Жұлындармен балық аулау техникасы

Кіріспе

Балық аулау техникасы

Дрифт-желілер деп аталатын торлар су бағанасында тік орналасады, бірақ олар түбіне бекітілмейді. Торларды суда тік ұстау үшін жоғарғы жағына арқанға байланған жүзу құралдары, ал төменгі жағына тағы бір арқанға байланған салмақтар қолданылады. Дрифт-желілер көбінесе бос тігілген торлардың балыққа оралып түсіп қалу қасиетіне сенеді. Терезе пердесі сияқты, бос тігілген торлар балықтың құйрығы мен қанаттарына ілігіп, ол қашқанда оны қысып алады. Дегенмен, егер балықтың жабырқақтары торға ілігіп қалса, бұл тор жабырқақ тор ретінде де жұмыс істей алады. Тордың ұясының мөлшері ауланатын балықтың түріне байланысты өзгереді. Мұндай торлар көбінесе пелагикалық балықтардың үйірлерін аулауға қолданылады. Дәстүрлі түрде дрифт-желілер қымыз сияқты, ыдырайтын органикалық материалдардан жасалған. 1950 жылға дейін торлардың ұялары ірі болған. Ірі ұялар тек үлкен балықтарды ғана ұстап, кішірек, жас балықтардың қашып кетуіне мүмкіндік берген. 1950 жылдары дрифт-желілердің аулау көлемі артқанда, өнеркәсіп кіші ұялы синтетикалық материалдарға көшті. 1987 жылы АҚШ Дрифт-желілердің әсерін бақылау, бағалау және реттеу туралы заң қабылдады, ол Америка суларында қолданылатын торлардың ұзындығын шектеді. 1989 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы (UNGA) дрифт-желілерді пайдалануға мораторий енгізді. 1992 жылы БҰҰ халықаралық суларда 2,5 км-ден ұзын дрифт-желілерді пайдалануға тыйым салды.

Қосалқы ау

Кез келген балық, егер ол мұхиттағы жүзгіш тордың жолымен өтіп кетсе, торға ілігіп немесе тұсылып қалуы мүмкін. Бұл балық түрлерінің қорғалу қаупіне тап болуына, тіпті жойылып кетуіне әкеледі. Торға түскен, мақсатталмаған балықтар «қосымша улов» деп аталады. 1994 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Тамақ және Ауыл шаруашылығы ұйымы (БҰҰТАҰ) жыл сайын балық аулау саласы тарапынан тасталатын балықтың мөлшері 27 миллион тоннаға жетеді деп бағалады. Әрбір жүзгіш торда мақсатталмаған түрлердің көптеген өкілдері қосымша улов ретінде қалады. Нәтижесінде, осы түрлердің көптегені қазірде қорғалу қаупіне тап болды. Қосымша уловқа түсетін түрлерге акулалар, дельфиндер, киттер, тасбақалар, теңіз құстары және басқа да теңіз сүтқоректілері жатады. Торлар бірнеше күнге орналастырылып, алынып тасталмаған жағдайда, оларға ілігіп қалған, ауамен тыныс алатын сүтқоректілер өздерін босата алмаса, суға батып кетеді. Белгілі бір аймақтарда, Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заңда белгіленгендей, теңіз сүтқоректілерін қасақана ауламағандықтан санкциялардан босату коммерциялық жүзгіш тор балықшыларына қолданылады. 1990 жылдары жүзгіш торлы балық аулау салдарынан әлемдік қосымша уловта акулалар мен скаттардың 30 000 тоннасы кездесті. National Geographic телеарнасының «Кездейсоқ Өлім» атты түсірілімі кезінде Калифорнияның Канал аралдарында, солтүстікке қарай жүзіп бара жатқан қылыш балықтары мен әртүрлі акулалардың жанындағы су астындағы шолушылар сол түні көптеген жүзгіш тор қайықтары торларын орналастырғанын анықтады. Әрбір тордың ұзындығы шамамен 1,5 шақырым, ал биіктігі 30 метрге жуық болды, олар қылыш балықтары мен қара акулаларды аулауға арналған. Олар бір тордың жартысын жүзіп өтіп, сол аралықта 32 көк акуланың өлігін, сондай-ақ 2 сүректі акула, теңіз арыстаны және манта сәулесін тапты. Бәрі де торды көтерген кезде теңізге қайта тасталды. Теңіз құстарын аулаудың басты себебі ұзын сызықты торлар болғанымен, теңіз құстары да жүзгіш торларда көптеп ауланады. Балтық теңізіндегі 30 шағын жүзгіш торлы балық аулау кәсіпорындарында жүргізілген зерттеулер жыл сайын 90 000 теңіз құсының жүзгіш торларда өлетінін көрсетті. Қосымша улов теңізге өлі күйінде немесе өлімге әкелуі мүмкін жарақаттармен тасталады. Егер олар жемесе, өлі жануарлар шіри бастайды, себебі бактериялар органикалық заттарды ыдыратады. Мұхитта шіруімен кеткен өлі заттардың көп мөлшері, судың осы аймағындағы еріген оттегінің деңгейінің төмендеуіне себеп болады.

