Кіріспе

Локомотивтердің дөңгелектер тізілімі

B B және Bo Bo – бұл Америка теміржол қауымдастығының (AAR) және британдық жіктемелері, екі жеке күштік жинағыштары бар төрт осьті локомотивтердің дөңгелектер тізілімін көрсетеді. Олар UIC жүйесіндегі B′B′ және Bo′Bo′ жіктемелерімен мағынасы бірдей. Екі екіості күштік жинағыштары бар тізілім – қазіргі заманғы электр және дизель локомотивтері үшін кең таралған дөңгелектер тізілімі болып табылады.

Бо-Бо

Bo Bo – бұл UIC таңбасы, теміржол көлігінің екі жеке күштік жинағыштағы төрт осьтік дөңгелек орналасуын көрсетеді, олардың барлығы өздерінің жетек моторларымен қозғалады. Бұл қазіргі заманғы электр және дизель-электр локомотивтерінде, сондай-ақ электрлік пойыздың жетек бөлімдерінде кең таралған дөңгелектердің құрылымы. Көптеген алғашқы электр локомотивтері сол кездегі бу машиналарын сипаттаған қасиеттермен ортақ болды. Осы қасиеттерге жақтаулы білдектер және жетек осьтері алдыңғы және артқы осьтермен бірге рамаға орнатылған қозғалтқыш осьтер кірді. Ұзын қатты дөңгелек базасы және алдыңғы және артқы осьтер бұрылыстағы тұрақтылықты төмендетіп, салмақты арттырды. Bo Bo конфигурациясы кішірек қатты дөңгелек базасының арқасында жоғары бұрылыс жылдамдықтарына мүмкіндік берді. Бұдан әрі, барлық дөңгелектер жетектелгендіктен, жабысу қабілеті жақсарды. Рамаға орнатылған дөңгелектердің болмауы бұрылыста көмектесу үшін алдыңғы және артқы осьтердің қажеттілігін жойды, салмақты және техникалық қызмет көрсету талаптарын азайтады. Қазіргі заманғы моторлар мен электрониканың дамуына байланысты, тек бірнеше осьтерге көбірек қуат беруге болады. Қазіргі заманғы электр локомотивтері тек төрт осьте 6400 кВт дейін қуатты жеткізе алады. Өте ауыр жүктерді тасымалдау кезінде, әсіресе көлемді тауарларды тасымалдағанда, осы дөңгелектердің орналасуы бар бір локомотивтің жетек күші жеткілікті жылдамдықпен пойызды жылдамдату үшін жеткілікті жабысу салмағы болмайды.

Бо-1-Бо

Жапонияның 3 фут 6 дюймдік тар рельстік Бо Бо электр локомотивтерінен JNR ED61 класының он сегізі 1970 жылдардың соңында ED62 класын құру үшін қайта жаңартылды. Колестік базаның арасына қосымша тіреу осі қосылды, нәтижесінде B 1 B (AAR) немесе Bo′1Bo′ (UIC) схемасы пайда болды. Бұл өзгерту Иида желісі үшін осьтік жүктемені жеңілдету мақсатында жасалды.

Бо-2-Бо

Тағы бір сирек кездесетін құрылым – Бо 2 Бо, ол 3 фут 6 дюймдік рельстік ені бар ED76 және ED78 жапон дизельдік локомотивтеріне қолданылды. Оларда флексикольді сыртқы күктер қолданылған, бұл күктерге көлденең қозғалысқа және айналуға мүмкіндік берді.

Бо′Бо′+Бо′Бо′

Бұл бір-бірімен жартылай тұрақты байланыстырылған Bo′Bo′ локомотивтерінің жұбы. Олардың әрқайсысы бір кабинамен жасалған, сондықтан әр басында кабина бар. Бұл конструкцияға Alstom Prima II кіреді, ол өндірістегі ең қуатты электр локомотивтерінің бірі. Нұсқаларына Қытай темір жолының HXD2 және Үндістанның WAG 12 локомотивтері жатады.

B′B′

B′B′ немесе B B орналасуы ұқсас, бірақ көбінесе дизельдік-гидравликалық локомотивтерде, дизельдік-электрлік локомотивтерде емес қолданылады. Әрбір шассидің осьтері жеке-жеке қозғалтқыштармен емес, механикалық түрде біріктірілген. Дизельдік-гидравликалық локомотивтерде қозғалтқыш локомотивтің негізгі рамасына, гидравликалық беріліспен бірге орнатылады. Содан кейін қуат кардандық біліктер және осьтер арасындағы қысқа жетек білік арқылы шассиге беріледі. Бұған мысал ретінде неміс V200 конструкциясы және оның көптеген халықаралық түрлерін келтіруге болады. Шассидің аспасын жетек біліктеріне бейімдеу қажеттілігі радиус қолдарымен, ал емес бұрыштармен жасалған, соның салдарынан доңғалақтары мен дискілері анық көрінетін ерекше шасси дизайнына әкелді. Сирек кездесетін мысалдардың бірі – SNCF BB 71000 класы және тар салмақты ÖBB 2095 [de] шассилері, олардың осьтері жалғау таяқшаларымен байланысқан. Шассиге бір ғана соңғы жетек орнатылуы осы тар салмақты конструкцияда шасси бұрылыстарына көбірек орын береді. Жоғары қуатты локомотивтерде қуатты тікелей екі оське бөлу артық, себебі бұл аз қуатты соңғы жетек беріліс қорабын қажет етеді. AAR нотациясында Bo Bo – B ретінде қарастырылады, өйткені AAR жүйесі жетек қозғалтқыштарын емес, тек жетек берілген осьтерді ғана ескереді. Францияда да AAR-ға ұқсас нотация қолданылады, сондықтан B B және Bo Bo локомотивтерін ажырату қиын, олардың екеуі де онда кең таралған.

1А-А1 (немесе А1-1А)

Желілік вагондар мен көп бірліктер ұқсас екі осьті жетегіш арбаларды пайдаланады және олардың көпшілігі сүйреу моторларының орнына ұқсас гидравликалық немесе механикалық берілістерді қолданады. Дегенмен, желілік вагондар жеңіл салмақты болып келеді және жеткілікті ұстау үшін барлық осьтерді жетегіш етіп жасау қажеттілігі тумайды. Сондықтан олар B B орнына 1A A1 (UIC: (1A)(A1) ) (немесе A1 1A (UIC: (A1)(1A) ) ) дөңгелек орналастыруын қолданады. Көбінесе әрбір жетегіш вагонда екі тәуелсіз қозғалтқыш және беріліс жүйесі болады, олардың әрқайсысы әр арбаның бір осьін жетегіш етеді. 1A A1 және A1 1A арасындағы айырмашылық – 1A A1 орналастыруында жетегіш осьтер вагоның ортасына жақын, ал A1 1A орналастыруында жетегіш осьтер вагоның шеттеріне жақын орналасқан.

2-Б

2'Bo' (AAR:2 B) схемасы ұқсас, бірақ сирек, тек екі жетекші ось қажет болатын жеңіл вагондарда қолданылды. Тек бір мысал тіркелген, ол – 1935 жылғы дизельді-электрлі төрт вагондық «Ребель» теміржол вагондары. 600 а.к. қуатты қозғалтқышы және бір күймедегі екі жетекші қозғалтқышы бар үш моторлы вагон салынды. Моторлы вагонның жартысы жүк вагоны ретінде пайдаланылды, оны дәстүрлі вагон шассисінің жетексіз күймесі қолдады.