Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Stalag IX B (сондай-ақ Bad Orb Wegscheide деп те аталады) – Германияның Гессен жеріндегі Bad Orb қаласының оңтүстік-шығысында, Вейгшейдекуппель төбесінде орналасқан, Екінші дүниежүзілік соғыстағы тұтқын лагері. Лагерь бастапқыда Пруссия армиясы Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін құрған әскери оқу алаңының бір бөлігі болған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұнда бір уақытта 25 000-нан астам әскери тұтқын орналастырылған. Олардың қаншасы қаза болғаны белгісіз. Лагерь маңындағы әскери зиратта кем дегенде 1430 совет тұтқынының денесі көмілген, олар басқа ұлттардың әскерлеріне қарағанда нашар күтімге ие болған. Stalag IX B еврей-американдық әскерлерді іріктеу және алып кету орталығы болды, олар анықталғаннан кейін халықаралық құқыққа қайшы келіп, Берга еңбек лагеріне жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін лагерь Польша мен Чехиядан қоныс аударған этникалық немістерге пана берді. Соңында ол 1920 жылдардағыдай, Франкфурттан келген мектеп оқушылары үшін жазғы лагерь ретінде қайта қолданысқа енді. Лагерь көптеген жөндеулер мен қайта құрулардан өткен, қазір де сол мақсатта пайдаланылуда.
Stalag IX B (also known as Bad Orb Wegscheide) was a German World War II prisoner of war camp located south east of the town of Bad Orb in Hesse, Germany on the hill known as Wegscheideküppel. The camp originally was part of a military training area set up before World War I by the Prussian Army. During World War II, more than 25,000 POWs at a time were housed here. An unknown number of those died. A soldiers' cemetery near the camp holds at least 1,430 dead Soviet POWs, who were treated much worse than soldiers of other nations. Stalag IX B was also the site of a segregation and removal of Jewish American troops who, once identified, were transferred to the labor camp at Berga, in contravention of international law. After World War II, the camp served to house ethnic Germans displaced from Poland and the Czech Republic. It eventually reverted to the use it had seen in the 1920s, as a summer camp for school children from Frankfurt. The camp, much renovated and rebuilt, still serves that purpose today.
Әскери оқу-жаттығу лагері
Лагерь бастапқыда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін, жақын жердегі әскери оқу алаңын пайдалана отырып, неміс/пруссиялық армия әскерлерін орналастыру үшін құрылған. 1913 жылдың қазанында армия Орб қаласын Вегшейде маңындағы қала орманның үштен бір бөлігін сатуға мәжбүр етті: Хохер Берг, Стиерруэ, Хорст және Биберер Хайве деп аталатын аймақтардағы 1037 гектар. Дегенмен, 1913 жылдың маусым айында XVIII армия корпусының алғашқы әскерлері Truppenübungsplatz Orb алаңын пайдалана бастады. 9000-ға дейін әскери қызметшілерге арналған казармалық лагерь жоспарланды. de және Villbach (екеуі де қазіргі Jossgrund құрамында) 1913 жылы эвакуацияланды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Орб жараланғандарға арналған «лазарет қаласы» болды. 1915 жылдың қаңтарынан бастап орыс тұтқындары Вилльбах және Летгенбрунн лагерьлерінде орналастырылды. Соғыс аяқталғаннан кейін оқу алаңы демобилизациядан бұрын отанға қайтып келген сарбаздарды орналастыру үшін пайдаланылды. 1920 жылы таратылды.
