2001 ж. Перудің Арекипа аймағында болған 8.4 магнитудалы жер сілкінісі. Құрмандықтар, зардаптар мен геологиялық себептері туралы ақпарат. Жер сілкінісі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2001 жылы Перудің Арекипа аймағында болған күшті жер сілкінісі
2001 severe earthquake centered in Arequipa Region, Peru
2001 жылғы Перудің оңтүстігіндегі жер сілкінісі 23 маусымда сағат 20:33:15 UTC (жергілікті уақыт бойынша 15:33:15) 8.4 магнитудасымен және VIII (күшті) дәрежесіндегі Меркалли шкаласы бойынша ең жоғары қарқындылықпен тіркелді. Дүбір Перудің Арекипа, Мокегуа және Такна аймақтарына әсер етті. Бұл 1970 жылғы Анкаш жер сілкінісінен бері Перуде болған ең ауыр зардап келтірген жер сілкінісі және 1965 жылғы Рат аралдарындағы жер сілкінісінен бері әлемдегі ең ірі жер сілкінісі болды.
The 2001 southern Peru earthquake occurred at 20:33:15 UTC (15:33:15 local time) on June 23 with a moment magnitude of 8.4 and a maximum Mercalli intensity of VIII (Severe). The quake affected the Peruvian regions of Arequipa, Moquegua and Tacna. It was the most devastating earthquake in Peru since the catastrophic 1970 Ancash earthquake and globally the largest earthquake since the 1965 Rat Islands earthquake.
Тектоникалық орта
Перу Перу-Чили шұңқырының бойымен Оңтүстік Америка плитасының астына Наска плитасының батып кіруінен туындаған қиратушы шекараның үстінде жатыр. Перудің оңтүстік-батысында аса ірі жер сілкіністері жиі тіркелген. 23 маусымдағы жер сілкінісі 1996 жылы болған 7,7 магнитудалы жер сілкінісінің оңтүстік-шығысында орын алды. Ол, 1868 жылы шамамен 9,0 магнитудалы жер сілкінісін тудырған плита шекарасының бір бөлігінің жарылуымен байланысты болған сияқты. 1868 жылғы жер сілкінісі 23 маусымдағы жер сілкінісінде ауыр зақымдар шеккен қалаларда қиратушы болып келді. 1868 жылғы жер сілкінісі Оңтүстік Америка жағалауында мыңдаған адамның қаза болуына себеп болған цунамиді тудырды, сондай-ақ Гавайиде де зардап шектірді және Жаңа Зеландияда цунамиден туындаған жалғыз құрбандықтар тіркелді.
Peru lies above the destructive boundary where the Nazca Plate is being subducted beneath the South American Plate along the line of the Peru–Chile Trench. Southwestern Peru has a history of very large earthquakes. The June 23 shock originated just southeast of the source of a magnitude 7.7 earthquake that occurred in 1996, and it appears to have involved rupture of part of the plate boundary segment that produced an earthquake of magnitude approximately 9.0 in 1868. The 1868 earthquake was destructive in towns that were heavily damaged in the June 23 earthquake. The 1868 earthquake produced a tsunami that killed thousands of people along the South American coast and also caused damage in Hawaii and the only recorded tsunami deaths in New Zealand.
Жер сілкінісі
Жер сілкінісі тақта шекарасының интерфейсіндегі итеру тектоникалық қозғалыс нәтижесінде болды. Алғашқы шарпылыс шамамен 6 секунд аралықпен бөлінген екі оқиғадан тұрды. Одан кейін, 40 секундтан соң кемінде бір ірі, күрделі оқиға болды. Жер сілкінісі көптеген жер бетінің өзгеруіне себеп болды. Бұл жер бетінің өзгерулеріне көшкін, суарналардың құлауы, жердің жарылуы және тағы да басқалар кірді. Мұндай зақымдар ландшафтқа және жергілікті мекендеу орындарына ұзақ мерзімді әсер ете алады.
The earthquake occurred as a result of thrust faulting along the plate boundary interface. The initial onset consisted of two events separated by about 6 seconds. It was followed by at least one larger complex event occurring about 40 seconds later. The earthquake resulting in many instances of ground failure effects. These ground failure effects included landslides, collapsed drainage banks, ground cracking and more. These failures can have long term effects on the landscape and the local habitats.
