Вазомотор: қан тамырларының диаметрін өзгерту әрекеттері. Вазодилататорлар мен вазоконстрикторлар, адренергиялық рецепторлар және жүйке талшықтары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қан тамырларының диаметрін өзгертетін әрекеттерді білдіретін термин. Нақтырақ айтқанда, бұл тамыр кеңейткіш және тамыр тарылтқыш әрекеттерге қатысты болуы мүмкін.
Term referring to actions upon a blood vessel that alter its diameter
Vasomotor refers to actions upon a blood vessel which alter its diameter. More specifically, it can refer to vasodilator action and vasoconstrictor action.
Симпатикалық иннервация
Симпатикалық жүйке талшықтары артерияның туника ортасын айналып өтеді және аксонның соңғы түймешігінен тегіс бұлшықетті (туника ортасын) қоршап тұрған клеткааралық сұйықтыққа норэпинефрин сияқты нейротрансмиттерлерді бөліп шығарады. Тегіс бұлшықет жасушаларының мембраналарында осы нейротрансмиттерлерге арналған α және β адренергиялық рецепторлар орналасқан. α адренергиялық рецепторлардың қозуы қан тамырларын тарылтады, ал β адренергиялық рецепторлардың қозуы бұлшықет жасушаларының босаңсуына, нәтижесінде қан тамырларының кеңеюіне әкеледі. Көбінесе, резистентті қан тамырларының тегіс бұлшық еттерінде α адренергиялық рецепторлар басым болады.
Sympathetic nerve fibers travel around the tunica media of the artery, secrete neurotransmitters such as norepinephrine into the extracellular fluid surrounding the smooth muscle (tunica media) from the terminal knob of the axon. The smooth muscle cell membranes have α and β adrenergic receptors for these neurotransmitters. Activation of α adrenergic receptors promotes vasoconstriction, while the activation of β adrenergic receptors mediates the relaxation of muscle cells, resulting in vasodilation. Normally, α adrenergic receptors predominate in smooth muscle of resistance vessels.
Эндотелийден алынған химиялық заттар
Эндотелин және ангиотензин тегіс бұлшық еттердің тамырларды тарылтатын заттары, ал азот оксиді мен простациклин – тегіс бұлшық еттердің тамырларды кеңейтетін заттары болып табылады. Жынышқа қарайтын қолдың қозғалтқыш жүйке тобының (брахиалды плекс) төменгі бөлігіндегі жүйкелердің зақымдануы (Клампке парализі) және қолдың икемдегіш байламасындағы ортанша жүйкенің қысылуы (карпальды туннель синдромы) жүйкелермен қамтамасыз етілген аймақтарда тамырлық қозғалыстардың өзгеруіне алып келеді. Бұл терінің бөлігі тамырлардың кеңеюінен (тамырлардың тарылуының жоғалуынан) қабыну себебімен жылы болады. Мидың тамырлық орталығының әлсіреуі қан тамырларының тамырлық тонусының жоғалуына әкелуі мүмкін, нәтижесінде көк тамырлар кеңейеді. Бұл неврогендік шок деп аталатын жағдайға соқтырады.
Endothelin, and angiotensin are the vasoconstrictors of smooth muscles while nitric oxide and prostacyclin are vasodilators of the smooth muscles. Injuries to nerves of the lower trunk of the brachial plexus (Klumpke's paralysis) and compression of median nerve at the flexor retinaculum of the hand (Carpal Tunnel Syndrome) can cause vasomotor changes at the areas innervated by the nerves. This area of the skin will become warmer because of vasodilation (loss of vasoconstriction). Depression of the vasomotor center of the brain can cause the loss of vasomotor tone of blood vessels, resulting in massive dilatation of veins. This will result in a condition called as neurogenic shock.