Кіріспе

АҚШ барлау қызметінің офицері және кісі өлтіру құрбаны (1929–1975)

Ричард Скеффингтон Уэлч (14 желтоқсан 1929 – 23 желтоқсан 1975) – карьералық Орталық барлау агенттігінің офицері. Ол Грекияның Афина қаласындағы станция бастығы (COS) қызметін атқарып жүрген кезде «17 қараша» (17N) революциялық ұйымы тарапынан өлтірілді. Оның қазасы Ақпараттық жеке тұлғаларды қорғау туралы заңның қабылдануына себеп болды, бұл АҚШ үкіметі ресми түрде мойындамаған жасырын рөлде жұмыс істейтін офицерлерді жария етуді немесе анықтауды қылмыс деп белгіледі.

Жас шағы және ЦРУ мансабы

Коннектикут штатының Хартфорд қаласында туған Уэлч 1951 жылы Гарвардты классикалық әдебиеттерді оқып бітіргеннен кейін ЦРУ-ға қабылданды. Оның алғашқы қызметі Афинада АҚШ Армия департаментінің азаматтық қызметкері ретінде басталды (1952–1959). 1960–1964 жылдары Кипрде, содан кейін Гватемалада (1965–1967), Гайанада COS (1967–1969), Мексикада (1969–1972) және Перуде штаб бастығы (1972–1975) болып қызмет етті. Ол 1975 жылдың шілдесінде Грекияның Афина қаласына келді, сол кезде Грекия елдің әскери хунтасының диктатурасынан жаңа ғана шыққан болатын. Уэлч ЦРУ станциясының бастығы болған бірнеше бұрынғы өкілдері тұрған үйде тұрды. 1975 жылдың 23 желтоқсанында, Рождестволық кештен үйіне қайтып келе жатқанда, ұрланған Simca көлігімен бес адам оның соңынан еріп келді. Екі адам оның әйелі мен жүргізушісін бақылап тұрғанда, үшіншісі оны жақыннан 45 Colt M1911 тапаншасымен атып өлтірді. Уэлчтің аты мен мекенжайы 1975 жылдың қараша айында "Афина жаңалықтары" және "Элефтеротипия" газеттерінде жарияланған. Алайда, 17N тобының 1976 жылдың наурызында француздық "Либерация" газетіне жіберген хабарламасы, олардың 1975 жылдың жазынан бері Уэлчтің қимыл-қозғалысын бақылап отырғанын көрсетті.

ЦРУ агенті ретінде жұртшылыққа танылуы

1968 жылға қарай Уэлч CounterSpy журналында ЦРУ агенті ретінде жарияланған болатын. Сондай-ақ, екі социалистік елдің барлау қызметкерлеріне жатқызылатын "ЦРУ-да кім кім" атты кітапта оның есімі айтылды. Бұрынғы ЦРУ агенті Филип Эйджи Еуропа мен Африкада ЦРУ қызметкерлері деп саналатын 1000-нан астам адамның есімдерін ашатын екі кітап жариялады, осының салдарынан Эйджидің паспорты алынып тасталды (Haig v. Agee ісі). "ЦРУ агенттерінің атын ашу 1975 жылы Грекияда ЦРУ бөлімшесінің бастығы Ричард Уэлчтің қанымен аяқталған қастандыққа тікелей себеп болды." Эйджидің осы әрекеттеріне наразы болған Конгресс 1982 жылы барлау қызметкерлерінің құпиясын қорғау туралы заңды қабылдады, ол ЦРУ агенттерінің жеке басын жариялауды қылмыс деп белгіледі.

Мұрасы мен салдары

АҚШ президенті Джеральд Фордтың президенттік бұйрығымен Уэлч Арлингтон ұлттық зиратында жерленді. Оның өлімі 1975 жылдың басында Чирк комитетінің жариялаған сенімсіз ақпараттарынан кейін саяси жағдайды ЦРУ-ның пайдасына өзгертуге көмектесті. Уэлчтің кісі өлтіруі 1982 жылғы "Барлау қызметкерлерінің жеке басын қорғау туралы" заңның қабылдануына себеп болды, ол американдық барлау ұйымымен құпия байланыста болған агенттің атын ашуды қылмыс деп есептейді. 2002 жылдың шілдесінде аурухана қызметкері Павлос Серифис (1956 жылы туған) 17N ұйымының болжамды жетекшісі Александрос Гиотопулос (1944 жылы туған), Павлосқа туысқан Иоаннис Серифис (1938 жылы туған) және бойы биік, шашы сары "Анна" есімді әйелмен бірге Уэлчтің өлтірілуіне қатысқанын мойындады. Уэлчтің кісі өлтіруіне қатысқандарға ешқандай айып тағылмады, себебі (сол кезде) 20 жылдық мерзім өткен еді. 2003 жылы Гиотопулос 1983 жылдан 2000 жылға дейін болған бірнеше кісі өлтіру, жарылыс, ракеталық шабуылдар мен банк тонауларының рухани жетекшісі ретінде өмір бойына сотталды. Иоаннис Серифис ақталды. Павлос Серифис террористік ұйымға қатысқаны үшін кінәлі деп танылды, бірақ денсаулығына байланысты босатылды. 2007 жылы апелляциялық сот бұл қылмысқа қатысқандарға қатысты мерзімнің өткенін мәлімдеді.

Құрлық теориясы

Уэлч Аристотель Ониссистің бұйрығымен өлтірілген деген қауесет тарады, себебі Уэлч Джон Ф. Кеннеди мен Роберт Ф. Кеннедилердің кісі өлтірілуіне Ониссистің қатысы бар екенін мойындаған. Ониссис 1975 жылдың 15 наурызында қайтыс болды, бірақ қастандық теориялары оның қызы Кристина 1975 жылдың желтоқсанында Уэлчті өлтіру жоспарын жаңартқан деп санайды.

Көркем шығармаларда

Уэлчтің көркемделіп суреттелген нұсқасы Джанет Моррис редакциялаған «Heroes in Hell» ортақ әлем антологиясында жиі кездесетін кейіпкер ретінде пайда болады. Уэлч Шайтанның әртүрлі барлау мекемелерінің бірінде жұмыс істейді, Юлий Цезарь сияқты тұлғалармен байланысқа түседі және әріптесі Тамара Бункемен махаббатқа толы қарым-қатынас құрады. Оның қазасы туралы «Ман Букер сыйлығының» иегері Марлон Джеймстің «Жеті өлтірудің қысқаша тарихы» романында еске алынады.