерлік еткен, неміс тіліндегі «SOS Eisberg» және Тай Гарнеттің режиссерлік еткен, ағылшын тіліндегі «S. O. S. Iceberg» фильмдерінің америка-неміс бірлестігінде түсті. Фильмдер ағылшын және неміс тілдерінде бір уақытта түсіріліп, Universal Studios тарапынан шығарылды және таратылды. «S.O.S. Iceberg» фильміндегі актриса рөлі – оның ағылшын тіліндегі жалғыз рөлі болды.
Riefenstahl attended dancing academies and became well known for her self styled interpretive dancing skills, traveling across Europe with Max Reinhardt in a show funded by Jewish producer Harry Sokal. Riefenstahl often made almost for each performance and was so dedicated to dancing that she gave filmmaking no thought. She began to suffer a series of foot injuries that led to knee surgery that threatened her dancing career. It was while going to a doctor's appointment that she first saw a poster for the 1924 film Mountain of Destiny. She became inspired to go into movie making, and began visiting the cinema to see films and also attended film shows. On one of her adventures, Riefenstahl met Luis Trenker, an actor who had appeared in Mountain of Destiny. At a meeting arranged by her friend Gunther Rahn, she met Arnold Fanck, the director of Mountain of Destiny and a pioneer of the mountain film genre. Fanck was working on a film in Berlin. After Riefenstahl told him how much she admired his work, she also convinced him of her acting skill. She persuaded him to feature her in one of his films. Riefenstahl later received a package from Fanck containing the script of the 1926 film The Holy Mountain. She made a series of films for Fanck, where she learned from him acting and film editing techniques. One of Fanck's films that brought Riefenstahl into the limelight was The White Hell of Pitz Palu of 1929, co directed by G. W. Pabst. She had to undergo many physical challenges that would probably be deemed unethical in today’s standards. Some of the torments included: being engulfed in small avalanches, jumping into mountain lakes and icy streams, climbing rocky pinnacles while barefoot, letting herself be pulled up a rock face being pelted by snow and ice, balancing on a ladder above a deep glacial crevasse, and enduring obscene jokes from her exclusively male colleagues. Her fame spread to countries outside Germany. Riefenstahl produced and directed her own work called Das Blaue Licht ("The Blue Light") in 1932, co written by Carl Mayer and Béla Balázs. This film won the silver medal at the Venice Film Festival, but was not universally well received, for which Riefenstahl blamed the critics, many of whom were Jewish. Upon its 1938 re release, the names of Balázs and Sokal, both Jewish, were removed from the credits; some reports say this was at Riefenstahl's behest. In the film, Riefenstahl played an innocent peasant girl who is hated by the villagers because they think she is diabolical and cast out. She is protected by a glowing mountain grotto. According to herself, Riefenstahl received invitations to travel to Hollywood to create films, but she refused them in favor of remaining in Germany with a boyfriend. Hitler was a fan of the film, and thought Riefenstahl epitomized the perfect German female. He saw talent in Riefenstahl and arranged a meeting. In 1933, Riefenstahl appeared in the U. S. German co productions of the Arnold Fanck directed, German language SOS Eisberg and the Tay Garnett directed, English language S. O. S. Iceberg. The films were filmed simultaneously in English and German and produced and distributed by Universal Studios. Her role as an actress in S. O. S. Iceberg was her only English language role in film.
Пропагандалық фильмдер
Рифеншталь 1932 жылы нацистік партияның (НСДАП) басшысы Адольф Гитлердің митингіде сөйлегенін естіді және оның көпшілік алдында сөйлеу шеберлігіне тәнті болды. Бұл оқиға туралы Рифеншталь өз естеліктерінде былай деп жазды: "Менде ешқашан ұмыта алмайтын, тіпті апокалиптикалық көрініс болды. Жер бетінің кеңістігі менің алдымда жайылып жатқандай болды, жарты шардың ортасынан кенеттен жарылып, аспанға тиіп, жерді дірілдеткен зор күшті су ағыны шықты". Гитлер Рифенштальдың жұмысына бірден қызығушылық танытты. Ол Гитлердің "Көк жарық" фильміндегі басты рөлді сомдаған кезде байқаған арий әйелінің идеалына сай келді. Гитлермен кездескеннен кейін Рифенштальға 1933 жылы Нюрнбергте өткен бесінші митинг туралы бір сағаттық үгіт фильмін – "Der Sieg des Glaubens" ("Иманның жеңісі") режиссерлік ету мүмкіндігі ұсынылды. Бұл ұсыныс Рифеншталь үшін толық күтпеген жағдай болды. Гитлер Жозеф Геббельстің Пропаганда министрлігіне фильмді Рифенштальға тапсыруды бұйырған еді, бірақ Министрлік оған ешқашан хабарласпаған. Рифеншталь фильмді түсіруге келісті, бірақ оған дайындалуға бар-жоғы бірнеше күн берілді. Рифенштальдың жұмысына әлі де тәнті болған Гитлер одан 1934 жылы Нюрнбергте өткен партиялық митинг туралы жаңа үгіт фильмін – "Triumph des Willens" ("Еркінің жеңісі") түсіруін сұрады. Митингке миллионнан астам неміс қатысты. Кейде бұл фильмді ең ұлы үгіт фильмі деп санайды. Бастапқыда Рифенштальдың айтуынша, ол қарсылық көрсетті және нацистік партияның фильмдерін жасағысы келмеді, оның орнына Эвген д'Альберттің 1920 жылдары Берлинде өте танымал болған "Тифланд" ("Төмендіктер") операсы негізінде көркем фильм түсіргісі келді. Рифеншталь "Тифланд" фильмін түсіру үшін жеке қаржыландыру алды, бірақ Испаниядағы түсірілімдер тоқтатылып, жобасы тоқтатылды. ("Тифланд" 1940-1944 жылдары түсірілгенде, ол қара-ақ түсті және нацистік Германияда түсірілген үшінші ең қымбат фильм болды. "Тифланд" фильмін түсіру кезінде Рифеншталь интернат лагерлеріндегі ромаларды эпизодтық рөлдерге тартып алды, олар түсірілім кезінде қатты зәбір көрді, ал түсірілім аяқталғаннан кейін олар Аушвиц өлім лагеріне жіберілді. Ол спортшылардың қозғалысын бақылау үшін рельстерге камераны орнатып, деректі фильмдерде іздену кадрларын қолданған алғашқы кинорежиссерлердің бірі болды. Фильмде баяу түсірілген кадрлар да бар. Рифеншталь баяу қозғалыс, су астына суыру, өте жоғары және төмен бұрыштар, панорамалық әуе түсірілімдері және жылдам әрекетті бейнелеуге мүмкіндік беретін бақылау жүйесімен тәжірибе жасады. Бұл кадрлардың көпшілігі сол кезде жаңа болған, бірақ Рифеншталь оларды қолдану және жетілдіру арқылы стандартты орнатты, сондықтан олар әлі күнге дейін қолданылады. Рифенштальдың "Олимпиада" жұмысы қазіргі заманғы спорттық фотосуретке зор әсер еткені айтылады. Рифеншталь барлық нәсілдің бәсекелестерін, соның ішінде афроамерикалық Джесси Оуэнсті кейін танымал болған кадрларға түсірді. "Олимпиада" 1938 жылы Гитлердің 49 жылдығына арналып көрсетілді. Оның халықаралық дебюті Рифенштальды коммерциялық көрсетуді қамтамасыз ету үшін Америкаға жарнамалық турнеге аттандырды. 