Кіріспе
Халықаралық деңгейдегі ойынға қатысу – ойыншының көрсеткіші, физикалық бас киім. Спортта «шапка» дегені – ойыншының халықаралық деңгейдегі ойынға қатысуы. Бұл термин Ұлыбританияда регби және футбол ассоциациясының халықаралық матчтарындағы әр ойыншыға шапка табыстау дәстүрінен бастау алады. Футболдың алғашқы жылдары командалардың бірыңғай футболка киюі кеңінен қабылданбағандықтан, әр команда өзін ерекшелеу үшін белгілі бір үлгідегі шапка киеді. 1872 жылы Шотландия мен Англия арасындағы алғашқы халықаралық футбол матчының суретінде шотландық ойыншылар капот киген, ал ағылшындар – түрлі мектеп шапкелерін киген. Бұл практика алғаш рет 1886 жылдың 10 мамырында «Коринтианс» клубының негізін қалаушы Н. Лейн Джексон ұсынғаннан кейін футбол қауымдастығында бекітілді: «Англия құрамасының болашақ халықаралық матчтарына қатысатын барлық ойыншыларға алдыңғы жағына қызыл раушан өрнегі тігілген ақ жібек шапка табысталсын. Бұлар «Халықаралық шапкалар» деп аталады». Шапка табыстау амалы қазір халықаралық және басқа да спорт түрлерінде қолданылады. Кейбір спорт түрлерінде физикалық шапкалар әрқашан берілмеуі мүмкін (мүлдем берілмеуі немесе әр ойынға берілмеуі), бірақ «шапка» термині халықаралық немесе басқа да ойындарға қатысуды білдіретін көрсеткіш ретінде сақталған, ол спортшының белгілі бір командадан қанша рет өнер көрсеткенін көрсетеді. Осылайша, әр ойын үшін «шапка» беріледі, сондықтан команда үшін x ойын ойнаған ойыншы x рет «шапка» алған немесе x «шапка» жеңіп алған деп есептеледі. Физикалық шапканы табыстау тәжірибесі спорт түріне қарай өзгереді. Ол ойыншының тұңғыш ойынына дейін немесе, әсіресе ұлттық командалар үшін, ойыншы 100-ші «шапкасына» жеткеннен кейін естелік ретінде шапка табысталуы мүмкін.
the physical headgear
In sport, a cap is a player's appearance in a game at international level. The term dates from the practice in the United Kingdom of awarding a cap to every player in an international match of rugby football and association football. In the early days of football, the concept of each team wearing a set of matching shirts had not been universally adopted, so each side would distinguish itself from the other by wearing a specific sort of cap. An early illustration of the first international football match between Scotland and England in 1872 shows the Scottish players wearing cowls, and the English wearing a variety of school caps. The practice was first approved on 10 May 1886 for association football after a proposal made by N. Lane Jackson, founder of the Corinthians:
That all players taking part for England in future international matches be presented with a white silk cap with red rose embroidered on the front. These to be termed International Caps. The act of awarding a cap is now international and is applied to other sports. Although in some sports physical caps may not now always be given (whether at all or for each appearance) the term cap for an international or other appearance has been retained as an indicator of the number of occasions on which a sportsperson has represented a team in a particular sport. Thus, a "cap" is awarded for each game played and so a player who has played x games for the team is said to have been capped x times or have won x caps. The practice of awarding a physical cap varies from sport to sport. It may be awarded before a player's debut or, particularly for national teams, a commemorative cap may be awarded after a player reaches the 100th cap.
Қауымдастық футболы
Кейбір ерлер футбол командалары әлі де физикалық шапкалар табыстайды. Ойыншылар ойнаған әр ойын үшін бір шапка алады – егер олар Әлем чемпионатына немесе Еуропа чемпионатына қатыспаса, онда оларға бір ғана шапка беріледі, оның матасына барлық қарсыластарының есімдері тігіледі. Мысалы, Дэвид Бекхэм Англия құрамасы сапында жүзінші ойынын өткізгенде, оның бірнеше ойыны Әлем чемпионаттары мен Еуропа чемпионаттарының финалында болғандықтан, ол бір шапка ғана алды, ол оның 85-ші физикалық шапкасы болды. Шотландияда көп жыл бойы шапкалар тек Британдық үй чемпионаттарындағы ойындар үшін табысталды, яғни көптеген ойыншылар ешқашан шапка алмады (соның ішінде 1958 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының құрамасына кіргендер де); бұл кемшілік 2000 жылдары ойыншылар отбасыларының талабымен түзетілді. ФИФА белгілі бір халықаралық ойындарды шапка беруге болатын ойындар деп мойындайды – бұл ойындар Халықаралық "А" ойындары деп есептеледі. Бұл екі ұлттың да негізгі құрамалары қатысатын кездесулер.
Жазбалар
2010 жылдың 5 қарашасына дейін халықаралық матчтардың ең көп саны бойынша әлем рекордын 354 матч өткізген зейнеткер американдық ойыншы Кристин Лилли иеленді. Ерлер футболында бұл рекорд Португалиялық Криштиану Роналдуға тиесілі; ол 2023 жылдың 23 наурызында 197-ші матчымен Бадер Аль Мутаваны шаң қақтырып, 2023 жылдың 26 наурызында 198 матчқа жеткізді. 100 халықаралық матчты алғашқы өткізген футболшы – Англияның «Вулвергемптон Уондерерс» клубының ойыншысы Билли Райт. Райт Англия құрамасы сапында 105 рет ойнады, оның 90 матчында капитан болды. Ерекше жазылған (bold) ойыншылар қазіргі таңда халықаралық футболда белсенді.
Крикет
Футболдағыдай, крикет те әлі күнге дейін физикалық шапканы табыстайды. Шапкалар халықаралық және отандық деңгейде де беріледі, бірақ шапка алу критерийлері халықаралық және отандық крикетте әртүрлі. Халықаралық крикетте ойыншыға қатысқан әр ойын үшін шапка беріледі. Ойыншыға алғашқы тестілік матчының бірінші күні таңертеңгі салтанатты шарада шапкасын табыстау жиі кездеседі, бірақ ойыншы ел атынан ойнаған әр мүмкіндікте физикалық шапка табысталмайды. Халықаралық шапкалар ел үшін бұрын ойнаған ойыншылардың санына сәйкес нөмірленеді. Мысалы, 50-ші нөмірлі шапканы ел атынан ойнаған елуінші ойыншыға береді. Кейбір отандық крикет жарыстарында да шапкалар беріледі. Дегенмен, олар әр ойын үшін автоматты түрде берілмейді, оның орнына, иесі ойнайтын клубтың басшыларының шешімімен беріледі және иесінің қазір клубтың тұрақты, беделді ойыншысы екендігін көрсетеді. Бұл жүйенің ең көп таралған мысалы – ағылшын графтық крикеті, онда көптеген бірінші сыныпты графтықтар ойыншыларға «county cap» шапкасын табыстайды. 2021 жылғы сәуір айына дейін 70 ойыншы тестілік крикетте 100 немесе одан да көп ойын өткізген.