Дрезден шайқасы: 1813 жылғы Жеңіс және Коалицияның қарсыласуы
Battle of Dresden
Дрезден шайқасы (1813) – Наполеон соғыстарының маңызды шайқасы. Франция Аустрия коалициясын жеңіп, Орталық Еуропадан ығыстыруға тырысты. Тарих, соғыс, Наполеон.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1813 жылғы шайқас Алтыншы коалиция соғысы кезінде.
1813 battle during the War of the Sixth Coalition
Дрезден шайқасы (1813 жылғы 26–27 тамызда) Наполеон соғыстарының маңызды шайқасы болды. Шайқас қазіргі Германиядағы Дрезден қаласының төңірегінде өтті. Австрияның жақында қосылуы Алтыншы коалицияға француздарды Орталық Еуропадан ығыстыруға деген ниеттерін нығайтты. Француз әскері, Наполеон басқаруымен, сандық артықшылыққа ие болғанына қарамастан, генерал-фельдмаршал Карл фон Шварценберг басқарған Богемия армиясын жеңді. Бірақ Наполеонның жеңісі коалицияның ыдырауына соқтырмады, және қолайсыз ауа райы мен тиімді тыл күзетін құраған Ресей резервтері ірі қуғынға мүмкіндік бермеді. Шайқастан үш күн өткен соң, одақтастар Кульм шайқасында олардың шегіну жолына басып кірген француз корпусын қоршап алып, жойды.
The Battle of Dresden (26–27 August 1813) was a major engagement of the Napoleonic Wars. The battle took place around the city of Dresden in modern day Germany. With the recent addition of Austria, the Sixth Coalition felt emboldened in their quest to expel the French from Central Europe. Despite being heavily outnumbered, French forces under Napoleon scored a victory against the Army of Bohemia led by Generalissimo Karl von Schwarzenberg. However, Napoleon's victory did not lead to the collapse of the coalition, and the weather and the uncommitted Russian reserves who formed an effective rear guard precluded a major pursuit. Three days after the battle, the Allies surrounded and destroyed a French corps advancing into their line of withdrawal at the Battle of Kulm.
Кіріспе
16 тамызда Наполеон Дрезденді нығайту және ұстап тұру үшін маршал Сент-Сир корпусын жіберді, осы арқылы одақтас әскерлердің қимылын қиындырып, өз маневрлері үшін база ретінде пайдалануды көздеді. Ол жауларының ішкі желісіне шабуыл жасап, олар бірігіп толық күштерін жинамас бұрын, оларды жеке-жеке жеңуді жоспарлады. Оның 559 батальон мен 395 эскадрильяда 442 810 саяқтан және 1284 зеңбірекпен далалық әскері болды. Одақтас әскерлердің далалық күштері 556 батальон, 572 эскадрилья, 68 казак полкі және 1380 зеңбірекпен 512 113 саяқтан тұрды. Коалиция Наполеонмен тікелей шайқасқа түсуден жалтарды, оның орнына Траченберг жоспарына сәйкес оның бағынышты қолбасшыларына шабуыл жасауды жөн көрді. 23 тамызда Берлиннің оңтүстігіндегі Гроссберен шайқасында Швеция тақ мұрагері Карл (бұрынғы француз маршалы Бернадот, Наполеонның маршалы) өзінің ескі әріптесі маршал Оудиноны жеңді. 26 тамызда Пруссия маршалы Блюхер Кацбах шайқасында маршал Макдональд әскерін талқандады.
On 16 August, Napoleon had sent Marshal Saint Cyr's corps to fortify and hold Dresden in order to hinder allied movements and to serve as a possible base for his own manoeuvres. He planned to strike against the interior lines of his enemies and defeat them in detail, before they could combine their full strength. He had a field army of 442,810 men and 1,284 guns in 559 battalions and 395 squadrons against Allied field forces totaling 512,113 men in 556 battalions, 572 squadrons and 68 Cossack regiments, and 1,380 guns. The Coalition avoided battle with Napoleon himself, choosing to attack his subordinate commanders as per the Trachenberg Plan. On 23 August, at the Battle of Grossbeeren, south of Berlin, Crown Prince Charles of Sweden (formerly French Marshal Bernadotte, Napoleon's own Marshal) defeated his old comrade Marshal Oudinot. On 26 August, Prussian Marshal Blücher crushed Marshal MacDonald's army at the Battle of Katzbach.