1937 жылдың ақпан айында Рифеншталь Детройт Ньюс газетінің тілшісіне: "Мен үшін Гитлер – өмір сүрген ең ұлы адам. Ол шынымен де мінсіз, қарапайым, сонымен бірге еркектік күш-қуатына ие" деді. Ол Нью-Йоркке 1938 жылдың 4 қарашасында, "Сынған шыны түнінен" бес күн бұрын келді. Бұл оқиға туралы хабар АҚШ-қа жеткенде Рифеншталь Гитлерді ашық қорғады. 18 қарашада оны Детройтте Генри Форд қабылдады. "Олимпиада" екі күннен кейін Чикаго инженерлер клубында көрсетілді. Халықаралық Олимпиада комитетінің президенті Эйвери Брундейдж фильмді жоғары бағалады және Рифенштальға зор құрмет көрсетті. Ол Луис Б. Майермен келіссөздер жүргізді, ал 8 желтоқсанда Уолт Дисней оны үш сағаттық турға алып шықты, оның барысында "Фантазия" фильмінің аяқталу сатысындағы жұмыстарымен таныстырды. Геббельстің күнделіктерінен зерттеушілер Рифенштальдың Жозеф Геббельс пен оның әйелі Магдамен жақын қарым-қатынаста болғанын, олармен операға барып, оның кештеріне қатысқанын білді. Рифеншталь Геббельстің оның ұсыныстарын қабылдамағаны үшін ренжіді және оның Гитлерге ықпалын қызғанышпен қарағанын, оны ішкі қауіп деп санағанын айтты. Сондықтан ол оның күнделікті жазбаларына сенуге болмайтынын мәлімдеді. Кейінгі деректер бойынша, Геббельс Рифенштальдың кино өнеріне жоғары баға берген, бірақ нацистер ұсынған кино бюджетін асыра жұмсағанына ашуланған.
Riefenstahl heard Nazi Party (NSDAP) leader Adolf Hitler speak at a rally in 1932 and was mesmerized by his talent as a public speaker. Describing the experience in her memoir, Riefenstahl wrote, "I had an almost apocalyptic vision that I was never able to forget. It seemed as if the Earth's surface were spreading out in front of me, like a hemisphere that suddenly splits apart in the middle, spewing out an enormous jet of water, so powerful that it touched the sky and shook the earth". Hitler was immediately captivated by Riefenstahl's work. She is described as fitting in with Hitler's ideal of Aryan womanhood, a feature he had noted when he saw her starring performance in Das Blaue Licht. After meeting Hitler, Riefenstahl was offered the opportunity to direct Der Sieg des Glaubens, an hour long propaganda film about the fifth Nuremberg Rally in 1933. The opportunity that was offered was a huge surprise to Riefenstahl. Hitler had ordered Joseph Goebbels's Propaganda Ministry to give the film commission to Riefenstahl, but the Ministry had never informed her. Riefenstahl agreed to direct the movie even though she was only given a few days before the rally to prepare. Still impressed with Riefenstahl's work, Hitler asked her to film Triumph des Willens ("Triumph of the Will"), a new propaganda film about the 1934 party rally in Nuremberg. More than one million Germans participated in the rally. The film is sometimes considered the greatest propaganda film ever made. Initially, according to Riefenstahl, she resisted and did not want to create further Nazi Party films, instead wanting to direct a feature film based on Eugen d'Albert's Tiefland ("Lowlands"), an opera that was extremely popular in Berlin in the 1920s. Riefenstahl received private funding for the production of Tiefland, but the filming in Spain was derailed and the project was cancelled. (When Tiefland was eventually shot, between 1940 and 1944, it was done in black and white, and was the third most expensive film produced in Nazi Germany. During the filming of Tiefland, Riefenstahl utilized Romani from internment camps for extras, who were severely mistreated on set, and when the filming completed they were sent to the death camp Auschwitz. She was one of the first filmmakers to use tracking shots in a documentary, placing a camera on rails to follow the athletes' movement. The film is also noted for its slow motion shots. Riefenstahl played with the idea of slow motion, underwater diving shots, extremely high and low shooting angles, panoramic aerial shots, and tracking system shots for allowing fast action. Many of these shots were relatively unheard of at the time, but Riefenstahl's use and augmentation of them set a standard, and is the reason they are still used to this day. Riefenstahl's work on Olympia has been cited as a major influence in modern sports photography. Riefenstahl filmed competitors of all races, including African American Jesse Owens in what later became famous footage. Olympia premiered for Hitler's 49th birthday in 1938. Its international debut led Riefenstahl to embark on an American publicity tour in an attempt to secure commercial release. In February 1937, Riefenstahl enthusiastically told a reporter for the Detroit News, "To me, Hitler is the greatest man who ever lived. He truly is without fault, so simple and at the same time possessed of masculine strength". She arrived in New York City on 4 November 1938, five days before Kristallnacht (the "Night of the Broken Glass"). When news of the event reached the United States, Riefenstahl publicly defended Hitler. On 18 November, she was received by Henry Ford in Detroit. Olympia was shown at the Chicago Engineers Club two days later. Avery Brundage, President of the International Olympic Committee, praised the film and held Riefenstahl in the highest regard. She negotiated with Louis B. Mayer, and on 8 December, Walt Disney brought her on a three hour tour showing her the ongoing production of Fantasia. From the Goebbels Diaries, researchers learned that Riefenstahl had been friendly with Joseph Goebbels and his wife Magda, attending the opera with them and going to his parties. Riefenstahl maintained that Goebbels was upset when she rejected his advances and was jealous of her influence on Hitler, seeing her as an internal threat. She therefore insisted his diary entries could not be trusted. By later accounts, Goebbels thought highly of Riefenstahl's filmmaking but was angered with what he saw as her overspending on the Nazi provided filmmaking budgets.
