1743 ж. Аустрия мұрагерлік соғысында болған Деттинген шайқасы: британ, ганновер және австрия әскерлерінің жеңісі. Георг II соңғы рет жетекшілік еткен шайқас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1743 жылғы Аустрия мұрагерлік соғысы кезіндегі шайқас
1743 battle during War of Austrian Succession
Детинген шайқасы (Schlacht bei Dettingen) 1743 жылдың 27 маусымында Аустрия мұрагерлік соғысы барысында, Майнц курфюрсттігінде (қазіргі Бавариядағы Карлштайн-ам-Майн) Детинген қаласы маңында болды. Бұл шайқас британдық, гановерлік және австриялық әскерлерден құралған прагматикалық армия мен герцог де Ноайль басқаратын француз армиясы арасында өтті. Оперативтік басқаруды Стайр графы жүзеге асырса, одақтас әскерге формальды түрде король Георг II басшылық етті, оның ілесінде ұлы Камберленд герцогы болды. Осының нәтижесінде, бұл оқиға британ монархісінің соңғы рет әскерді жекпе-жекке шайқасқа шығарғандығы ретінде тарихқа енді. Одақтастардың жеңісіне қарамастан, шайқас соғыстың барысына елеулі әсер етпеді және «ұлы жеңіске қарағанда, сәтті қашып құтылу» деп сипатталды.
The Battle of Dettingen (Schlacht bei Dettingen) took place on 27 June 1743 during the War of the Austrian Succession at Dettingen in the Electorate of Mainz, Holy Roman Empire (now Karlstein am Main in Bavaria). It was fought between a Pragmatic Army, composed of the British, Hanoverian and Austrian troops, and a French army commanded by the duc de Noailles. While the Earl of Stair exercised operational control, the Allied army was nominally commanded by King George II, accompanied by his son the Duke of Cumberland. As a result, it is now best remembered as the last time a reigning British monarch led troops in combat. Despite being an Allied victory, the battle had little effect on the wider war, and has been described as 'a happy escape, rather than a great victory.'
Өмірбаян
Австрия мұрагерлік соғысының тікелей себебі 1740 жылы император Карл VI-ның қайтыс болуы болды. Ол Габсбургтер әулетінің тікелей сызығындағы соңғы өкіл еді және оның үлкен қызы Мария Тереза Габсбургтер монархиясының мұрагері атанды. 1713 жылға дейін монархия Салик заңымен басқарылды, онда әйелдер мұрагерлік құқығынан айырылған болатын. 1713 жылғы Прагматикалық санкция Мария Терезаға таққа отыруға рұқсат берді, бірақ Баварияның Карл Альберті, ең жақын ер адам мұрагері, бұл шешімге наразылық білдірді. Ішкі династиялық дау Еуропалық мәселеге айналды, себебі монархия Киелі Рим империясының ең қуатты бөлігін құрады. Көптеген неміс мемлекеттерінен құралған федерация, теория бойынша сайланатын, бірақ 1440 жылдан бері Габсбургтер ұстаған Киелі Рим императоры басқарды. 1742 жылдың қаңтарында Франция, Пруссия және Саксонияның қолдауымен Карл Бавария 300 жылдан бері Габсбургтерден басқа император атанды. Мария Терезаны «Прагматикалық одақтастар» қолдады, олардың құрамына Австриядан басқа Ұлыбритания, Ганновер және Голландия Республикасы кірді. 1740 жылдың желтоқсанында Пруссия Австрияның Силезия провинциясына шабуыл жасады, ондағы кен өндіру, тоқыма және бояу өнеркәсібі империяның жалпы табысының 10% -ын құрады. Франция, Саксония және Бавария Богемиядағы Габсбургтердің жерлерін басып алды, ал Испания 1713 жылы Австрияға жоғалған Солтүстік Италиядағы иеліктерін қайтару үмітімен соғысқа қосылды. 1742 жылдың басында Австрияның жағдайы қиын болды; Ұлыбритания Жерорта теңізіне әскери флотты және 17 000 әскерді Австрияның Нидерландтарына жіберуге келісті. Алайда, Австрия 1742 жылдың маусым айында Бреслау шарты бойынша Пруссиямен бейбіт келісімге келді; желтоқсан айына қарай олар Баварияның көп бөлігін басып алды, ал француз әскерлері аурудан зардап шекті. 1743 жылғы науқанның бағыты Германияға ауысты; австриялықтар Симбахта бавариялықтарды жеңді және маусымның ортасында одақтас әскері Майн өзенінің солтүстік жағалауындағы Ашафенбургке жетті. Бұл жерде оларға Майнцтың жаңа сайлаушысының таққа отыруына қатысқан Георг II қосылды. Маусымның соңында одақтастар азық-түлік жетіспеушілігіне тап болды және Ханаудағы ең жақын жабдықтау қоймасына қарай шегіне бастады. Жол Деттинген арқылы өтті, онда француз командирі Ноайль өзінің немере інісі Граммонттың басқаруымен 23 000 әскер орналастырған еді.
