Варшава өрт күзетінің тарихы

Кіріспе

Варшава өрт сөндіру күзеті (Варшавская Страж Пожарная) – Варшава қаласындағы өрт сөндіру бөлімшесі. 1834 жылы Варшаваның алғашқы тұрақты өрт сөндіру қызметі ретінде құрылған, ол 1939 жылғы Польшаға жасалған шабуылдан кейін Польшаны оккупациялаған нацистік Германия билігі тарапынан мемлекеттік меншікке алынғанға дейін тәуелсіз және қаланың меншігіндегі кәсіпорын болып қала берді.

Тарих

Варшава өрт сөндіру бригадасы 1834 жылдың 23 желтоқсанында Польша Корольдігінің Әкімшілік кеңесімен құрылды. Ол бір жыл бұрын Санкт-Петербургте құрылған ұқсас өрт сөндіру бөлімінен үлгі алуға тиіс болды. Келесі жылдың 6 ақпанында лейтенант-полковник Ян Робош Варшавадағы алғашқы өрт күзетінің бастығы болды. Бөлімнің ұйымдастырылуы 1836 жылдың 1 қаңтарында аяқталып, қызметін бастады. Бастапқыда Варшава өрт күзеті (Straż Ogniowa w Warszawie) деп аталды, 1841 жылы Варшава өрт күзеті (Warszawska Straż Ogniowa) деп қайта аталды. Күзетке қаладағы барлық техникалық қызметтер, оның ішінде өрт сөндіру және өртке қарсы шаралар, сондай-ақ мұржаларды және көшелерді тазалау міндеттері жүктелді. Ол төрт бөлімге бөлінді, олардың әрқайсысы Варшаваның әртүрлі ауданына жауапты болды. 1851 жылы Миров ауданы үшін қосымша бөлім құрылды. 1864 жылы күзетке алғашқы бу машинасымен жұмыс істейтін жылжымалы сорғы берілді, оны Лондондағы F. Shand, Mason and Co. фирмасы жасады. Келесі жылы тағы екі көлік келді, осылайша Варшава өрт күзеті континенттік Еуропадағы ең жақсы жабдықталған өрт сөндіру бөлімдерінің біріне айналды. Күзет қызметкерлері бірқатар тәжірибелерге, соның ішінде 1869 жылы көмірқышқылы өрт сөндіргішін сынауға көмектесті. Күзет Ресейге қарсы қаңтар көтерілісінен кейін де көбінесе тәуелсіз болды, бірақ 1872 жылы полковник Урбан Маевскийдің қайтысы оның тәуелсіздігінің көп бөлігінің аяқталуын белгіледі. Оның орнына күзеттің қолбасшысы болған полковник Иван Аньенков ресейлік болды және Польшаны ресейлендіру саясаты бойынша, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін күзеттің барлық қолбасшылары да ресейліктер болды. 1887 жылы күзет өрт сөндіру бригадасының оркестрін құрды, ол уақыт өте келе Польшадағы өрт сөндіру бөлімшелерінің фольклорының маңызды бөлігіне айналды. Тіпті 2006 жылға дейін көптеген өрт сөндіру бөлімшелерінің өз оркестрлері болды. 1878 жылы Варшава президенті Сократ Старинкевич күзеттің бас штабы үшін жаңа ғимарат салуды тапсырды, бұл Польшада өрт сөндірушілердің қажеттіліктері үшін салынған алғашқы ғимарат болды. Күзет өмір бойы техникалық дамуды және жаңа жабдықтарды енгізуді қадағалады. 1906 жылы күзетшілер Ресей империясындағы алғашқы өрт сөндіру бөлімі ретінде асбесттен қорғану құралдарымен жабдықталды. 