Цунами
Жер сілкінісінің шамасы мен орналасқан жері Перуде жергілікті цунамиді, сондай-ақ басқа елдер мен құрлықтарда кішігірім цунамилерді тудырды. Жер сілкінісін зерттеу институты бойынша, жер сілкінісінен пайда болған жергілікті цунамидің магнитудасы Mt=8.2 болды, ал жергілікті цунами толқындарының биіктігі 5-8 метрге дейін тіркелді. Перуде болған жергілікті цунами Камана муниципалитетіне қарасты 20 шақырымдық жағалау учаскесіне зор зиян келтірді, нәтижесінде 3000-нан астам ғимарат қирады немесе зақымдалды, ал шамамен 5000 гектар егістік жер құммен жабылды. Аймақтағы ғимараттарға көп зиян келгенімен, егер бұл оқиға жазда, аймақ туристермен толы болған кезде орын алғанда, адам шығыны одан да көп болуы мүмкін еді. Халықтың көп бөлігі жер сілкінісі және оның салдарынан туындайтын цунами туралы біледі. Көптеген тұрғындар жер сілкінісін сезініп, судың шегініп жатқанын байқады және цунамиден сақталу үшін жоғарырақ жерге эвакуациялануға үлкерді. Ең ірі жергілікті емес цунами Чилиде болды, онда толқындардың биіктігі 257 см-ге жетті. Жер сілкінісімен байланысты цунами тіркелген басқа да аймақтар: Галапагос аралдары, Мексика, Калифорния, Гавай, Аляска, Фиджи, Самоа аралдары, Жапония, Жаңа Зеландия, Тонга және Ресей. Чилидің Арика аймағында бірнеше адам жарақат алды және зиян келтірілді. Дүмпуіл Арика, Икике, Калама және Токопилла қалаларында да сезілді. Жер сілкінісі Перудің оңтүстігінде, Чилидің солтүстігінде және Боливияда да күшті сезілді. Камана маңындағы цунами биіктігі кейбір жерлерде шамамен 7 метрге дейін жетеді деп есептелді, ал басқа жерлерде цунами су басу шегі жағалаудан 1 шақырымнан астам жерге дейін созылды. Таңдалған су тасқыны станцияларында тіркелген цунами толқынының биіктігі (жоғарғы нүктеден ең төменгі нүктеге дейін): Арикада – 2,5 м, Икикеде – 1,5 м, Чилидің Кокимбо қаласында – 1,0 м.
The size and location of the earthquake caused a local tsunami in Peru as well as smaller tsunamis in other countries and on other continents. The magnitude of the local tsunami that was caused by the earthquake was measured as Mt=8.2 by the Earthquake Research Institute and waves from the local tsunami were recorded to be 5 to 8 meters high. The local tsunami that occurred in Peru caused great damage to a 20 km section of coastline located in the municipality of Camana and as a result over 3,000 structures were destroyed or damaged, around 5,000 acres of farmland were covered in sand. Although great damage occurred to structures in the area, the loss of human life could have been much greater had this event occurred in the summer when the area is highly populated by tourists. Another factor that greatly reduced the loss of life was the fact that a majority of the population is knowledgeable about earthquakes and their resulting tsunamis. Many of the residents felt the earthquake as well as noticed the receding water and had the ability to evacuate to higher ground to avoid the resulting tsunami. The largest non local tsunamis occurred in Chile and waves reached heights of 257 cm. Other areas that also recorded tsunamis associated with the earthquake include the Galapagos Islands, Mexico, California, Hawaii, Alaska, Fiji, Samoan Islands, Japan, New Zealand, Tonga, and Russia. Some people were injured and damage was reported in the Arica, Chile area. It was felt in Arica, Iquique, Calama and Tocopilla, Chile. The quake was also felt strongly in much of southern Peru and northern Chile and also in Bolivia. Tsunami runup heights near Camana were estimated from field evidence to have reached approximately 7m at some locations; at other locations, the tsunami inundation distance extended more than 1 km inland from the coast. Tsunami wave heights (peak to trough) recorded from selected tide stations: 2.5m at Arica; 1.5m at Iquique; 1.0m at Coquimbo, Chile.