Иконография
"Иеркіншіліктің жеңісі" атты еңбегінде Том Сондерс Гитлердің камера көзінің нысаны ретінде бейнеленгенін айтады. Сондерс былай деп жазады: "Бұл "шамадан тыс еркектік" (Гитлер мен СС-тің "тартымдылығы") көздің нысаны екенін жоққа шығармай, мен құштарлықтың әйелдерге де бағытталғанын айтарым. Бұл, Хитлердің Нюрнбергке келген кезде оны құрметпен қарсы алған әйелдердің таныс көрінісінде немесе оның кавалькадасы кезінде байқалмайды. Осы көріністерде Гитлер, жалпы жаппай жақтастарының бейнеленгеніндей, тартымдылық ошағы болып қалады. Керісінше, бұл тулар мен баннерлердің бейнеленгенінде көрінеді, олар визуалды түрде тартымды және сонымен бірге күшті саяси символдар ретінде бейнеленген". Ту еркектіктің символы ретінде қызмет етеді, ұлттық мақтаныш пен үстемдікпен байланыстырылады және ерлердің жыныстық және ерлік энергиясын бағыттайды деп есептеледі. Рифенштальдың туларды киноға түсіру әдісі оның иконографиясын толық қамтиды. Сондерс осылай жалғастырады: "Нәтижесі – маңызды екі еселі өзгеріс: суреттер адамдарды механикаландырады, ал туларға жан береді. Тіпті, олардың көпшілігі түрлі-түсті матаның астында жасырылмаса да, және бет-әлпеттері профильде көрінсе де, олар ерекше мінез-құлыққа немесе айқын ерекшелікке ие болмайды. Адамдар үлкен кәсіптің құмырсқалары болып қалады. Ал, керісінше, тулар, бірнеше немесе жүздеген болса да, әрқайсысының жеке ерекшелігі бар болады".
In Triumph of the Will, Tom Saunders argues that Hitler serves as the object of the camera's gaze. Saunders writes, "Without denying that "rampant masculinity" (the "sexiness" of Hitler and the SS) serves as the object of the gaze, I would suggest that desire is also directed toward the feminine. This occurs not in the familiar sequences of adoring women greeting Hitler's arrival and cavalcade through Nuremberg. In these Hitler clearly remains the focus of attraction, as more generally in the visual treatment of his mass following. Rather, it is encoded in representation of flags and banners, which were shot in such a way as to make them visually desirable as well as potent political symbols". The flag serves as a symbol of masculinity, equated with national pride and dominance, that supposedly channels men's sexual and masculine energy. Riefenstahl's cinematic framing of the flags encapsulated its iconography. Saunders continues, "The effect is a significant double transformation: the images mechanize human beings and breathe life into flags. Even when the carriers are not mostly submerged under the sea of colored cloth, and when facial features are visible in profile, they attain neither character nor distinctiveness. The men remain ants in a vast enterprise. By contrast and paradoxically, the flags, whether a few or hundreds peopling the frame, assume distinct identities".