The camp was originally established shortly before the start of World War I to house troops of the German/Prussian Army using the nearby military training area. In October 1913, the Army forced the town of Orb to sell a third of the town forest around the Wegscheide: 1,037 hectares in the areas known as Hoher Berg, Stierruhe, Horst and Bieberer Höhe. However, by June 1913 the first troops of XVIII. Army Corps had already made use of the Truppenübungsplatz Orb. A barrack camp housing up to 9,000 soldiers in training was planned. de and Villbach (both today part of Jossgrund) were also evacuated in 1913. After the start of World War I, Orb became a Lazarettstadt ("hospital town") for the injured. From January 1915, Russian prisoners were housed in a camp at Villbach and Lettgenbrunn. After the end of the war, the training area was used to house returning soldiers before demobilization. It was disestablished in 1920.
Балалар лагері
1921 жылы бұл аумақ Kindererholungsstätte Wegscheide GmbH компаниясымен жалға алынып, казармалар балаларға арналған жазғы лагерьге айналдырылды. 1926 жылдан бастап лотереядан және Франкфурт қаласындағы бай фон Вайнберг отбасынан қаржылық көмекпен 29 қосымша ғимарат салынды.
In 1921, the area was rented by Kindererholungsstätte Wegscheide GmbH and the barracks were converted to a summer camp for children. From 1926 29 additional buildings were erected, with financial aid from the lottery and from the wealthy von Weinberg family in Frankfurt.
Екінші дүниежүзілік соғыстағы POW лагері
1939 жылдың тамызында жазғы лагерь жабылып, Вермахт аумақты басып алды. 1939 жылдың қарашасында ол "Stalag IX B" әскери тұтқын лагеріне айналды, онда кем дегенде сегіз елдің тұтқындары болды: Франция, Кеңес Одағы, Италия, Ұлыбритания, Бельгия, Сербия, Словакия және АҚШ. Тұтқындар ауыл шаруашылығында, орман шаруашылығында және Гелнхаузен, Вахтерсбах, Ханау, Оффенбах және Франкфурт қалаларындағы өнеркәсіпте мәжбүрлі еңбекке тартылды. Қайтыс болғандардың саны туралы мәліметтер жоқ. Тұтқындардың саны туралы алғашқы мәліметтер 1941 жылдың қыркүйегіне қатысты, сол кезде Вермахт IRC-ге 18 483 жауынгер тұтқынды хабарлады. 1941 жылдың желтоқсанынан бастап кеңес тұтқындары туралы алғаш рет айтылды. Тұтқындардың саны 1944 жылдың қыркүйегінде 25 640-қа жетті (12 537 француз, 11 британдық, 704 серб және словак, 8 448 совет және 3 941 италиялық). Осы кезде лагерь тым толы болды. Кейіннен тұтқындар 1941 жылдың Рождествосы шамасында күн сайын 20-ға жуық совет азаматы аштықтан және дені сау болмауынан қайтыс болғанын айтты. 1941 жылдың 5 желтоқсанынан 1942 жылдың 22 қаңтарына дейін 356 совет тұтқыны қайтыс болды, содан кейін билік өлім туралы куәліктер беруді тоқтатты. Кеңес тұтқындарына жатақ берілмеді, басқа тұтқындарға қарағанда азық-түлік аз және нашар болды, сондай-ақ тас карьерінде жұмыс істеу сияқты ауыр еңбекке мәжбүр болды. 1945 жылдың басында, Арденн шайқасынан кейін, Stalag IX B-де шамамен 4 700 американдық жаяу әскері ұсталды. 1945 жылдың қаңтарында лагерь командирі барлық еврей тұтқындарын күнделікті тізімнен шығып, алға шығуға бұйрық берді. Лагерьдегі аға сержант Родди Эдмондс өзінің әскеріне бұйрыққа бағынбауды бұйырды және немістерге: "Біздің бәріміз еврейміз" деді. Осы әрекеті үшін Эдмондс Ұлттар арасындағы Адал кісі деп танылды, бұл құрметті алғашқы американдық әскерге берілді. Бірнеше сағат бойы тұрғаннан кейін 130 адам алға шықты. Алайда, командирге көлікке 350 адам қажет екені хабарланды. Сондықтан, тұтқындар арасындағы "мәселе тудырушылар", соның ішінде лагерь басшысы сайланған ПФК Дж. С. Ф. "Ханс" Кастен және "еврей сияқты көрінетін" адамдар таңдалды. 