1911 жылы Magirus компаниясы жасаған алғашқы жылжымалы баспалдақ келді, ал 1914 жылы күзет алғашқы автомобильді, Büssing компаниясында жасалған фургонды жалға алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін күзет өз қызметін жалғастырды. Алайда 1915 жылдың шілдесінде ресейліктер Варшаваны және күзеттің көп бөлігін, сондай-ақ олардың жабдықтарын эвакуациялауды бұйырды. Олардың кейбіреулері Ресей қалаларында, әсіресе Минск, Мәскеу және Санкт-Петербургте қызмет етті. Бірақ олардың көпшілігі ресейліктерден қашып, Орталық державалар басып алған қалаға оралды. Олардың арасында 4 қыркүйекте күзеттің қолбасшысы болып тағайындалған Йозеф Тулишковский болды. 1916 жылы Hans Lloyd компаниясынан өрт сөндірушілер үшін арнайы жасалған алғашқы автомобиль сатып алынды. Сол жылы Варшава азаматтары күзеттің 80 жылдығын атап өту үшін оның туын жасақтады. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Польша тәуелсіздігін қайта алды және I және IV бөлімдердің соғысқа дейінгі қолбасшысы капитан Жозеф Хласко Мәскеуден Варшаваға оралды (ол жерде ол осы қаланың өрт сөндірушілерінің қолбасшысы болды) және Тулишковскийдің ізбасары болды. 1920 жылы Польшадағы большевиктер соғысы кезінде Польшаның Ішкі істер министрлігі бөлімді мемлекеттік меншікке алу туралы шешім қабылдады. Алайда, Варшава билігі мемлекеттік билікті сотқа берді және шешім қайтарып алынды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Варшава өрт күзеті Польшадағы жалғыз жеке меншік өрт сөндіру бригадасы және әлемдегі осындай бірліктердің бірі болды. Олардың мәртебесі ресми түрде қалалық полицияға ұқсас болды. Жеке меншік (акциялардың көпшілігі Варшава қаласына тиесілі) күзеттің тез жаңғыруына мүмкіндік берді. 1928 жылы соңғы ат арбасы пайдаланудан шығарылды, содан бері күзет толыққанды моторландырылды. 1936 жылы Польна көшесінде жаңа бас штаб салынды, қазір де сол жерде филиалдардың бірі орналасқан. 1939 жылы Польшаға шабуыл басталғаннан кейін әскери қолбасшылардың бірінің бұйрығымен Варшава өрт күзеті Варшавадан Люблинге шығарылды. Алайда көптеген өрт сөндірушілер бұйрықтарға құлақ аспай, Варшавада қалып, Варшава қоршауының ауыр күндері өрт сөндіру жұмыстарын жалғастырды, қасіретті жағдайда өрт сөндірді, көбінесе неміс бомбалау кезінде. Łódź, Brzeziny, Ozorków және Nieszawa қалаларынан эвакуацияланған әріптестерімен бірге, олар Варшава капитуляциясына дейін қызметтерін жалғастырды. Барлығы Варшава өрт сөндірушілері шайқаста 30 адамды жоғалтты және 50 адам жараланды. Польшаның неміс оккупациясы басталғаннан кейін Варшава өрт күзеті нацистермен ресми түрде мемлекеттендірілді. Алайда, бөлім көбінесе тәуелсіз болды және 1939 жылдың желтоқсанында көптеген өрт сөндірушілер жаңа құрылған Skała қарсыласу ұйымына қосылды, ол уақыт өте келе Армия Крайова құрамына енді. Көптеген өрт сөндірушілер 1944 жылғы Варшава көтерілісіне қатысты, онда олардың тәжірибесі мен адалдығы қоршаудағы қаланың қарсыласуын күшейтуде маңызды рөл атқарды. Қызықты дерек, Варшава өрт күзетінің өзі жүретін сорғыларының бірі PAST ғимараттары үшін болған қаһарлы шайқаста отты лақтыру құралы ретінде қолданылды. Варшава өрт күзетінің соңғы қолбасшысы полковник Адам Калиновский болды. Соғыстан кейін одақтастар қолдаған коммунистік Польша билігі күзетті қайта құрмады, оның орнына мемлекеттік өрт сөндіру бөлімінің жергілікті бөлімшесін құрды.