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылдың 1 қыркүйегінде Германия Польшаға басып кірген кезде Рифеншталь Польшада әскери форма киіп, белбеуінде тапаншасымен неміс әскерлерінің арасында суретке түскен. Ол Польшаға соғыс тілшісі ретінде келген. 12 қыркүйекте ол Коньски қаласында болды, сол кезде неміс әскерлеріне шабуыл жасады деген айыппен 30 азамат атылып тасталды. Оның естеліктерінде айтылғандай, Рифеншталь араласуға тырысты, бірақ ашуланған неміс сарбазы оны қарумен ұстап, сол жерде атып өлтіремін деп қорқытты. Ол құрбандардың еврей екенін білмегенін айтты. Сол күні Рифенштальдың қайғыға толы суреттері сақталған. Дегенмен, 1939 жылдың 5 қазанында Рифеншталь Польшаға оралып, Варшавада Гитлердің жеңіс шеруін түсірді. Кейін ол Польшадан кетіп, енді нацистік тақырыпта фильм түсірмеуді шешті. 1940 жылдың 14 маусымында, Париж француздықтар тарапынан ашық қала деп жарияланған және неміс әскерлері басып алған күні Рифеншталь Гитлерге телеграмма жіберіп былай деді: "Менің фюрерім, неміс әскерлерінің Парижге кіруімен, сіздің және Германияның ең үлкен жеңісін зор қуанышпен, терең сезіммен және күйін шығармайтын алғыспен сізбен бөлісеміз. Сіз адам санасының шегінен асып, адамзат тарихында теңдесі жоқ істерге қол жеткіздіңіз. Біз сізге қалай алғыс айта аламыз?" Кейін ол: "Барлығы соғыс аяқталды деп ойлады, соның салдарынан мен Гитлерге телеграмма жібердім" деді. Рифеншталь 12 жыл Гитлермен дос болды. Алайда, 1944 жылы оның ағасы Ресей майданында қаза тапқаннан кейін Гитлермен қарым-қатынасы нашарлады. Нюрнберг митингтері трилогиясы мен "Олимпиада" фильмінен кейін Рифеншталь бұрын режиссерлікке кірісіп, бірақ аяқтамаған "Тің жер" фильмін түсіруге кірісті. Гитлердің тікелей бұйрығымен Германия үкіметі оған өтемақы төледі. 1940 жылдың 23 қыркүйегінен 13 қарашасына дейін Миттенвальд маңындағы Крун қаласында түсірілімдер жүргізілді. Испандық әйелдер мен шаруалардың рөлін сомдаған актерлар Зальцбургтегі Максглан лагерінде ұсталған рома халқынан алынған, олар онымен бірге жұмыс істеуге мәжбүр болды. 18 айдан кейін, 1942 жылдың сәуірінде Берлинге жақын орналасқан Бабелсберг студиясында түсірілім басталды. Бұл жолы Берлинге жақын Марзан тұтқынындағы синти мен рома халқы қосымша актерлер ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Өмірінің соңына дейін, концлагерьде жұмыс істегендер кейіннен Аушвиц өлім лагеріне жіберілгеніне қарамастан, Рифеншталь барлық кино актерлары аман қалды деп мәлімдеді. Рифеншталь кинорежиссер Нина Гладицке қарсы сотқа жүгінді, ол Рифеншталь өзінің лагерінде актерларды жеке таңдағанын айтты; Гладиц аман қалған рома халқының біреуін тауып, оның естеліктерін фильмнің кадрларымен сәйкестендірді. Неміс соты Гладицтің пайдасына шешім шығарды, Рифеншталь актерлардың концлагерьден келгенін білгенін мәлімдеді, бірақ Рифенштальға фильм түсірілімі аяқталғаннан кейін рома халқы Аушвицке жіберіледі деп хабарланбағанын мойындады. Бұл мәселе 2002 жылы қайта көтерілді, Рифеншталь 100 жасқа толғанда, рома халқының өкілдері оны нацистер рома халқын жойғанын жоққа шығарғаны үшін сотқа берді. Рифеншталь кешірім сұрап, былай деді: "Мен синти мен рома халқының Ұлттық социализм кезеңінде зардап шеккеніне өкінемін. Бүгінде олардың көптегені концлагерьде өлтірілгені белгілі". 1944 жылдың қазан айында "Тің жер" фильмінің түсірілімі Прагадағы Баррандов студиясына көшірілді. Бұл фильмнің ең қымбат түсірілімдерінің бірі болды. Фильм монтаждалып, шамамен он жылдан кейін ғана көрсетілді. Рифеншталь Гитлерді соңғы рет 1944 жылдың 21 наурызында Петр Якобқа үйленген кезде көрді. Рифеншталь мен Якоб 1946 жылы ажырасты. 1945 жылдың басында Германияның әскери жағдайы нашарлағандықтан, Рифеншталь Берлиннен кетіп, анасына жетуге тырысқан бір топ адаммен бірге автостоп жасап келе жатып, американдық әскерлерге ұсталды. Ол тұтқындалған лагерьден шығып, хаостық жағдайда қашып-құтылу мен тұтқындалудың бірнеше рет қайталанып, ақыры велосипедпен үйіне оралды. Ол американдық әскерлер үйін басып алғанын көрді. Ол олардың өзіне көрсеткен мейірімділігіне таң қалды.
When Germany invaded Poland on 1 September 1939, Riefenstahl was photographed in Poland wearing a military uniform and a pistol on her belt in the company of German soldiers; she had gone to Poland as a war correspondent. On 12 September, she was in the town of Końskie when 30 civilians were executed in retaliation for an alleged attack on German soldiers. According to her memoir, Riefenstahl tried to intervene but a furious German soldier held her at gunpoint and threatened to shoot her on the spot. She said she did not realize the victims were Jews. Photographs of a potentially distraught Riefenstahl survive from that day. Nevertheless, by 5 October 1939, Riefenstahl was back in occupied Poland filming Hitler's victory parade in Warsaw. Afterwards, she left Poland and chose not to make any more Nazi related films. On 14 June 1940, the day Paris was declared an open city by the French and occupied by German troops, Riefenstahl wrote to Hitler in a telegram, "With indescribable joy, deeply moved and filled with burning gratitude, we share with you, my Führer, your and Germany's greatest victory, the entry of German troops into Paris. You exceed anything human imagination has the power to conceive, achieving deeds without parallel in the history of mankind. How can we ever thank you?" She later explained, "Everyone thought the war was over, and in that spirit I sent the cable to Hitler". Riefenstahl was friends with Hitler for 12 years. However, her relationship with Hitler severely declined in 1944 after her brother died on the Russian Front. After the Nuremberg rallies trilogy and Olympia, Riefenstahl began work on the movie she had tried and failed to direct once before, namely Tiefland. On Hitler's direct order, the German government paid her in compensation. From 23 September until 13 November 1940, she filmed in Krün near Mittenwald. The extras playing Spanish women and farmers were drawn from Romani detained in a camp at Salzburg Maxglan who were forced to work with her. Filming at the Babelsberg Studios near Berlin began 18 months later in April 1942. This time Sinti and Roma people from the Marzahn detention camp near Berlin were compelled to work as extras. Almost to the end of her life, despite overwhelming evidence that the concentration camp occupants had been forced to work on the movie were later sent to the Auschwitz death camp, Riefenstahl continued to maintain that all the film extras survived. Riefenstahl sued filmmaker Nina Gladitz, who said Riefenstahl personally chose the extras at their holding camp; Gladitz had found one of the Romani survivors and matched his memory with stills of the movie for a documentary Gladitz was filming. The German court ruled largely in favour of Gladitz, declaring that Riefenstahl had known the extras were from a concentration camp, but they also agreed that Riefenstahl had not been informed the Romani would be sent to Auschwitz after filming was completed. This issue came up again in 2002, when Riefenstahl was 100 years old and she was taken to court by a Roma group for denying the Nazis had exterminated Romani. Riefenstahl apologized and said, "I regret that Sinti and Roma [people] had to suffer during the period of National Socialism. It is known today that many of them were murdered in concentration camps". In October 1944 the production of Tiefland moved to Barrandov Studios in Prague for interior filming. Lavish sets made these shots some of the most costly of the film. The film was not edited and released until almost ten years later. The last time Riefenstahl saw Hitler was when she married Peter Jacob on 21 March 1944. Riefenstahl and Jacob divorced in 1946. As Germany's military situation became impossible by early 1945, Riefenstahl left Berlin and was hitchhiking with a group of men, trying to reach her mother, when she was taken into custody by American troops. She walked out of a holding camp, beginning a series of escapes and arrests across the chaotic landscape. At last making it back home on a bicycle, she found that American troops had seized her house. She was surprised by how kindly they treated her.