8 ақпанда топ пойызбен Берга концлагеріне жіберілді. 1942 жылдың көктеміне дейін шамамен 1 430 совет тұтқыны мұнда қайтыс болды. Қайтыс болғандар көпшілік қабірге жерленді, кейіннен лагерьден шамамен бір километр қашықтықтағы қазіргі зиратқа көшірілді. Бүгінде бұл орын кеңес қайтыс болғандарына арналған ескерткіш. Бір тақтада 356 адамның аты-жөні жазылған, олардың кім екені белгілі. Соғыстан кейін кейбір қайтыс болғандар, әсіресе Батыс Одақтастарының қарулы күштерінің мүшелері, үйлеріне қайтарылды немесе басқа ескерткіштерге көшірілді. 1941 жылдың наурызынан 1945 жылдың ақпанына дейін Батыс Одақтастарының әскерлері арасында тек он өлім тіркелді: 6 американдық, 3 француз және бір итальяндық. 1945 жылдың 2 сәуірінде американдық топ неміс шебін бұзып, жау бақылауындағы аумақ арқылы солтүстікке қарай Бад-Орбқа жетіп, Stalag IX B-ді азат етті. Лагерьді 2-ші батальоннан тұратын топ азат етті, 114-ші полк, АҚШ-тың 44-ші жаяу әскер дивизиясы, 106-шы атқыштар тобының Стюарт танктері мен бронемашиналарымен және 776-шы танкке қарсы батальонның М 10 танкке қарсы машиналарын күшейтілді.
In August 1939, the summer camp was closed and the Wehrmacht impounded the area. In November 1939, it became the POW camp "Stalag IX B", housing prisoners from at least eight countries: France, the Soviet Union, Italy, Great Britain, Belgium, Serbia, Slovakia and the United States. The inmates were used as forced labourers in agriculture, forestry and in industry at Gelnhausen, Wächtersbach, Hanau, Offenbach and Frankfurt. There are no data on the number of dead. The first figures on the number of inmates date to September 1941, when the Wehrmacht notified the IRC of 18,483 POWs. After December 1941, Soviet prisoners were first mentioned. The number of prisoners peaked in September 1944 at 25,640 (12,537 French, 11 British, 704 Serbs and Slovaks, 8,448 Soviets and 3,941 Italians). At that point there was severe overcrowding. Inmates later said that around Christmas 1941 about 20 Soviets died each day from hunger and exhaustion. From 5 December 1941 to 22 January 1942, 356 Soviet prisoners died, before the authorities stopped issuing certificates of death. Soviet prisoners were not provided any shelter, given less and worse food than other prisoners, and forced to do hard labour such as quarrying. From early 1945, following the Battle of the Bulge, approximately 4,700 US infantrymen were held at Stalag IX B. In January 1945, the commandant ordered all Jewish prisoners to step forward out of the daily line up. The senior noncommissioned officer at the camp, Master Sergeant Roddie Edmonds, ordered his men to disobey the order, and told the Germans: "We are all Jews here." For his actions, Edmonds was made Righteous Among the Nations, the first American soldier to be so honoured. After being kept standing for several hours 130 came forward. However, the commandant had been requested to provide 350 for the transport. Thus known "troublemakers" among the prisoners, including PFC J. C. F. "Hans" Kasten, the elected camp leader, were then selected, including anyone who "looked Jewish." On February 8 the group was taken by train to the Berga concentration camp. An estimated 1,430 Soviet prisoners died here by spring 1942. The dead were buried in mass graves and later moved to the current graveyard around a kilometer from the camp. Today, this site is a memorial to the Soviet dead. A sign lists the names of those 356 dead who are known by name. After the war some of the dead most of those members of the