The immediate cause of the War of the Austrian Succession was the death in 1740 of Emperor Charles VI, last in the direct line of male Habsburgs, leaving his eldest daughter, Maria Theresa, as heir to the Habsburg monarchy. Prior to 1713, the Monarchy was subject to Salic law, whereby women were barred from the succession. The Pragmatic Sanction of 1713 allowed Maria Theresa to inherit the throne, but the ruling was challenged by Charles Albert of Bavaria, the closest male heir. An internal dynastic dispute became a European issue since the Monarchy formed the most powerful single element in the Holy Roman Empire. A federation of mostly German states, it was headed by the Holy Roman emperor, in theory an elected position but held by the Habsburgs since 1440. In January 1742, Charles of Bavaria became the first non Habsburg emperor in 300 years, with the support of France, Prussia and Saxony. Maria Theresa was backed by the so called Pragmatic Allies, which in addition to Austria included Britain, Hanover and the Dutch Republic. In December 1740, Prussia invaded the Austrian province of Silesia, whose mining, weaving and dyeing industries provided 10% of total Imperial income. France, Saxony and Bavaria occupied Habsburg territories in Bohemia, while Spain joined the war, hoping to regain possessions in Northern Italy lost to Austria in 1713. By early 1742, Austria's position seemed desperate; Britain agreed to send a naval squadron to the Mediterranean and 17,000 troops to the Austrian Netherlands, under the Earl of Stair. However, Austria made peace with Prussia in the June 1742 Treaty of Breslau; by December, they occupied most of Bavaria while the French armies were devastated by disease. The focus of the 1743 campaign switched to Germany; the Austrians defeated the Bavarians at Simbach and in mid June, the Allied army arrived at Aschaffenburg, on the north bank of the River Main. Here they were joined by George II, who was attending the coronation of a new Elector of Mainz. By late June, the Allies were running short of supplies and began their withdrawal towards the nearest supply depot at Hanau. The road ran through Dettingen, where the French commander Noailles, positioned 23,000 troops under his nephew Gramont.
Шайқас
27 маусымда таңғы сағат 1:00-де одақтастар Ашафенбургтен үш колоннамен шығып, Майн өзенінің солтүстік жағалауымен Ханауға қарай жорық бастады. Деттингендегі француздық позиция өте мықты болды; де Граммонның жаяу әскері ауылға тіреліп, Шпессар биіктігіне дейін созылған, ал атты әскер олардың сол жағындағы тегіс далада орналасқан. Ноэль де Вальерге Майн өзенінің оңтүстік жағалауына артиллериясын орналастыруды бұйырды, бұл оларға Прагматик армияның сол қанатына оқ атуға мүмкіндік берді. Соғыс бойы одақтастар үшін тыңсыздық мәселесі болды, және француздардың Деттингенде болуы оларды күтпеген жерден шақырды. Ноэльдің 12 000 әскерін Ашафенбургте Майн өзенінен одақтастардың тылына жібергенінен кейін олардың қауіптілігі анық болды; ол олардың бүкіл армиясын жоюға үміттенеді. Одақтас жаяу әскерінің командирі Ильтон британдық және Ганноверлік гвардияны Ашафенбургке қайтаруға бұйрық берді, ал қалғандары француздық позицияға шабуыл үшін төрт қатарға қайта құрылды. Олар француз артиллериясының атысына түсті, бірақ бұл салыстырмалы түрде аз шығынға әкелді. Ноэльдің үш рет позицияларын ұстап тұруға бұйрығына қарамастан, шамамен түскі уақытта Король үйінің элиталық атты әскері одақтас қатарларына шабуыл жасады. Кім бастады деген мәселе даулы, де Граммон ең көп айтылатын нұсқа; француз тарихшысы Де Перини 1709 жылғы Малплакеден бері шайқасқа қатыспаған Король үйінің әскерлері жеңіске жететін мүмкіндікті көріп, герцог д'Аркур жетекшілігімен алғашқы үш қатарды бұзып, тәжірибесіз британдық атты әскерін дүрліксітті. Олардан кейін француз гвардиясы шашыраңқы және бөлігімен шабуыл жасады, бұл де Вальерді өз әскерлеріне тиюден қорқып, атысты тоқтатуға мәжбүр етті, соның арқасында төртінші қатардағы британдық жаяу әскері өз позицияларын ұстап тұрды. Ганноверлік артиллерия батареясы француз жаяу әскеріне жақын қашықтықтан атуды бастады, ал австриялық бригада оларды бүйірінен шапты. Үш сағатқа созылған шайқастан кейін француздар Майн өзенінің сол жағына шегінді, көптеген шығындар көпірлердің бірі құлағанда болды. Прагматик армия Ханауға қарай жолын жалғастырды; олар жеңісін пайдалана алатын болса да, даулы өзеннен өтуге қабілетсіз еді. Олардың осал жағдайы жараланғандарды қалдыру қажеттілігімен көрсетілді, осылайша жылдам жылдамдыққа қол жеткізілді.
