Кіріспе

Оның (Патшалық) Апостолдық Ұлылығы – Венгрия патшалары қолданған атақ, христиан дінін таратушылар ретіндегі олардың мәртебесін көрсетеді.

Алғашқы жаратылыс

Бұл атақтың тамыры шамамен 1000 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Рим папасы Сильвестр II оны Мажарстанның алғашқы христиан патшасы Святой Стефанға (975–1038) сыйлаған. Ол Мажарстанға христиан дінін таратуға және басқа елдердің дінге өтуіне жасаған зор еңбегі үшін осы атаққа ие болды деп есептеледі. Киелі Стефанның өмірбаясын жазған Гьор епискобы Ардуин немесе Хартвик (1097–1103) папаның корольді Мәсіхтің нағыз "апостолы" деп шақырғанын, оның католик дінін Мажарстанға таратудағы қасиетті еңбегін ерекше атап өткенін айтады. Дегенмен, Сильвестр II-нің 1000 жылдың 27 наурызындағы папалық бұйрығы Святой Стефанға патшалық тәжін және атағын бергенімен, оның Киелі Орынға ұсынған патшалығын қайтарды, оның алдында айқыш алып жүру құқығын берді және епископтықтар мен шіркеулердегі әкімшілік билікті тапсырды, бірақ бұл атау туралы ештеңе айтпады.

Екінші жарату

Рим папасы Лев X 1521 жылы Англияның Генрих VIII-іне «Defensor Fidei» атағын бергеннен кейін, Венгрия аристократиясы, кейіннен Венгрияның палатині болған Стефан Вербечи бастаған, Венгрия королі Людовик II-ге «Апостолдық Ұлылық» атағын бекіту үшін Ватиканмен сүбес жүргізді. 1627 жылы император Фердинанд III бұл атаққа қол жеткізуге тырысты, бірақ Венгрияның приматы Петер Пазмани және Ватикан одан бас тарды. Кейіннен, император Леопольд I (1657–1705) шіркеулік юрисдикция мен басқаруға жоғары патшалық билігін орнатқанда, «Апостолдық Ұлылық» атағы қолданысқа енді. Венгрия королевасы Мария Терезия, императорлық елшіге Кардиналдар кеңесіне жолдаған хаттарында «Апостолдық королева» атауын алғаш рет қолданды, жаңа папа бұл атақты бекітеді деп үміттенеді. Папа Климент XIII 1758 жылдың 19 тамызындағы «Carissima in Christo filia» атты Папалық жарлығымен Венгрия билеушілеріне осы атақты ресми түрде берді. Мария Терезияның жарлығымен барлық келешек ресми құжаттарда «Венгрияның Апостолдық патшасы» атауы міндетті болды. Осыдан бастап Венгрия патшасы таққа отырғаннан кейін осы атақты алып жүрді, бірақ бұл атақ патшаның жұбайына (Австрия императрицасы) немесе патшаның тірі кезінде «кіші король» (rex junior) болып таж кигізілген мұрагеріне берілмеді. Киелі Рим империясы тарағаннан кейін, Австрияның Франц Иосиф I-і «Оның Императорлық және Корольдік Апостолдық Ұлылығы» (Seine Kaiserliche und Königlich Apostolische Majestät, венгр. Ő császári és apostoli királyi Felsége) атағымен аталып, оның жұбайы, императрица Элизабет «Оның Императорлық және Корольдік Апостолдық Ұлылығы» (Ihre Kaiserliche und Königlich Apostolische Majestät) деп аталатын болды. Екеуіне қатысты «Олардың Императорлық және Корольдік Апостолдық Ұлылықтары» (Ihre Kaiserlichen und Königlich Apostolischen Majestäten) деген көпше түрі де қолданылды. Венгриядағы католик шіркеуіне қатысты патшаның билігі «Апостолдық Ұлылық» атағына емес, патшаның жоғары қамқорлық құқығына негізделген. Бұл атақ 1918 жылы монархия жойылғаннан бері қолданылмайды. Ол HAM немесе HRAM деп қысқартылды; Австрия императорлық атағымен бірге қолданылғанда, әдетте HI&RM немесе HIM деп оңайлатылды.