western Allies' armed forces were taken home or moved to other memorial sites. Between March 1941 and February 1945, only ten deaths were recorded among the soldiers of the western Allies: 6 Americans, 3 Frenchmen and one Italian. On 2 April 1945 an American task force broke through the German lines, and drove north over through enemy held territory to Bad Orb, and liberated Stalag IX B. The camp was liberated by a task force comprising the 2nd Battalion, 114th Regiment, U. S. 44th Infantry Division, reinforced with Stuart tanks and armored cars from the 106th Cavalry Group and M 10 tank destroyers of 776th Tank Destroyer Battalion.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қолданылуы
1945 жылы неміс тұтқындары мен нацистер деп күдіктелгендер лагерьдің ірі ғимараттарында ұсталды. 1945/46 жылдардың қысынан бастап 1955 жылға дейін лагерь қазіргі Польша мен Чехиядан келген босқындар мен күштеп қоныс аударған немістерді орналастыру үшін пайдаланылды. Кейде олардың саны 2800-3000-ға жететін. Көбісі жақын жердегі Heimatvertriebenenfriedhof бейістігіне жерленген. 1940 жылы Франкфурт қаласы Вегешейдедегі лагерьдің орнына Бад-Орб аңғарында жер сатып алды. 1949 жылдың жазында алғашқы балалар бұрынғы төбедегі лагерьге жазғы демалысқа келді. 1952 жылы аумақ Бад-Орб қаласына қайтарылды, ал 1955 жылы соңғы босқындар кетіп қалды. 1969 жылы лагерь соғысқа дейінгідей мектеп оқушыларына арналған демалыс лагері ретінде толыққанды қызметін қайта бастады (көбінесе Франкфурттан). Қазір ол Schullandheim Wegscheide деген атпен жұмыс істейді. Лагерь жалпы жұртқа ашық емес. Тұтқындар бастапқыда қарапайым ағаш кресттерді орнатқан. 1955 жылы, зират жаңадан жобаланғанда, жергілікті тұрғындардың наразылығынан кейін «Hier ruhen 1430 sowjetische Soldaten, die von den Faschisten ermordet wurden» («Мұнда фашистер өлтірген 1430 совет әскері жатыр») деген алғашқы тақтайша алынып тасталды. Оның орнына бүгінге дейін сақталған «Hier ruhen 1430 sowjetische Soldaten, die in schwerer Zeit fern der Heimat starben» («Мұнда ауыр уақытта, туған жерден алыс қайтыс болған 1430 совет әскері жатыр») деген жазуы бар тақтайша орнатылды.
In 1945, German POWs and suspected Nazis were held in the camp's more substantial buildings. From the winter of 1945/46 to 1955 the camp was used to house refugees and displaced Germans from what is today Poland and the Czech Republic. At times, these numbered 2,800 3,000. Some of those who died are buried in the Heimatvertriebenenfriedhof nearby. In 1940, the city of Frankfurt had purchased property in the valley of Bad Orb to replace the camp on the Wegescheide. In the summer of 1949, the first children arrived for summer camp at the old location on the hill. In 1952, the area was returned by the town of Bad Orb and in 1955 the final refugees departed. In 1969, the camp reverted completely to its pre war role as a vacation camp for school children (mainly from Frankfurt). It currently operates under the name Schullandheim Wegscheide. It is not open to the general public. The POW graveyard was initially set up with simple wooden crosses by former inmates. In 1955 7, when the graveyard was redesigned, the first sign saying Hier ruhen 1430 sowjetische Soldaten, die von den Faschisten ermordet wurden ("here lie 1430 Soviet soldiers, murdered by the fascists") was removed due to complaints by locals. It was replaced with the sign still there today with the bland inscription: Hier ruhen 1430 sowjetische Soldaten, die in schwerer Zeit fern der Heimat starben ("here lie 1430 Soviet soldiers who died far from home in hard times").