Жобалардың іске асырылуы тоқтатылды
Рифенштальдың аяқталмаған жобаларының көп бөлігі соғыстың аяғына қарай жоғалып кетті. Француз үкіметі оның барлық монтаждау жабдықтарын, сондай-ақ "Тифланд" фильмінің түсірілім катушкаларын тәркіледі. Жылдар бойы соталдасудан кейін олар оған қайтарылды, бірақ француз үкіметі фильмді өңдеуге тырысқанда кейбір пленкаларға зақым келтіргені хабарланды, соның салдарынан бірнеше маңызды сахналар жоғалып кетті (дегенмен Рифеншталь сол жұптамамен "Олимпия" фильмінің түпнұсқа негативтерін тапқанына таң қалды). "Олимпия" фильмін түсіру кезінде Рифеншталь мемлекеттен өзінің жеке өндіріс компаниясын – "Рифеншталь Фильм" ЖШҚ-ны құру үшін қаржы алды, бірақ бұл компания оның ең әсерлі туындыларымен байланысты болған жоқ. Ол жылдар бойы нацистік қылмыстарға қатысқан деген айыптауларға қарсы елуден астам қылмыстық іс қозғады және жеңіске жетті.
Most of Riefenstahl's unfinished projects were lost towards the end of the war. The French government confiscated all of her editing equipment, along with the production reels of Tiefland. After years of legal wrangling, these were returned to her, but the French government had reportedly damaged some of the film stock whilst trying to develop and edit it, with a few key scenes being missing (although Riefenstahl was surprised to find the original negatives for Olympia in the same shipment). During the filming of Olympia, Riefenstahl was funded by the state to create her own production company in her own name, Riefenstahl Film GmbH, which was uninvolved with her most influential works. Over the years, she filed and won over fifty libel cases against people who had accused her of complicity with Nazi crimes.
Африка, фотосурет, кітаптар және соңғы фильм
Рифеншталь өзінен 40 жас кіші фотографы Фр. Рифенсталь Джордж Роджердің Нюба тайпасының салтанатты күрес жекпе-жектерін бейнелеген туындыларынан шабыт алып, Африкаға саяхат жасады. Көркемсурет сыншысы Хилтон Крамер бұл зерттеуді «эстетика мен идеологияның қарым-қатынасын зерттеген соңғы жылдардағы ең маңызды талдаулардың бірі» деп сипаттаған шолуда Сонтаг былай деді: Нюба тайпасы қара нәсілді болғанымен, арий емес, Рифенштальдың олардың суреті нацистік идеологияның негізгі тақырыптарымен үйлеседі: таза мен лас, бұзылмаған мен бүлінген, дене мен рух, қуаныш пен сын. [ ] Фашистік идеологиядағы «Асыл жабайы» тұжырымының ерекшелігі – ол ойлылыққа, сынға және көп түрлілікке деген жек көрушілікте көрінеді. [ ] Физикалық қабілет пен батылдықты көрсетуді және күштінің әлсізді жеңуін – оның пікірінше, қоғамдық мәдениеттің біріктіретін символына айналдырған қоғамды мақтауда – күрестегі жетістік «адам өмірінің басты мақсаты» болып табылады. Рифеншталь өзінің нацистік фильмдерінің идеяларын қайта жаңғыртуға ұқсайды. 1974 жылдың желтоқсанында американдық жазушы және фотограф Эудора Велти «Die Nuba» кітабына оң пікір жазып, «New York Times» газетінде Рифеншталь кітабының эстетикасын импрессионистік стильде баяндады: Ол жарықты мақсатты түрде қолданады: терінің қаралығын жасыратын, көзді алаңдататын жарқыраған жарық; дөңгелек үйдің есігінен төмен қарайтын жарық сәулесі, үйдің құпиялылығы мен қауіпсіздігін көрсетеді; ұйықтап жатқан лагерьдегі жас бұзаудың бетіне түскен таңғы жарық, жастардың бөлек әлемде өмір сүретінін білдіреді. Суреттерде адамдардың сұлулығы айқын көрінеді: ұялшақ, ойлы жас қыздың төменгі ерініне тігілген қызыл шаян тәрізді моншақ; жекпе-жекке дайындалып тұрған күрескердің қырқылған басы, үлкен иығынан қарап тұр, күлмен жабылғандықтан терісінің түсі көрінбейді. Германияның арт-директорлар клубы Рифенштальға 1975 жылғы ең үздік фотосурет үшін алтын медаль табыс етті. Ол суреттерінің бір бөлігін неміс журналдарына сатты. Рифеншталь 1972 жылы Мюнхенде өткен Олимпиада ойындарын және «The Sunday Times» газеті үшін рок-жұлдызы Мик Джаггерді әйелі Бьянкамен бірге суретке түсірді. Кейін ол Лас-Вегастағы Зигфрид пен Ройдың суретін түсірді. 1976 жылы Монреальде (Канада, Квебек) өткен Олимпиада ойындарында құрметті қонақ ретінде болды. 1978 жылы Рифеншталь «Коралл бақшалары» атты су астындағы суреттер жинағын, ал 1990 жылы «Су астындағы ғажайыптар» кітабын жариялады. 2002 жылдың 22 тамызында, 100 жылдығында «Су астындағы әсерлер» фильмін шығарды. Бұл фильм мұхиттардағы өмірге арналған идеалданған деректі фильм және оның 25 жылдан астам уақыттан бері түсірген алғашқы фильмі болды. Рифеншталь сегіз жыл бойы Greenpeace ұйымының мүшесі болды. «Су астындағы әсерлер» фильмін түсіргенде, Рифеншталь суға батып жүзуге рұқсат алу үшін жасы туралы жалған мәлімдеме жасады. 2002 жылы өткен сұхбатта Кеттнер: «Рифеншталь ханым қатты ауырып, әлсіз, ауырсынуды басатын дәрілер қабылдауда» деді. Рифеншталь 2003 жылдың 8 қыркүйегінде Германияның Пёкинг қаласындағы үйінде сағат 22:00 шамасында ұйқыда қайтыс болды. Оның күлі кремациядан кейін Мюнхендегі Вальдфридхоф зиратына жерленді. Оның өлімі туралы некрологтарда түрлі пікірлер айтылды, бірақ көптеген адамдар оның кинодағы техникалық жетістіктерін мойындады. Лени Рифенштальдың бұрынғы хатшысы және жалғыз мұрагері Жизела Ян оған қалған мүлікті Пруссияның мәдени мұра қорына сыйлады. Мүлікке 1920 жылдарға дейінгі фотосуреттер, фильмдер, қолжазбалар, хаттар, файлдар мен құжаттар кірді.
