Кіріспе

Дакотан тілі Солтүстік Америкада, Монтана штатында таралған. 3,500 Ассинибоин (2007) этносы, «дос» немесе «одақтас» деген мағынаны білдіретін Nakóda жеке тұлғасы, Nakón OyádeNakón Wíyutabi немесе Stoney тайпасы – Солтүстік жазықтықтардағы Накотан Сиу тілінің бір бөлігі. Ассинибоин атауы оджибве тілінен алынған «Асинибуан» сөзінен шыққан, ол «Тас Сиуандары» дегенді білдіреді. Оларды осылай атау себебі – Ассинибоин тайпасы тамақ пісіру үшін қыздырылған тастарды пайдаланған. Канадада Ассинибоин тайпасы «Stoney Indians» деп белгілі, ал олар өздерін Nakota немесе Nakoda деп атайды, яғни «одақтастар».

Жіктеу

Сиуан отбасының Дакота тобының бес негізгі бөлімі бар: Дакота (Санти-Сиссетон), Дакота (Янктон-Янктонай), Лакота (Тетон), Накода (Ассинибойн) және Накода (Стоуни). Тығыз байланысты Стоуни тілімен бірге, Ассинибойн тілі де Дакота тілдерінің "n" нұсқасына жатады, яғни оның өзіндік атауы бастапқы "n" әрпімен айтылады (мысалы: Нахота, Дахота немесе Лахотаға қарағанда, және Находа немесе Нахона, Дахода немесе Лахольға қарағанда). Ассинибойн тілі Сиу тілімен де, Стоуни тілімен де (олар да Накода немесе Накота деп аталады) жақын туыс, бірақ олардың бір-бірін түсінуі қиын.

Ресми мәртебесі

Ассинибоин тілі – ассинибоин халқы тұратын ешбір штаттың немесе аймақтың үкімет тарапынан мойындалған ресми тілі емес. Монтана штатында екі үндістер резервациясы бар, бірақ штаттың ресми тілі – ағылшын тілі. Ассинибоин тілінде еркін сөйлейтіндердің саны 50-ден аспайды, шамамен 100-ге дейін, немесе 150-ге жуық адамды құрайды, олардың көп бөлігі – егде жастағы адамдар.

Морфология

Ассинибоин тілінің морфологиялық процестері негізінен жалғастырушы болып табылады. Сонымен қатар, ассинибоин тіліндегі морфемалардың өзгеруі фонеманың жоғалуы, фонеманың ауысуы, қысқару, назалданудың жоғалуы, буынның жоғалуы, синтаксистік қысқару және синтаксистік өзгеру тұрғысынан жіктелуі мүмкін.

Морфофонемия

Левиннің (1964) мысалдары.