Кіріспе

Джоан Дидионның 2005 жылы жарық көрген кітабы және 2007 жылы қойылған пьесасы.

Джоан Дидионның (1934–2021) "Сақылға қонымды ойлау жылы" (2005) кітабы – автордың күйеуі Джон Грегори Даннның (1932–2003) қазасынан кейінгі жыл туралы баяндама. 2005 жылдың қазанында Knopf баспасында жарық көрген "Сақылға қонымды ойлау жылы" кітабы, қайғы туралы классикалық туынды ретінде бірден мойынға алды. Ол 2005 жылғы Ұлттық кітап сыйлығына ие болды және Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығына және Биография немесе Автобиография саласындағы Пулитцер сыйлығына үміткер болды.

Құрылымы мен тақырыптары

Кітап Дидионның 2003 жылы Дунн қайтыс болғаннан кейін басынан өткен қайғысы туралы айтады. Өліміне бірнеше күн қалғанда, олардың қызы Кинтана Роу Дунн Майкл Нью-Йоркте пневмониямен ауруханаға түсті, ол септикалық шокқа ұшырады; әкесі қайтыс болған кезде ол әлі есінен танылмаған еді. 2004 жылы Кинтана Лос-Анджелес әуежайында (LAX) ұшақтан түсіп бара жатқанда құлап, басын соғып, қайтадан ауруханаға жатқызылды. Әкесінің қайтысын естігеннен кейін ол балалық шағының өскен жері – Малибуға оралды. Кітап Дидионның күйеуінің өлімін келесі жыл бойына қайта-қайта ойға алып, талдап, сонымен қатар Кинтанаға күтім жасауын көрсетеді. Оқиғаның әр қайталауында тәжірибенің белгілі бір эмоционалдық және физикалық аспектілеріне баса назар аударылады. Дидион кітапқа қайғы мен ауру туралы медициналық және психологиялық зерттеулерді де қосты. Кітаптың атауы антропологиялық мағынадағы «сиқырлы ойлауға» сілтеме жасайды, яғни адам қаншалықты үміттенсе немесе дұрыс іс-әрекеттер жасаса, солғұрлы оқиғаны болдырмауға болады деген сенім. Дидион өзінің сиқырлы ойлауының көптеген мысалдарын келтіреді, әсіресе Дуннның аяқ киімдерін бере алмайтыны туралы әңгімесін, себебі ол қайтып келгенде олар оған қажет болады деп ойлады. Қайғы-қасірет кезінде туындайтын ақыл-естің жоғалуы немесе бұзылуы – Дидион көптеген әдебиеттерде кездестірмеген маңызды тақырып. Дидион өзінің қайғылы тәжірибесін баяндауда белгілі болған репортаждық бейтараптылықты қолданады; шынайы эмоцияларға сирек кездесесіз. Өзінің мінез-құлқы мен қабілеттеріндегі өзгерістерді бақылап, талдау арқылы ол қайғысының қаншалықты ауыр тиісіп жатқанын тікелей айтпастан көрсетеді. Ол күйеуінің қайтысының медициналық жай-күйлері, ол оның өлімін сезінген болуы мүмкін бе және ол оның қалған уақытын қалай мағыналырақ етуге болатындығы туралы сұрақтармен мазаланады. Өткен оқиғалардың шағын еске түсірілімдері мен Джонмен болған әңгімелердің үзінділері жаңа мағынаға ие болады. Оның қызының денсаулығының нашарлауы мен ауруханаға түсуі қайғының табиғи барысын одан әрі қиындатады және үзеді.

Жазу процесі

Дидион 2004 жылдың 4 қазаны мен 31 желтоқсаны аралығында "Сақыл-ой жылы" атты кітапты жазды, оны Дунн қайтыс болғаннан кейін бір жыл бір күн өткен соң аяқтады. Кинтана ауруханада жатқандағы жазбалары кітапқа енді. Квинтана-Ру-Дунн Майкл 2005 жылдың 26 тамызында, кітап жарыққа шығар алдында, панкреатиттен қайтыс болды, бірақ Дидион қолжазбаны өзгертпеді. Оның орнына ол екінші кітабын, "Көк түндерін" қызының өліміне арнады.