Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың шығысында жер сілкінісі мен цунами.
Earthquake and tsunami in eastern Canada
1929 жылғы Гранд-Бэнк жер сілкінісі (сондай-ақ Лауренциандық беткейдегі жер сілкінісі және Оңтүстік жағалаудағы апат деп те аталады) 1929 жылдың 18 қарашасында болды. Дүмпуілдің моменттік шамасы 7,2, ал ең жоғары Росси-Форель интенсивтігі VI (Күшті діріл) болды және ол Ньюфаундлендтің оңтүстік жағалауынан Атлант мұхитындағы Лауренциандық беткейдің сейсмикалық аймағында орын алды.
The 1929 Grand Banks earthquake (also called the Laurentian Slope earthquake and the South Shore Disaster) occurred on November 18, 1929. The shock had a moment magnitude of 7.2 and a maximum Rossi–Forel intensity of VI (Strong tremor) and was centered in the Atlantic Ocean off the south coast of Newfoundland in the Laurentian Slope Seismic Zone.
Жер сілкінісі
Жер сілкінісінің ошағы Ньюфаундлендтің Гранд Банкс аймағының оңтүстік жиегінде орналасқан, шамамен аралдан оңтүстікке қарай. Оның қозғалысын Нью-Йорк пен Монреаль қалаларында да сезінді. Бұл жер сілкінісі Бурин түбегінің оңтүстігіндегі екі жарық бойында болды, нәтижесінде үлкен су асты көшкіні пайда болды. Ол 12 трансатлантикалық теңіз асты телеграф кабельдерін жыртып, үш толқыннан тұратын цунамиге әкелді. Ньюфаундленд (Канада) және Сент-Пьер және Микелон ең көп зардап шекті, себебі 12 кабельдің жыртылуы мен цунами оларға ең үлкен әсер етті. Бұл Канада тарихында тіркелген ең ірі су асты көшкіні, 1894 жылғы Сент-Альбан көшкінінен 500 есе үлкен. 2002 жылы Канаданың Табиғи ресурстар министрлігі мен АҚШ Геологиялық қызметі Түзетілген Модификацияланған Меркалли шкаласын қолданып, қарқындылық картасын жасады.
The earthquake was centred on the edge of the Grand Banks of Newfoundland, about south of the island. It was felt as far away as New York City and Montreal. The quake, which occurred along two faults south of the Burin Peninsula, triggered a large submarine landslide displacing It snapped 12 submarine transatlantic telegraph cables and led to a tsunami that arrived in three waves. Newfoundland, Canada and Saint Pierre and Miquelon had the largest impact, both from the snapped 12 submarine cables, and the tsunami. This was Canada's largest submarine landslide ever recorded, up to 500 times the size of 1894 Saint Alban subaerial slide. In 2002 Natural Resources Canada and the United States Geological Survey, created an intensity map by using the Revised Modified Mercalli scale.
Цунами
Цунами толқындарының амплитудасы болды, ал Бурин түбегіндегі су көтерілуіне жетті. Ол түбектегі көптеген оңтүстік жағалау қауымдастарын қиратты, 27 немесе 28 адамды қаза қылды және 1000-нан астам адамды үйсіз қалдырды. Қирату салдарынан барлық байланыс жолдары үзілді, ал ертесі күні болған қарлы боран құтқару жұмыстарын одан әрі қиындатты. Ол жер сілкінісінен кейін 06:47-де Португалияның Лагос қаласында, жер сілкінісі болған жерден шақырым қашықтықта тіркелді. Эпицентрден Бурин, Ньюфаундлендке жетуі 2 сағат 23 минутқа соқты, ал Бермудада оны байқауға бар болғаны 2 сағат кетті.
The tsunami waves had an amplitude of , and a runup of along the Burin Peninsula. It destroyed many south coastal communities on the Peninsula, killing 27 or 28 people and leaving 1,000 or more homeless. All means of communication were cut off by the destruction, and relief efforts were further hampered by a blizzard that struck the day after. It was recorded as far away as Lagos, Portugal away, 06:47 after the earthquake. It took 2 hours and 23 minutes to strike Burin, Newfoundland, from the epicentre, and only two hours to be observed in Bermuda .
Принс Эдуард аралы
Принс-Эдвард аралы жер сілкінісін сезінді; сол кезде қарқындылығы Росси-Форель шкаласы бойынша IV (бірқатар сезілетін) – VI (күшті) дәрежесінде бағаланды. Облыста қарқындылығы III (әлсіз) – V (орташа) аралығында болды.
Prince Edward Island felt the earthquake; at the time the intensity was rated at IV (Slight tremor) – VI (Strong tremor) on the Rossi Forel scale. In the province, it ranged from an intensity of III (Weak) – V (Moderate).