Riefenstahl began a lifelong companionship with her cameraman fr, who was 40 years her junior and assisted her with the photographs; they were together from the time she was 60 and he was 20. Riefenstahl traveled to Africa, inspired by the works of George Rodger that celebrated the ceremonial wrestling matches of the Nuba. In this review, which art critic Hilton Kramer described as "one of the most important inquiries into the relation of esthetics to ideology we have had in many years", Sontag argued that:Although the Nuba are black, not Aryan, Riefenstahl's portrait of them is consistent with some of the larger themes of Nazi ideology: the contrast between the clean and the impure, the incorruptible and the defiled, the physical and the mental, the joyful and the critical. [ ] What is distinctive about the fascist version of the old idea of the Noble Savage is its contempt for all that is reflective, critical, and pluralistic. [ ] In celebrating a society where the exhibition of physical skill and courage and the victory of the stronger man over the weaker have, at least as she sees it, become the unifying symbol of the communal culture—where success in fighting is the "main aspiration of a man's life"—Riefenstahl seems only to have modified the ideas of her Nazi films. In December 1974, American writer and photographer Eudora Welty reviewed Die Nuba positively for the New York Times, giving an impressionistic account of the aesthetics of Riefenstahl's book:She uses the light purposefully: the full, blinding brightness to make us see the all‐absorbing blackness of the skin; the ray of light slanting down from the single hole, high in the wall, that is the doorway of the circular house, which tells us how secret and safe it has been made; the first dawn light streaking the face of a calf in the sleeping camp where the young men go to live, which suggests their world apart. All the pictures bring us the physical beauty of the people: a young girl, shy and mischievous of face, with a bead sewn into her lower lip like a permanent cinnamon drop; a wrestler prepared for his match, with his shaven head turned to look over the massive shoulder, all skin color taken away by a coating of ashes. Art Director's Club of Germany awarded Riefenstahl a gold medal for the best photographic achievement of 1975. She also sold some of the pictures to German magazines. Riefenstahl photographed the 1972 Olympic Games in Munich, and rock star Mick Jagger along with his wife Bianca for The Sunday Times. Years later, Riefenstahl photographed Las Vegas entertainers Siegfried & Roy. She was guest of honour at the 1976 Olympic Games in Montreal, Quebec, Canada. In 1978, Riefenstahl published a book of her sub aquatic photographs called Korallengärten ("Coral Gardens"), followed by the 1990 book Wunder unter Wasser ("Wonder under Water"). On 22 August 2002, her 100th birthday, she released the film Impressionen unter Wasser ("Underwater Impressions"), an idealized documentary of life in the oceans and her first film in over 25 years. Riefenstahl was a member of Greenpeace for eight years. When filming Impressionen unter Wasser, Riefenstahl lied about her age in order to be certified for scuba diving. Kettner said in an interview in 2002, "Ms. Riefenstahl is in great pain and she has become very weak and is taking painkillers". Riefenstahl died in her sleep at around 10:00 pm on 8 September 2003 at her home in Pöcking, Germany. After cremation, her ashes were buried in Munich Waldfriedhof. After her death, there was a varied response in the obituary pages of leading publications, although most recognized her technical breakthroughs in filmmaking. Gisela Jahn, Leni Riefenstahl's former secretary and sole heir, donated the estate bequeathed to her to the Prussian Cultural Heritage Foundation. Items included photographs, films, manuscripts, letters, files, and documents dating back to the 1920s.