The Warsaw Fire Brigade was created on December 23, 1834, by the Administrative Council of the Kingdom of Poland. It was to be modeled after a similar fire fighting unit created in Saint Petersburg only a year earlier. On February 6 of the following year Lt. Colonel Jan Robosz became the first Fire Chief of Fire Guard in Warsaw. The organization of the unit ended on January 1, 1836, and it began its duty. Initially named Fire Guard in Warsaw (Straż Ogniowa w Warszawie), in 1841 it was renamed to Warsaw Fire Guard (Warszawska Straż Ogniowa). The Guard was entitled with all maintenance duties in the city, including putting down fires and fire prevention, but also cleaning the chimneys and the streets. It was divided onto four departments, each of them responsible for a different borough of Warsaw. In 1851 an additional department was created for the borough of Mirów. In 1864 the Guards received the first steam engine operated mobile pump, manufactured by a London based F. Shand, Mason and Co. firm. The following year two additional vehicles arrived, thus making the Warsaw Fire Guard one of the best equipped fire units in continental Europe. The Guards also assisted in a number of experiments, among them in the tests of a carbonic acid fire extinguisher in 1869. Although the Guards remained largely independent even after the failed January Uprising against Russia, the death of Col. Urban Majewski in 1872 marked the end of much of its independence. His successor as the commander of the Guards, Col. Ivan Anienkov, was a Russian and, in accordance with Russian policy of Russification of Poland, until World War I all commanders of the Guards were also Russians. In 1887 the Guards form a Fire Brigade Band; with time it became one of the notable parts of the folklore of the firefighting units in Poland. Even as of 2006 most of the fire fighting units have their own orchestras. In 1878, president of Warsaw Sokrat Starynkiewicz ordered a new building for the Guards' headquarters, the first such building constructed in Poland specifically for the needs of the firefighters. Throughout its existence, the Guard usually followed the technical development and introduction of new equipment. In 1906 the guards were equipped with asbestos protective gear, as the first firefighting unit in the Russian Empire. In 1911 the first mobile ladder made by the Magirus company arrived, and in 1914 the Guards leased the first automobile, a van manufactured in the Büssing company. After the outbreak of World War I, the Guards continued their service. However, in July 1915 the Russians ordered the evacuation of Warsaw and most of the Guards, along with their equipment. Some of them served in Russian cities, most notably Minsk, Moscow and St. Petersburg. However, many of them escaped from the Russians and return to the Central Powers occupied city. Among them is Józef Tuliszkowski, who on September 4 was named the commander of the guards. In 1916 the first automobile built exclusively for the firefighters was purchased from the Hans Lloyd company. The same year the citizens of Warsaw sponsored a banner for the Guards, to mark the 80th anniversary of their creation. After the end of World War I, Poland regained her independence and the pre war commander of I and IV departments, Capt. Józef Hłasko, returned to Warsaw from Moscow (where he served as the commander of that city's firefighters) and became the successor of Tuliszkowski. In 1920, during the Polish Bolshevik War, the Polish Ministry of Interior decided to nationalize the unit. However, the authorities of Warsaw have sued the state authorities and the decision was withdrawn. Until World War II the Warsaw Fire Guards were the only privately owned fire brigade in Poland and one of the very few such units in the world. Officially their status was similar to that of the Municipal Police. The private ownership (most of the shares were held by the city of Warsaw) allowed for fast modernization of the Guards. In 1928 the last horse drawn cart was decommissioned; since then the Guard has been fully motorized. In 1936 a new headquarters was built at Polna street, where one of the branches is located even now. In 1939, after the outbreak of the Invasion of Poland, by orders of one of the military commanders, the Warsaw Fire Guard was withdrawn from Warsaw to Lublin. However, many firefighters ignored the orders and stayed in Warsaw, where their continued their service during the hard days of the siege of Warsaw, extinguishing fires in dramatic conditions, often during German bombardment. Along with their colleagues evacuated from Łódź, Brzeziny, Ozorków and Nieszawa, they continued their service until the capitulation of Warsaw. Altogether, the Warsaw firefighters lost 30 men and 50 wounded during the fights. After the start of the German occupation of Poland, the Warsaw Fire Guard was officially nationalized by the Nazis. However, the unit remained largely independent and in December 1939 most of the firefighters joined a newly formed Skała resistance organization, with time incorporated into the Armia Krajowa. Most of the firefighters took part in the Warsaw Uprising of 1944, where their experience and commitment proved vital in stiffening the resistance of the besieged city under constant bombardment. On an interesting note, one of the self propelled pumps of the Warsaw Fire Guard was used as a flamethrower during the heavy fights for the PAST building. The last commander of the Warsaw Fire Guards was Col. Adam Kalinowski. After the war the Allied backed communist authorities of Poland did not re create the Guards and instead formed a local branch of the state owned firefighters unit.

Мөр

1986 жылы бригаданың 150 жылдығын еске алу үшін 10 злотыйлық пошта маркасы шығарылды. Маркада Жозеф Бродовскидің 1870 жылы өртке бет алған бригаданың атпен жүргізілетін көліктерін бейнелеген суреті бейнеленген.