Any fish that crosses the path of a drift net in the ocean may be tangled or caught in the net. This leads to fish species becoming endangered or even extinct. Non target individuals caught in the net are called by catch. In 1994 United Nations Food and Agriculture Organization (UNFAO) estimated global by catch rates to be as high as 27 million tons of fish discarded by fisheries each year. Many individuals of non target species perish as by catch in the cast of each drift net. As a result, many such species are now endangered. Species caught as by catch include sharks, dolphins, whales, turtles, sea birds, and other marine mammals. Since nets are placed and may not be retrieved for days, air breathing mammals that become tangled in the nets drown if they are unable to free themselves. In certain areas, exemption from punitive measure due to the unintentional by catch of marine mammals, as outlined by the Marine Mammal Protection Act, is extended to commercial drift fishermen. In the 1990s, drift net fisheries were responsible for 30,000 tons of sharks and skates in global by catch annually. While filming National Geographic's Incidental Kill in the California Channel Islands where swordfish and various sharks swim north, the divers discovered that many drift net boats had placed nets that night. The nets were one mile long each and nearly 100 feet (30 m) high placed to target swordfish and thresher sharks. They swam half the length of one net and in that length discovered 32 dead blue sharks in the net as well as 2 hammerhead sharks, a sea lion, and a manta ray all of which were thrown back into the ocean when the net was hauled in. Although long line fisheries are the main contributor to sea bird by catch, sea birds are also caught in drift nets in significant numbers. Studies conducted on 30 small scale drift net fisheries in the Baltic Sea estimate that 90,000 sea birds die annually in drift nets. Bycatch is thrown back to the ocean either dead or with injuries that may result in death. If not eaten, dead animals decompose, as bacteria use oxygen to break down the organic matter. Large amounts of dead matter decomposing in the ocean causes the surrounding levels of dissolved oxygen to decrease.

Қоршаған ортаға зиян келтіру

Теңіздегі күшті ағыстар, жазайы жоғалу немесе қасақана тастау салдарынан жоғалған немесе тасталған желілер "көшпелі ауларға" айналады. Синтетикалық желілер шіруге немесе ыдырауға төзімді болғандықтан, көшпелі аулар мұхиттарда шексіз уақыт балық аулай береді. Теңіз жануарлары көшпелі ауларға оңай ілігіп қалады, сондай-ақ өлген жануарларды жеуге келген жыртқыштар да ілігеді. Желідегі ияр желісі оны ағыспен бірге итеруге мүмкіндік береді, нәтижесінде желі теңіз түбін сүйреп, өсімдіктер мен төсектік ортаға экологиялық зиян келтіреді. Бұған қоса, мұхиттың микропластик ластануының басты себебі – пайдалану кезінде тозығып, жоғалып немесе тасталған пластиктен жасалған балық аулау құралдары, соның ішінде көшпелі аулар болып табылады.

Заңсыз балық аулау

Көптеген елдердің теңіз заңдарымен белгіленген, өздерінің жағалауларынан 200 теңіз милясы шегінде орналасқан, ерекше экономикалық аймақ деп аталатын суларына юрисдикция құқығы бар. Бұл шекарадан тыс жерлерде халықаралық сулар немесе ашық теңіздер жатыр. Халықаралық суларда балық аулау кезінде кемелер өздерінің туы бар елдің ережелерін сақтауы керек, бірақ ашық теңізде ережелерді орындайтын орган жоқ. Халықаралық сулар әлемдік беттің 50% құрайды, бірақ олар ең аз қорғалған орта болып табылады. Балық қорларының азаюы заңсыз балық аулаудың өсуіне әкеп соқты. Жыл сайын заңсыз, бақылаусыз немесе тіркелмеген балық аулаудан 11-26 миллион тонна балық ауланады, бұл жаһандық аулау көлемінің төрттен бір бөлігін құрайды. Заңсыз балық аулауға шағын балықты ұстау, жабық суларда балық аулау, рұқсат етілген лимиттен артық балық аулау немесе маусымдық тыйым салынған кезде балық аулау кіреді. Заңсыз балық аулаудың кең таралған себебі – бақылаудың жетіспеуі немесе жазалардың болуы. Бақылау шараларына қарамастан, дрейфтік торларды қолдану заңдарының бұзылуы жиі кездеседі. Жерорта теңізі ең көп пайдаланылған теңіз болып табылады. Теңіз жағалауында 21 қазіргі мемлекет орналасқан, көптеген балық шаруашылықтары бір шағын аумақты пайдаланады. Дрейфтік торларға тыйым салынғанда, өндірушілер торлардың дизайнын өзгертіп, оларды тыйым салынған анықтамаға енбеуіне қол жеткізді. 2007 жылы жаңа анықтама қабылданды: "Теңіз бетінде немесе одан белгілі бір қашықтықта жүзу құрылғыларымен ұсталатын, ағыммен өздігінен немесе қайыққа бекітіліп жүретін кез келген желілік тор. Ол торды тұрақтандыруға немесе ағымын шектеуге арналған құрылғылармен жабдықталуы мүмкін".

Басқа қолданыстар

Дрейфтік торлар омыртқасыздар мен ихтиопланктонның ағыс бойында қалай жылғанын зерттеу үшін экологиялық зерттеулерде де қолданылады. Торларды өзен арнасынан керіп, түні бойы үлгі жинау үшін қалдырады. Бұл торлар су алаптарының жұмыс істеу механизмін түсінуде маңызды рөл атқарады. Аталған тәсілмен өзендерде қолданылатын дрейфтік торлардан алынған сандық мәліметтерді бағалау кезінде торлардың бітелуіне және осының салдарынан олардың тиімділігінің төмендеуіне ерекше назар қажет.