Шайқас
25 тамызда үш монарх – Ресейдің Александр I, Австрияның Франциск II және Пруссияның Фридрих Вильгельм III – және олардың штабтары стратегиясын талқылау үшін қаланың бір биіктігінде жиналды. Осы тұстан қаланың нашар қорғанысы анық көрінді: маршал Сент-Сирдің басқаруындағы 20 000 сарбаздық француз және саксон гарнизоны осындай үлкен қаланы ұстап тұруға мүміндік танытпады. Патша мен генерал Жан Виктор Моро, бұрын Франция генералы және 1813 жылы Коалицияның кеңесшісі, дереу шабуыл жасауды қаласа, Шварценберг қосымша күштер келгенше күтуді жөн көрді. Келесі күні, 26 тамызда Карл Филипп Фюрст цу Шварценберг 200 000-нан астам сарбаздық Коалиция күштерін Сент-Сирге қарсы шабуылға жіберді. Богемия армиясы үш бөлікке бөлінді: сол қанаты австриялықтардан құралды, оған Шварценберг өзі басшылық етті, және 9 жаяу әскер дивизиясы, 3 атты әскер дивизиясы және 128 зеңбірек кірді; оң қанаты Витгенштейннің басшылығымен ресейліктер мен прусиялықтардан тұрды, оған 2 ресейлік жаяу әскер дивизиясы, фон Клейсттің прусиялық корпусы және 158 зеңбірек кірді; орталықтан артта қалған резервтер Барклей де Толлидің басшылығымен ең жақсы ресейлік және прусиялық әскерлерден құралды, оған 2 ресейлік гранадер дивизиясы, 4 ресейлік гвардиялық атты әскер дивизиясы, прусиялық корольдік гвардия және 150-ге жуық зеңбірек кірді. Монархтар резервте қалды. Дрезденде Сент-Сирдің XIV корпусы түрлі редуттар мен қорғаныс позицияларын бақылады. Таңғы сағат 6-дан түске дейін одақтастар француз қорғанысын сынап көрді. Наполеон шамамен сағат 10:00-де солтүстіктен келді, Гвардиялық жаяу әскері мен Мураттың I атты әскер корпусы көп ұзамай, үш күн бойы үздіксіз марштан кейін келді. Наполеонның гвардиясы 2 жас гвардия корпусынан және ескі гвардия дивизиясынан тұрды. Сағат 11:00-ден кейін Коалиция монархтары солтүстіктен Дрезденге асығып келе жатқан француз әскерлерінің ағынын байқады. Француздық күшейтулер позицияға орналасқанда, түскі сағаттан сағат 3:00-ге дейін шайқаста үзіліс болды, ал Коалиция басшылары Наполеонға қарсы күресу керек пе, әлде кері шегіну керек пе деп ойланды. Коалиция ақыры сағат 15:00-де қаланың оңтүстік жақтанғы маңына бомбалау және жалпы шабуылға кірісті. Коалиция күштерінің алға жылжуына байланысты Наполеон қауіп төнген аймақтарға дереу күш жіберді – француздардың оң жағына I атты әскер корпусын, орталыққа Ней мен II жас гвардия корпусын және француздардың сол жағына Мортье мен I жас гвардия корпусын. Сағат 17:30-да Наполеон қарсы шабуылға шықты. Түнде француздар Сент-Сирдің бастапқы позицияларының басым бөлігін қайтарып алды. 26 тамызда түнде қатты жаңбыр жауды, ол түн бойы жалғасты. Ағындар суға толып, жер лайға айналды. Түнде Виктордың II корпусы, Мармонттың VI корпусы және гвардиялық атты әскермен күшейтілгеннен кейін, Наполеон келесі күні, 27 тамызда, тұрақты жаңбыр астында шабуыл жасап, одақтастардың сол жақ қанатын талқандап, әсерлі тактикалық жеңіске жетті. Су басу нәтижесінде Вейссерцит Коалиция армиясының сол жақ қанатының үлкен бөлігін, оған Иоганн фон Кленау мен Игнац Гюлай басшылық етті, орталықтағы Коалицияның негізгі күштерінен бөліп тастады. Маршал Йоахим Мурат осы оқшаулануды пайдаланып, австриялықтарға ауыр залал келтірді. Француз қатысушысы: "Мурат австриялық армиядан Кленау корпусын бөліп алып, карабинерлер мен курассирлердің басында оған шабуыл жасады. Оның [Кленаудың] барлық батальондары қаруларын тастауға мәжбүр болды, ал тағы екі жаяу әскер дивизиясы да осындай тағдырға ұшырады". Кленаудың күшінен генерал-лейтенант Фельдмаршал Иосиф, барон фон Меско де Фелс Кубинидің бес жаяу әскер полкі Мұраттың шамамен 13 000 сарбаздық атты әскерімен қоршалып, тұтқындалды. Меско жараланды және келесі жылы зейнеткерлікке шықты. Гюлайдың дивизиялары да жаңбыр кезінде Виктордың II корпусының қолдауымен Мураттың атты әскерінің шабуылына ұшырап, ауыр зардап шекті. Дымқыл тас пен оқ-дәрімен мылтықтары атылмай, көптеген батальондар француз курассирлері мен драгундарының жеңіл олжасына айналды. Одақтастардың сол жақ қанаты ыдырап жатқанда, француздар Ней, Мортье және Сент-Сирмен одақтастардың оң жақ қанатына шабуыл жасады. Ресей мен Пруссияның атты әскерінің қаһармандық шабуылдарына қарамастан, бұл қанат та кері шегінді. Француз орталығын Мармонттың VI корпусы ұстады, бірақ орталық негізінен артиллериялық жекпе-жекке шектелді. Сағат 17:00-ге қарай барлық одақтас күштер, Шварценбергтің күшті резервтері қолданылмағанмен, баяу кері шегінуге мәжбүр болды. Сол түні Коалиция олардың жеткілікті күшін жұмсағанын және оңтүстікке тынышпен кері шегінуге шешім қабылдады. Наполеон олар кеткенін келесі күні ғана байқады. Тиімді тыл және ауа райы Шварценбергке кері шегінуге және қоршаудан немесе қуудан құтылуға мүмкіндік берді. Коалиция шамамен 38 000 сарбаз бен 40 зеңбірек жоғалтты. Француздық жарақаттар шамамен 10 000-ға жетті. Наполеонның кейбір офицерлері оның "суық жаңбырға ұшырағаннан туған қатты ішек ауруынан зардап шегіп жатқанын" байқады.
