Кіріспе

Біріншілік спирт қосылысы

Chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 477208553
| ImageName = 1-пропанолдың қаңқа формуласы
| Name = 1-Пропанол
| pronounce = ˈprəʊpən.wən.ɒl
| ImageFile = Propan-1-ol.svg
| ImageName1 = 1-пропанолдың шар және таяқ моделі
| ImageFile1 = Propan-1-ol 3D balls.png
| PIN = Propan-1-ol
| SystematicName =
| OtherNames =
| IUPACName =
| data page pagename = 1-Пропанол (data page)
| Section1 =
| Section2 =
| Section3 =
| Section4 =
| Section5 =
| Section6 =
| Section7 = Chembox Hazards
| MainHazards = Қабынуға жағар сұйықтық
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = ҚАУІПТІ
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 1
| NFPA F = 3
| NFPA R = 0
| FlashPtC = 22
| AutoignitionPtC = 371
| ExploLimits = 2.2–13.7%
| IDLH = 800 ppm
| REL = TWA 200 ppm (500 мг/м3) ST 250 ppm (625 мг/м3) [тері] Содан бері ол әртүрлі салаларда кеңінен зерттелді және қолданылды. Жақында жұлдызаралық ортада (ЖЖО) n-пропанолдың табылуы ерекше назар аударды. Зерттеушілер Галактикалық орталықта орналасқан G+0.693–0.027 Гигант молекулалық бұлтында n-пропанолдың екі конформерін (Ga n-C3H7OH және Aa n-C3H7OH) анықтады. n-пропанолдың есептелген бағана тығыздықтары Ga конформі үшін (5.5±0.4)×10^13 см^2 және Aa конформі үшін (3.4±0.3)×10^13 см^2 құрайды, бұл Ga n-C3H7OH үшін (4.1±0.3)×10^10 және Aa n-C3H7OH үшін (2.5±0.2)×10^10 молекулалық мөлшерлерін көрсетеді.

Реакциялар

Пропанол негізгі спиртке тән қалыпты реакцияларды көрсетеді. Сондықтан, оны алкил галоидтарға айналдыруға болады; мысалы, қызыл фосфор және йод n-пропил йодидін, ал катализаторлық ZnCl2 қосылған PCl3 n-пропил хлоридін береді. Фишер этерификациясы жағдайында H2SO4 катализаторының қатысуымен сірке қышқылымен реакция нәтижесінде пропил ацетаты түзіледі. Құмырсқа қышқылымен әрекеттескенде пропил форматына айналады. 1-пропанолды Na2Cr2O7 және H2SO4 арқылы тотықтырғанда пропиональдегид алынады, сондай-ақ PCC және Сверн тотықтырулары да соны береді. Хром қышқылымен тотығу пропион қышқылын береді.

Қолданбалар

1 Пропанол, сондай-ақ n-пропанол немесе пропил спирті деп те аталады, ерекше иісі бар түссіз, тұтанғыш сұйықтық. Ол химиялық формуласы CH3CH2CH2OH болатын маңызды органикалық қосылыс. 1 Пропанол өзінің бірегей қасиеттері мен әмбебаптығының арқасында түрлі салаларда кеңінен қолданылады.

Еріткіштің қолданылуы

Пропанолдың негізгі қолданылуларының бірі – косметика, фармацевтика және тамақ қоспаларын өндіруде еріткіш ретінде қолдану. Оның тамаша еріткіш қасиеттері оны кең ауқымды органикалық қосылыстарды ерітуге ыңғайлы етеді. Косметика өнеркәсібінде 1-пропанол парфюмерия, лосьондар және басқа да жеке күтім өнімдерін құрастыруда пайдаланылады. 1-пропанолдың жылдам булануы және жабысқақтық қасиетінің болмауы оны этанол немесе изопропанол сияқты басқа спирттерге қарағанда қол дезинфекциялауға арналған өнімдер үшін артықшылықты таңдауға мүмкіндік береді.

Қауіпсіздік

Пропанолдың адам ағзасына тигізетін әсері этанолға ұқсас деп есептеледі, бірақ қоян үстінде жүргізілген зерттеуге сәйкес, 2-4 есе күштірек. Көптеген токсикологиялық зерттеулерде ауызға қабылдағандағы жедел LD50 көрсеткіші 1,9 г/кг-дан 6,5 г/кг-ға дейін ауытқиды (этанол үшін бұл көрсеткіш 7,06 г/кг). Ол пропион қышқылына айналады. Әсерлері алкогольдік мас болу және жоғары аниондық айырмалы метаболикалық ацидозды қамтиды. 2011 жылға дейін, 1 пропанолдың 500 мл-ін ішкеннен кейін бір адамның қаза болғаны туралы хабарлама түскен. Ұзақ мерзімді деректердің жетіспеуіне байланысты, 1 пропанолдың адам организміне канцерогендік әсері белгісіз.

Қолданылуы

1 Пропанол негізінен еріткіш ретінде қолданылады, мысалы, бояулар, шайырлар және целлюлоза эфирлері үшін. Ол коммерциялық маңызы бар гликоль монопропил эфирі және пропил пропионаты сияқты арнайы еріткіштерді өндіруге қажетті зат.