Қабылдау
Тейлор Даунингтің сөзінше, Рифенштальдың нацистік кезеңдегі туындылары «миллиондаған неміс үшін Гитлермен келісуді қалыпты, тіпті қажет етті. Ал нацистік көшбасшылықты насихаттауда оның танымал нацистік партия фильмдерінен Аушвиц пен Белсенге тікелей байланыс бар». Сол сияқты, Авраам Купер Рифенштальдың жұмысы Холокост миссиясын іске асыру үшін өте маңызды болғанын айтады және оны «қылмыстық жауапкершілігі жоқ серіктес» деп сипаттайды. Кино зерттеушісі Марк Кузинс «Кино тарихы» атты кітабында: «Орсон Уэллс пен Альфред Хичкоктан кейін Лени Рифеншталь өз заманының ең талантты батыс кинорежиссері болды» деп жазады. «Хрусталь түнi» деп аталатын неміс еврейлеріне жасалған шабуылдан кейін, Рифеншталь «Олимпиада» фильмін көрсету үшін Голливудқа сапар шекті, бірақ Антинацистік лига және басқалар оны сынады. Рецензент Гари Моррис Рифенштальды «теңдесі жоқ дарын иесі, ерлер басымдығы бар индустриядағы әйел, Эйзенштейн немесе Уэллспен шайқаса алатын киноның көрнекті формалисі» деп атады. «The New York Times» газетінің киносыншысы Хал Эриксон «Еврей мәселесі» «Жеңістің еркі» фильмінде көбінесе айтылмайтынын мәлімдейді: «Режиссер Лени Рифеншталь көшпенділерді, әскери шерулерді, әскери оркестрлерді және Гитлердің шешімді сөзін көрсетуге дайын, бәрі де оркестрленген, хореографиялық түрде орындалған және Гриффит пен Демиллді кедей режиссерлер сияқты көрінетін масштабта жарықтандырылған». «The Daily Telegraph» газетінің журналисі Чарльз Мур: «Ол, мүмкін, 20-шы ғасырдың ең талантты әйел кинорежиссері болды; оның нацистік Германияны кинода мақтауы оның ең танымал екенін қамтамасыз етті» деп жазды. «The Independent» газетінің киножурналисі Сандра Смит: «Оны жас, талантты және амбициялы әйел ретінде көретіндер мен оқиғалардың ағынында толық түсінбеген қызбен қамалып қалғандар, сондай-ақ оны суық және пайдакүнемді пропагандист және нацист деп санайтындар арасында пікірлер екіге бөлінеді». Критик Джудит Турман «The New Yorker» журналында: «Рифенштальдың генийі, тіпті оның қызметіне немқұрайды қараған сыншылардың өзі де сирек күмән келтіреді. Рифеншталь бишілер мен спортшылардың денелеріне, әсіресе қозғалыстағы денелеріне құмар стилист болды. Рифеншталь ауысулары үшін маңызды кескіштерге, тұманға, мүсіндерге, жапырақтарға және шатырларға көп сүйенді. Оның реакциялық кадрлары бір-біріне ұқсас: жарқыраған, қуанышты бет-әлпеттер – Гитлерден басқа барлығы жас және арийлік». «The New Yorker» журналында жұмыс істейтін киносыншысы Паулин Каэл «Жеңістің еркі» және «Олимпиада» фильмдерін «әйел режиссердің ең ұлы екі фильмі» деп атады. Жазушы Ричард Корлис «Time» журналында: «Рифенштальдың толық автор ретіндегі статусына таң қалдым: продюсер, сценарист, режиссер, монтажшы және көркем фильмдерде актриса. Оның фильмдері мен мансабында туындаған мәселелер оның жамандаушылары режиссердің қатыгездікке қатысы бар ма, әлде оның қылмыстық білімі жоқ па деген бір ғана мәселеге дейін азайтуға бейім». 2002 жылы Стивен Бах: «Рифеншталь алаңдатады, өйткені ол «біз қалай білуге болады?» деген қатал, бейтарап, тілді шешен қорғанысын ұстанып қалады, бұл аргументті немiстердiң саны азайып бара жатыр және қазiргi ұрпақтың ешқайсысы да ыңғайлы сезінбейді».
According to Taylor Downing, Riefenstahl's Nazi era work "made it acceptable, even desirable, for millions of Germans to go along with Hitler. And in promoting the Nazi leadership, there is a direct line from her infamous Nazi party films to Auschwitz and Belsen." Similarly, Abraham Cooper argues that Riefenstahl's work was essential to the carrying out of the mission of the Holocaust and describes her as an "unindicted co conspirator." Film scholar Mark Cousins notes in his book The Story of Film that, "Next to Orson Welles and Alfred Hitchcock, Leni Riefenstahl was the most technically talented Western film maker of her era." When traveling to Hollywood to showcase her film Olympia shortly after the coordinated attack of German Jews known as Kristallnacht, Riefenstahl was criticized by the Anti Nazi League and others. Reviewer Gary Morris called Riefenstahl, "An artist of unparalleled gifts, a woman in an industry dominated by men, one of the great formalists of the cinema on a par with Eisenstein or Welles." Film critic Hal Erickson of The New York Times states that the "Jewish Question" is mainly unmentioned in Triumph des Willens; "filmmaker Leni Riefenstahl prefers to concentrate on cheering crowds, precision marching, military bands, and Hitler's climactic speech, all orchestrated, choreographed and illuminated on a scale that makes Griffith and DeMille look like poverty row directors." Charles Moore of The Daily Telegraph wrote, "She was perhaps the most talented female cinema director of the 20th century; her celebration of Nazi Germany in film ensured that she was certainly the most infamous." Film journalist Sandra Smith from The Independent remarked, "Opinions will be divided between those who see her as a young, talented and ambitious woman caught up in the tide of events which she did not fully understand, and those who believe her to be a cold and opportunist propagandist and a Nazi by association." Critic Judith Thurman said in The New Yorker that, "Riefenstahl's genius has rarely been questioned, even by critics who despise the service to which she lent it. Riefenstahl was a consummate stylist obsessed with bodies in motion, particularly those of dancers and athletes. Riefenstahl relies heavily for her transitions on portentous cutaways to butts, mist, statuary, foliage, and rooftops. Her reaction shots have a tedious sameness: shining, ecstatic faces—nearly all young and Aryan, except for Hitler's." Pauline Kael, also a film reviewer employed for The New Yorker, called Triumph des Willens and Olympia, "the two greatest films ever directed by a woman". Writer Richard Corliss wrote in Time that he was "impressed by Riefenstahl's standing as a total auteur: producer, writer, director, editor and, in the fiction films, actress. The issues her films and her career raise are as complex and they are important, and her vilifiers tend to reduce the argument to one of a director's complicity in atrocity or her criminal ignorance." In 2002, Steven Bach wrote that "Riefenstahl disturbs because she remains the adamant, fierce, glib voice of the 'how could we have known?' defense, an argument fewer and fewer Germans, and almost none of the current generation, still feel comfortable making."