On 25 August, the three monarchs—Alexander I of Russia, Francis II of Austria, and Frederick William III of Prussia—and their staffs assembled on an overlook of the city to discuss their strategy. The city's weak defenses were clear from this vantage point: the French and Saxon garrison of 20,000 men under Marshal Saint Cyr could not hope to hold a city of that size. The Tsar and General Jean Victor Moreau, formerly a General of France and by 1813 an adviser to the Coalition, wanted to attack at once; Schwarzenberg wanted to wait until additional forces arrived. The following day, 26 August, Karl Philipp Fürst zu Schwarzenberg, sent the Coalition force of over 200,000 men to attack Saint Cyr. The Army of Bohemia was divided into three parts: the Left Wing consisted of Austrians and commanded by Schwarzenberg himself and included the 9 divisions of infantry, 3 divisions of cavalry and 128 guns; the Right Wing consisted of Russians and Prussians under Wittgenstein and included 2 Russian infantry divisions and von Kleist's Prussian corps and 158 guns; the Reserves behind the center consisted of the best Russian and Prussian troops under Barclay de Tolly and included 2 Russian grenadier divisions, 4 Russian Guard cavalry divisions, the Prussian Royal Guard and about 150 guns. The monarchs stayed with the reserves. In Dresden, Saint Cyr's XIV Corps manned the various redoubts and defensive positions. From 6:00am to noon, the allies probed the French defenses. Napoleon arrived from the north about 10:00am with the Guard Infantry and Murat's I Cavalry Corps arriving shortly afterwards, covering in forced marches over three days. Napoleon's Guard consisted of 2 Young Guard Corps and the Old Guard Division. Shortly after 11:00am, the Coalition monarchs noticed the stream of French troops hurrying into Dresden from the north. There was a lull in the battle between noon and 3:00pm while the French reinforcements took positions and the Coalition leaders pondered whether they should fight Napoleon or withdraw. The Coalition finally began a bombardment and general assault starting about 3:00pm against the southern suburbs of the city. As the Coalition forces made progress, Napoleon swiftly dispatched reinforcements to the threatened areas – the I Cavalry Corps to the French right, Ney and the II Young Guard Corps to the center and Mortier and the I Young Guard Corps to the French left. At 5:30pm, Napoleon launched his riposte. By nightfall, the French had regained almost all of Saint Cyr's original positions. As night fell on 26 August, a torrential downpour started that lasted throughout the night. The streams became swollen with water and the ground turned to mud. After being reinforced overnight with Victor's II Corps, Marmont's VI Corps and the Guard Cavalry, Napoleon attacked the following morning on 27 August in a steady rain, destroyed the allied left flank, and won an impressive tactical victory. The flooded Weisseritz cut off a large portion the left wing of the Allied army, commanded by Johann von Klenau and Ignaz Gyulai, from the Coalition's main body in the center. Marshal Joachim Murat took advantage of this isolation and inflicted heavy losses on the Austrians. A French participant observed, "Murat cut off from the Austrian army Klenau's corps, hurling himself upon it at the head of the carabineers and cuirassiers. Nearly all his [Klenau's] battalions were compelled to lay down their arms, and two other divisions of infantry shared their fate." Of Klenau's force, Lieutenant Field Marshal Joseph, Baron von Mesko de Felsö Kubiny's division of five infantry regiments was surrounded and