Сент-Пьер және Микелон
Француздың Сен-Пьер және Микелон аралдарында, Бурин түбегінің батысында, сағат 16:30 шамасында бір минутқа созылған жер сілкінісі болды. Сағат 17:20-де цунами Сен-Пьер аралына жетіп, доктарды суға батырды. Ең көп қирау бұрын Іле-окс-Шьен (Иттер аралы, 1931 жылға дейін) деп аталған, қазір Л’Іле-окс-Марен (Теңізшілер аралы) деп аталатын аралда тіркелді. Цунами оңтүстіктен келді, оңтүстік жағалауды қорғайтын жартастың биіктігінен асып, соққанда аралдың төменгі бөлігін су басып кетті. Толқындар бірнеше үйлер мен құрылыстарды қиратты (және орын ауыстырды), бірақ аралдардан ешкім зардап шеккен жоқ немесе жарақат алғандар туралы хабарлама түскен жоқ. Аралдағы жер сілкінісінің күші V (орташа) – VI (күшті) болды, ал модификацияланған Меркалли шкаласы бойынша IV (жеңіл) – V (орташа) көрсеткішін алды.
In the French Overseas territory of Saint Pierre and Miquelon, about west of the Burin Peninsula, residents were startled around 16:30h by an earthquake lasting approximately one minute. At 17:20, the subsequent tsunami reached the island of Saint Pierre, submerging the docks. The most destruction was reported on the island formerly known as Île aux Chiens (The Island of the Dogs, until 1931–now known as L'Île aux Marins, The Island of the Sailors); the tsunami approached from the south, rising above the height of the south bank that protects the south coast, and flooding the lower part of the island upon impact. The waves destroyed (and moved) several residences and structures, but there were no reported injuries or casualties from the islands. The quake's intensity on the island was V (Moderate tremor) – VI (Strong tremor), and on the revised Modified Mercalli Intensity scale IV (Light) – V (Moderate)
Салдары
Цунамиден кейін бірнеше күн бойы электр қуаты, радио және телеграмма байланысы жоқ болды. S. S. Meigle кемесі апат сигналына жауап беруге үш күн жұмсады, ол керек-жарақ, көмекшілер, дәрігерлер, медбикелер, жамылғылар және азық-түлік жеткізді. Ньюфаундленд, АҚШ және Ұлыбританиядан түскен қайырымдылықтардың жалпы сомасы шамамен 250 мың долларды құрады (2023 жылы шамамен 4,3 миллион канад доллары). Ньюфаундленд немесе Канада үкіметінің ешбір жеке тұлғасы немесе бөлімшесі құрбандардың нақты немесе ресми тізімін жасаған емес. "Өмірден айрылу" атты есепте доктор Харрис Мунден Мосделл (Бурин Вест денсаулық сақтау басқармасының төрағасы) "Толқыннан болған өлім-жұлымның саны жиырма жетіге жетеді. 25 адам тікелей қозғалыс салдарынан қаза тапты. Тағы екі адам кейіннен шок пен суықтан қайтыс болды" деп хабарлады. Кейінгі зерттеулер жер сілкінісінен тағы бір адамның қаза тапқанын көрсетті. 1952 жылы Колумбия университетінің ғалымдары тізбектей үзілген кабельдердің бөліктерін жинап, жер сілкінісін анықтады және тұмандық ағынның алғашқы құжаттамасын жасады. Ғалымдар басқа цунамилердің салдарынан пайда болған құм қабаттарын зерттеп, үлкен жер сілкіністерінің аймақтық жиілігін анықтауға тырысты. Тейлор шығанағындағы 1929 жылғы цунамидан қалған деп есептелетін бір құм қабаты шөп сызығының астында табылды. Үлкен цунамилердің жиілігі теңіз түбіндегі шөгінділердің орналасуына байланысты өзгереді, себебі толқынды су астындағы жер көшкінінің күші тудырды.
In the immediate aftermath of the tsunami, electricity, radio and telegram communications were unavailable for several days. It took three days for the S. S. Meigle to respond to a distress signal, sending supplies, aid workers, doctors, nurses, blankets, and food. Donations from across Newfoundland, the United States and the United Kingdom totaled around $250k (about CA$4.3 million in 2023). There was never an accurate or official list of victims produced, by any individual or branch of the Newfoundland or Canadian government. In a report entitled "Loss of Life", the Dr. Harris Munden Mosdell (Chairman of the Board of Health Burin West) reported that "The loss of life through the tidal wave totals twenty seven. Twenty five deaths were due directly to the upheaval. Two other deaths occurred subsequently and were due to shock and exposure." Later research attributed an additional death to the earthquake. In 1952, scientists from Columbia University put together the pieces of the sequentially broken cables, leading to the discovery of the landslide and the first documentation of a turbidity current. Scientists have examined layers of sand, believed to be deposited by other tsunamis, in an effort to determine the regional frequency of large earthquakes. One sand layer, thought to be deposited by the 1929 tsunami at Taylor's Bay, was found below the turf line. The frequency of large tsunamis is varies according to the deposition of sediments offshore, as it was the submarine landslide’s power that triggered the wave.