Кіріспе

Хартия заң шығару өкілеттіктерін кеңейте алмайды. Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының 31-бабы – Канада Конституциясының бір бөлігі болып табылады және Хартия федералды үкіметтің немесе Канада провинцияларының заң шығарушы жиналыстарының өкілеттіктерін арттырмайтынын нақтылайды. Осының салдарынан, Хартиядағы құқықтарды тек соттар ғана қамтамасыз ете алады.

Жарғыны орындау

Канада үкіметі атап өткендей, бұл Жарғы 1867 жылғы Конституция заңындағы заң шығарушылық өкілеттіктердің бөлінісінің тепе-теңдігін бұзбайтынын көрсетеді. Конституциялық сарапшы Питер Хогг 31-бапты "сақтық шарасы" деп атады. Ол атап көрсетеді, 31-бап Канада Федералдық Парламентіне қосымша өкілеттіктер бермейді. Шындығында, 31-бап 1867 жылғы Конституция заңындағы білім беру құқықтарынан тысқары шығу болып табылады. Аталған заңның 93(4)-бабы Федералдық Парламентке провинциялық үкімет белгілі бір құқықтарды сақтамаған жағдайда араласу құқығын береді. Осыдан кейін Федералдық үкімет құқықтарды қорғайтын заңдарды қабылдап, оларды іске асыра алады. 31-бапты қабылдаудың мақсаты, Жарғыға провинциялар тарапынан жағымсыз реакцияны болдырмау болды. Провинциялар Жарғыға қарсы болды, себебі олардың өкілеттіктері шектелуі мүмкін еді, бірақ егер Парламент провинциялар үстінен билігін жүзеге асыруға мүмкіндік алғанда, қарсылық одан да күшейер еді. Хогг атап өткендей, 31-бап сондай-ақ Жарғыны АҚШ Конституциясына енгізілген түзетулердегі түрлі құқықтардан да ерекшелендіреді. АҚШ-та Федералдық Конгресс түрлі құқықтарды іске асыруға өкілетті, соның ішінде құлдыққа тыйым салатын Он үшінші түзетуді, штаттарды заңмен қорғалатын сот процесіне бағынуға міндеттейтін Он төртінші түзетуді және дауыс беру құқығының бір бөлігін қамтитын Он бесінші түзетуді.

Соттың түсіндірмесі

1984 жылы Альберта апелляциялық соты R. v. Big M Drug Mart Ltd. ісі бойынша шешім шығара отырып, 31-бапқа сілтеме жасады. Төменгі сатыдағы сот федералды заңнаманың христиан дінінің демалыс күнін сақтауға мәжбүрлеуін Шарттың 2-бабын (дін бостандығы) бұзу ғана емес, сонымен қатар Парламент өкілеттіктерінің бөлінуіне сәйкес қылмыстық құқық саласынан тыс деп тапты, бұған дейін мораль қылмыстық заңның анықтамасын басшылыққа алуға болатыны туралы шешімдер қабылданған болатын. Төменгі соттың пікірінше, сол кездегі жағдайлар мен құндылықтар христиан дінінің қылмыстық заңның мазмұнына бағыт беруі мүмкін емес еді. Алайда, Апелляциялық сот өкілеттіктердің бөлінуіне қатысты шешімді жоққа шығарды. Апелляциялық сот жаңа жағдайлар мен құндылықтардың қылмыстық заңның ауқымын шектеуінің «Канададағы заң шығару өкілеттіктерін қайта бөлуді» құрайтынын, ал 31-бап осыған қарсы қорғауды қамтамасыз ететінін мәлімдеді. Апелляциялық сот сондай-ақ, Шарттың өкілеттіктердің бөлінуіне әсер етпеуі тиіс екенін, әйтпесе Шарттың «беймәлім» жағдай тудыруы мүмкін екенін, онда заң шығару органы Шарт бойынша жоғалтқан өкілеттіктерді қайтарып алып, оны бұзбайтын ережелерді қолдану арқылы өкілеттіктердің бөлінуін бір жақты өзгерте алатынын атап өтті. 2001 жылы Федералды сот, Шарттың 30-бабы аумақтар провинциялармен салыстырылатын қарастырылуы керек деген талаптарды қабылдамады. Сот 31-бапқа сілтеме жасап, 30-баптың аумақтық заң шығарушы органның өкілеттіктерін аймақтың провинциялармен теңдікке қол жеткізуіне мүмкіндік беретіндей деңгейге дейін арттыруға болмайтынын айтты.