captured by Murat's cavalry, which amounted to approximately 13,000 men, and 15 colours. Mesko was wounded, and retired the following year. Gyulai's divisions also suffered serious losses when they were attacked by Murat's cavalry supported by Victor's II Corps during a rainstorm. With damp flints and powder, their muskets would not fire and many battalions became an easy prey to the French cuirassiers and dragoons. As the allied left wing was being disintegrated, the French attacked on the allied right wing with Ney, Mortier and Saint Cyr. Despite desperate charges by the Russian and Prussian cavalry, this flank was also driven back. The French center was held by Marmont's VI Corps but the center was largely limited to an artillery duel. By about 5:00pm, the entire allied force had to slowly pull back even though Schwarzenberg's powerful reserves had not been committed. That night, the Coalition decided that they have had enough and quietly withdrew south. Napoleon did not realize that they had left until the following morning. An effective rear guard and the weather allowed Schwarzenberg to withdraw and escape any attempt of encirclement or pursuit. The Coalition had lost some 38,000 men and 40 guns. French casualties totaled around 10,000. Some of Napoleon's officers noted he was "suffering from a violent colic, which had been brought on by the cold rain, to which he had been exposed during the whole 2nd day of the battle."
Салдары
27 тамызда генерал Вандамме Пирнаға қарай ілгерілеу және I корпусымен Эльба өзенінен көпір салуға бұйрық алды. Бұл, Жехиста биіктіктерінде орналасқан орыс әскерлеріне ешқандай ықпал етпей, қатты жаңбыр астында орындалды. Вандаммнің бұл қимылы Дрезденнен қайтып келе жатқан одақтас күштердің арасына түсіп, үш күннен кейін Кулм шайқасына әкеп соқты. Барлық бағыттан шабуылға ұшырағаннан кейін Вандамме амалсыз капитуляциялауға мәжбүр болды. Бұл жеңіліс, маршал Оудино мен маршал Макдональдтың Кацбах шайқасындағы жеңілістерімен бірге Наполеонның Дрездендегі жеңісін басып тастады. Наполеонның ескі қарсыласы Жан Виктор Мари Моро, АҚШ-тан жер аударылғаннан жақында ғана оралған, патшамен (ол Наполеонның жеңілуін қалаған) әңгімелесіп жатқанда шайқаста қаза тапты және 2 қыркүйекте Луниде қайтыс болды.
On 27 August, General Vandamme received orders to advance on Pirna and bridge the Elbe there with his I Corps. This was accomplished in a pouring rain, without disturbing the Russians drawn up on the heights of Zehista. This advance by Vandamme ran into the midst of the allied forces withdrawing from Dresden and resulted in the Battle of Kulm three days later. After being attacked from all sides, Vandamme was eventually compelled to surrender. This loss along with the defeats of Marshal Oudinot and Marshal MacDonald at the Battle of Katzbach overshadowed Napoleon's victory at Dresden. Napoleon's old rival Jean Victor Marie Moreau, who had only recently returned from his banishment from the United States, was talking to the Tsar (who wished to see Napoleon defeated) and was mortally wounded in the battle, dying later on 2 September in Louny.
Хоффман
Автор және композитор Э. Т. А. Гофман шайқас кезінде Дрезденде болды, сол кезде ол жергілікті оркестрде қызмет етіп жатқан еді. 22 тамызда, қару тоқтатылғаннан кейін, Гофман отбасы қала шетіндегі ыңғайлы үйінен қалаға көшуге мәжбүр болды. Келесі бірнеше күнде шайқас жалғасқанда, олар үздіксіз бомбалауды бастан өткерді. Гофман кейін еске алғандай, көптеген адамдар оның тікелей алдында снарядтардан қаза тапты. Басты шайқас аяқталғаннан кейін ол қанға толы шайқас даласына барды. Оның естелігі "Vision auf dem Schlachtfeld bei Dresden" еңбегінде кездеседі.
The author and composer E. T. A. Hoffmann happened to be in Dresden during the battle, being at the time employed by a locally based orchestra. On 22 August, after the end of the armistice, the Hoffmann Family was forced to relocate from their pleasant house in the suburbs into the town. During the next few days, as the battle raged, they experienced the ongoing bombardments. As Hoffman later recounted, many people were killed by shells directly in front of him. After the main battle was over, he visited the gory battlefield. His account can be found in Vision auf dem Schlachtfeld bei Dresden.