Кіріспе

Ford v Quebec (AG), [1988] 2 SCR 712 – Канада Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, онда Сот француз тілінің Жарғысының бір бөлігін күштен шығарды, бұл заң әдетте "Bill 101" деп аталады. Бұл заң француз тілінен өзге тілдерде жазылған коммерциялық таңбаларды қолдануға тыйым салған және кәсіпкерлерді өздерінің аттарының француз тіліндегі нұсқаларын ғана пайдалануға міндеттеген. Сот Bill 101-дің Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасында кепілдендірілген сөз бостандығын бұзатынын анықтады.

Өмірбаян

Квебек үкіметі бастаған шағым Монреаль аймағындағы саудагерлер, мысалы, Монреаль гүл дүкенінің иесі Хайман Сингер және Вест-Айленд жүн дүкенінің иесі Валери Форд бастаған көптеген істерді біріктірді. Арыздар бойынша, Office québécois de la langue française оларға клиенттерге француз тілінде хабарлау және қызмет көрсетуді, сондай-ақ француз және ағылшын тілдеріндегі екі тілді таңбаларды француз тіліндегі бір тілді таңбалармен алмастыруды бұйырған. Олар француз тілінің хартасын бұзғаны үшін айыппұл төледі және Альянс Квебек қолдауымен сотқа шағымдануға шешім қабылдады. Канаданың Жоғарғы соты Квебек Жоғарғы соты мен Квебек апелляциялық сотының шешімдерін күшінде қалдырды.

Салдары

1989 жылдың соңында, Жоғарғы Соттың шешімінен кейін көп ұзамай, Квебек премьер-министрі Роберт Бурсаның Квебектің Либералдық партиясы үкіметі 178-ші заңды қабылдады, ол француз тілінің хартасына ұсақ түзетулер енгізді. Түзетулер Жоғарғы Соттың шешіміне сәйкес келмейтінін мойындаған провинциялық заң шығарушы орган, Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасының 33-бабын (әрі қарай «қарамастан ереже» деп аталады) қолданып, 178-ші заңды бес жыл бойы сот қарауынан қорғады. Бұл қадам саяси тұрғыдан даулы болды, француз тілінің хартасына енгізілген өзгерістерге наразы болған Квебек ұлтшылдарының арасында да, «қарамастан ереже» қолданылуына қарсы болған ағылшын тілді квебектердің арасында да. Бұл мәселедегі шиеленіс, басқа саяси салдарлармен қатар, Мич көлі келісімінің сәтсіз аяқталуына да себеп болды. Заң Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісім бойынша шағымдануға ұшырады. Адам құқықтары жөніндегі комитет, пікір білдіру және сөз бостандығын қамтамасыз ететін 19-баптың бұзылуын анықтады. Мемлекет заңға түзетулер енгізу арқылы бұзушылықты жоюға міндеттелді. 1993 жылы француз тілінің хартасы Канада Жоғарғы Соты ұсынған тәртіппен өзгертілді. Бурса үкіметі хартаға түзетулер енгізу үшін 86-шы заңды қабылдады. Қазіргі таңда заңда сауда белгілерінде француз тілінің басым болуы керек екені, бірақ француз тілінен өзге тілдер де қолданылуы мүмкін екені айтылған. Осыған сәйкес, заң енді «қарамастан ереже» қолданылмайды.