Кинобиографиялар
1993 жылы Рифеншталь Рей Мюллер режиссерлік еткен, жүлделі неміс деректі фильмі «Лени Рифенштальдың тамаша, қорқынышты өмірінің» тақырыбы болды. Рифеншталь фильмде өзі қатысып, бірнеше сұраққа жауап берді және өзінің фильмдерін жасау процесін егжей-тегжейлі баяндады. Бұл биофильм жеті «Эмми» сыйлығына ие болу үшін ұсынылып, бір номинацияда жеңіске жетті. Өзінің естеліктерін жазып жүрген Рифеншталь, өзінің жеке өмірінде бастан өткерген қиындықтары, кинодағы мансабы және оның жөніндегі адамдардың пікірлерін баяндау үшін осы деректі фильмді түсіруге қатысуға келісті. Ол сондай-ақ Мюллердің 2000 жылғы «Лени Рифеншталь: Африка арманы» атты деректі фильмінің де тақырыбы болды, ол Суданға Нуба халқымен кездесу үшін жасаған сапары туралы айтады. 2000 жылы Джоди Фостер Рифеншталь туралы көркем фильм түсіруді жоспарлап, ол Гитлердің «ішкі шеңберінің» соңғы тірі қалған мүшесі ретінде қарастырылды, бұл наразылық тудырды. Саймон Визенталь орталығының деканы Марвин Иер режиссерді бейнелеуге тырысатын ревизионистік көзқарасқа қарсы ескертіп, Рифенштальдың Гитлерге «қатты ғашық» болғандай көрінгенін айтты. 2007 жылы британдық сценарист Руперт Уолтерс фильмге сценарий жазып жатқаны хабарланды. Жоба Рифенштальдің қайтыс болғанға дейін мақұлдауын алмады, себебі Рифеншталь өзі келіспеген эпизодтарға вето құқығын талап етті. Рифеншталь Фостердің орнына Шарон Стоунның өзін сомдауын қалаған. 2011 жылы режиссер Стивен Содерберг Рифеншталь туралы көркем фильмді шамамен алты ай бойы дамырып жатқанын мәлімдеді. Алайда, коммерциялық сәттілікке қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан ол жобадан бас тартты.
In 1993, Riefenstahl was the subject of the award winning German documentary film The Wonderful, Horrible Life of Leni Riefenstahl, directed by Ray Müller. Riefenstahl appeared in the film and answered several questions and detailed the production of her films. The biofilm was nominated for seven Emmy Awards, winning in one category. Riefenstahl, who for some time had been working on her memoirs, decided to cooperate in the production of this documentary to tell her life story about the struggles she had gone through in her personal life, her film making career and what people thought of her. She was also the subject of Müller's 2000 documentary film Leni Riefenstahl: Her Dream of Africa, about her return to Sudan to visit the Nuba people. In 2000, Jodie Foster was planning a biographical drama on Riefenstahl, then seen as the last surviving member of Hitler's "inner circle", causing protests, with the Simon Wiesenthal Centre's dean Marvin Hier warning against a revisionist view that glorified the director, observing that Riefenstahl had seemed "quite infatuated" with Hitler. In 2007, British screenwriter Rupert Walters was reported to be writing a script for the movie. The project did not receive Riefenstahl's approval prior to her death, as Riefenstahl asked for a veto on any scenes to which she did not agree. Riefenstahl reportedly wanted Sharon Stone to play her rather than Foster. In 2011, director Steven Soderbergh revealed that he had also been working on a biopic of Riefenstahl for about six months. He eventually abandoned the project over concerns of its commercial prospects.
Танымал мәдениетте
Рифеншталды 2014 жылы Словакияның "Лени" драмалық пьесасында Здена Студенкова сомдады, бұл пьеса Джонни Карсонның "Tonight Show" бағдарламасына қатысқан сияқты ойдан шығарылған оқиғаны көрсетеді. Ол голланд актрисасы Карис ван Хоутеннің Стивен Хопкинс режиссерлік еткен "Жарыс" спорттық драмалық фильмінде Джесси Оуэнстің өмірін бейнелеген рөлін ойнады. Фильм Солтүстік Америкада 2016 жылдың 19 ақпанында көрсетілді. 2016 жылы Том МакНабтың пьесасы негізінде Адриан Витория режиссерлік еткен "Лени. Лени." атты қысқаметражды фильмде Хильдегард Нил Рифеншталды сомдайды. 2021 жылы ол Найджел Фарндалдың "Диктатордың музасы" романының негізгі тақырыбы болды.
Riefenstahl was portrayed by Zdena Studenková in Leni, a 2014 Slovak drama play about her fictional participation in The Tonight Show Starring Johnny Carson. She was portrayed by Dutch actress Carice van Houten in Race, a sports drama film directed by Stephen Hopkins about Jesse Owens. It was released in North America on 19 February 2016. In the 2016 short film Leni. Leni., based on the play by Tom McNab and directed by Adrian Vitoria, Hildegard Neil portrays Riefenstahl. In 2021, she was the subject of Nigel Farndale's novel The Dictator's Muse.