Around 1:00 am on 27 June, the Allies left Aschaffenburg in three columns, and marched along the north bank of the Main, heading for Hanau. The French position at Dettingen was extremely strong; De Gramont's infantry held a line anchored on the village, and running to the Spessart Heights, with the cavalry on level ground to their left. Noailles instructed de Vallière to place his guns on the south bank of the Main, which allowed them to fire into the left flank of the Pragmatic army. Inadequate reconnaissance was a problem for the Allies throughout the war, and the French presence in Dettingen took them by surprise. Their danger became clear when Noailles sent another 12,000 troops over the River Main at Aschaffenburg, into the Allied rear; he had high hopes of destroying their entire army. Ilton, commander of the Allied infantry, ordered the British and Hanoverian Foot Guards back to Aschaffenburg, while the remainder changed from column of march into four lines to attack the French position. As they did so, they were fired on by the French artillery, although this caused relatively few casualties. Despite being ordered three times by Noailles to hold their position, around midday the elite Maison du Roi cavalry charged the Allied lines. Who initiated it is disputed, de Gramont being the most common choice; French historian De Périni suggests the Maison de Roi, who had not seen action since Malplaquet in 1709, saw an opportunity to win the battle on their own and led by the duc d'Harcourt, they broke through the first three lines, throwing the inexperienced British cavalry into confusion. They were followed by the Gardes Françaises infantry, in a disjointed and piecemeal attack which forced de Vallière to cease fire for fear of hitting his own troops, allowing the British infantry in the fourth line to hold their ground. A Hanoverian artillery battery began firing at close range into the French infantry, while an Austrian brigade took them in the flank. After three hours of fighting, the French retreated to the left bank of the Main, most of their casualties occurring when one of the bridges collapsed. The Pragmatic Army continued towards Hanau; although it has been suggested that they could have exploited their victory, they were in no shape to attempt a contested river crossing. Their precarious position was demonstrated by the need to abandon their wounded in order to move faster.
Салдары
Георг II өзінің қол астындағыларына көптеген лауазымдық өрлеулер мен сыйлықтар бергенімен, Деттинген шайқасы көбінесе сәтті қашып құтылу деп есептеледі. Көлік құралдарының жетіспеуіне байланысты кері шегінуге мәжбүр болған одақтас әскер қашып кетті, бірақ жараланған әскерлерін тастап кетуге мәжбүр болды, ал Ноайльдің бұйрықтары орындалғанда, олар ауыр жеңіліске ұшырауы мүмкін еді. 30 қыркүйекте граф Нассау-Увекерк басқаратын Прагматикалық армияның 14 000 сарбазынан тұратын голланд корпусы одақтастар лагеріне жетті. Дегенмен, француз әскерінің шегінуіне байланысты Ганновер сайлаушылығына төнген қауіп сейілгендіктен, Георг француз армиясын қууға шақырған Стайрдың кеңесіне қарамастан, одан әрі шаралар қабылдамауға шешім қабылдады. Содан кейін олар Нидерландыда қыстауға орналасты. Бұл бірнеше жоғары шенді офицерлер үшін соңғы шайқас болды; 1744 жылы Ноайль Сыртқы істер министрі болып тағайындалды, ал де Грамон 1745 жылы Фонтеной шайқасында қаза тапты. 70 жастағы Стайр зейнетке шығып, оның орнына одан да егде Джордж Уэйд келді. Одақтас атты әскері нашар өнер көрсетті, шегіну жолында 23 000 сарбазды таба алмады, ал көптеген атты әскерлер аттарын бақылай алмады деген шақырды. Армияны құрылыстан тек жаяу әскердің жаттығулары мен тәртібі ғана сақтап қалды, ал Sandhurst Royal Military Academy-дегі оқу тобының бірі осы фактіні еске алу үшін «Деттинген» деп аталды. Шайқастың құрметіне және өзінің меценаты Георг II-ге арнап Гендель «Деттинген Те Деум» және «Деттинген әнұранын» жазды.
Although George II handed out numerous promotions and rewards to his subordinates, Dettingen is generally viewed as a lucky escape. Forced to withdraw due to lack of supplies, the Allied army escaped but had to abandon their wounded, and might have suffered a serious defeat if Noailles' orders had been followed. On 30 September the 14,000 strong Dutch corps of the Pragmatic Army under the command of Count Nassau Ouwekerk reached the Allied camp. However, as the threat to the Electorate of Hanover had subsided due to the French withdrawal, George decided to take no further action, even though Stair had urged the king to pursue the French army. They then took up winter quarters in the Netherlands. It was the last battle for several senior officers; in 1744, Noailles was appointed Foreign Minister, while de Gramont was killed at Fontenoy in 1745. The 70 year old Stair retired, and was replaced by the equally elderly George Wade. The Allied cavalry performed woefully, failing to locate 23,000 men across their line of retreat, less than away, while many troopers were allegedly unable to control their horses. Only the infantry's training and discipline saved the army from destruction, and one of the training companies at the Royal Military Academy Sandhurst is named 'Dettingen' in recognition of this fact. In honour of the battle, and his patron George II, Handel composed the Dettingen Te Deum and Dettingen Anthem.