Фиджи және Папуа Жаңа Гвинея арасындағы қақтығыс: жалдамалы әскерлер дауы
Fijian mercenaries in Bougainville
Фиджи-Папуа Жаңа Гвинея арасындағы қарым-қатынас, әскерилердің заңсыз әрекеттерінен шиеленістікке ұшырады. Bougainville аймағындағы мәселелер мен қару-жарақ беру туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фиджи мен Папуа-Жаңа Гвинея арасындағы қарым-қатынастар 2005 жылдың қараша айында шиеленісті. Бұған себеп, 9 фиджилік сарбаздың, жалдамалы әскерлер деп саналатын, Папуа-Жаңа Гвинеядағы Бугенвиль аралындағы Меэкамуи корольдігінің даулы аумағына заңсыз кіргені және сол жерде жеке милицияны қаруландырып, оқытқандары туралы хабарлардың таралуы болды.
Relationships between Fiji and Papua New Guinea became strained in November 2005 in the wake of reports that 9 Fijian soldiers believed to be mercenaries had reportedly entered the disputed territory of the Kingdom of Me'ekamui on Bougainville in Papua New Guinea illegally and were arming and training a private militia on the island of Bougainville.
Бірінші толқын
ПНГ үкіметі мен баспасөз әскери миссияның бар екенін олардың жалдануы туралы жарияланғаннан кейін бір ай өткен соң, 15 қарашада білді. Олар бұрын таратылған қарсы революциялық соғыс бөлімшесімен байланысы бар адамдарды Бугенвильдің сепаратистік көшбасшысы Фрэнсис Онаның ізбасары Ноа Мусинку "қорғаушылар" ретінде жалдаған деп мәлімдеді. Мусинку бұған дейін U Vistract ұйымдастыруға қатысқан, ол жалпы алғанда сәтсіз пирамидалық схема деп есептеледі. Бұл адамдар Сивай ауданындағы Тону маңындағы мектептердің оқушыларына қару-жарақпен оқыту жүргізіп жатқандары хабарланды. Папуа-Жаңа Гвинеяның Үкіметаралық қатынастар министрі сэр Питер Бартер бұл адамдардың әрекеттеріне қатты алаңдаушылық білдіріп, олардың Бугенвиллге жалған уәделермен тартылғанын айтты. 18 қарашада сегіз адам Бугенвилде қауіпсіздік қызметкерлерін оқыту үшін келгенін растады, бірақ олардың жалдамалы әскер екенін жоққа шығарды. Фиджи үкіметі 30 қарашада оқиға үшін ресми түрде кешірім сұрады.
The PNG government and press discovered the presence of the military mission a month after the announcement of their hire, on 15 November. They claimed that the men, formerly connected with the now disbanded Counter Revolutionary Warfare Unit, had been hired as "bodyguards" by Noah Musingku, a follower of the late Bougainville separatist leader Francis Ona. Musingku has in the past been involved with organizing U Vistract, generally considered a failed pyramid scheme. The men were reportedly giving arms training to students from schools around Tonu, in the Siwai district. Papua New Guinea's Inter Governmental Relations Minister, Sir Peter Barter, expressed serious concern about the men's activities, saying they had been lured to Bougainville by false promises. On 18 November, the eight men confirmed that they were in Bougainville to train security officers, but denied being mercenaries. The Fijian government formally apologised on 30 November for the incident.
Фиджи үкіметі
Фиджидің Порт-Морсбидегі жоғарғы комиссары Рату Иноке Кубуабола бұл адамдардың кім екені анықталғанын айтты. Ол олардың әрекеттерін айыптап: "Бұл біздің фиджилік миссионерлеріміз бен солдаттарымыздың бұрын жасаған барлық жақсы жұмыстарына нұқсан келтірді, олар Бугенвилде бейбітшілік орнату және бақылау процесінде қызмет етті". Ол Бугенвильдің автономиялық аймақтық үкіметінің президенті Джозеф Кабуиге солдаттар енді Фиджи әскери күштерінің құрамында емес екенін және Фиджи үкіметі оларды қолдамайтынын жеткізді. Премьер-министр Карасе 17 қарашада парламентте егер 8 бұрынғы CRW сарбазы кінәлі деп табылса, олар Фиджи үкіметінен ешқандай көмек алмайтынын мәлімдеді. "Негізінен, егер сіз шетелде жүріп заң бұзсаңыз, онда сіз өз әрекеттеріңізге жауап беруге тиіссіз", - деді ол. Фиджидің ішкі істер министрі Джозефа Восанибола 20 қарашада жасаған мәлімдемесінде шетелде тұратын немесе жұмыс істейтін Фиджи азаматтарын қабылдаған елдерінің заңдарын құрметтеуге және Фиджидің беделін түсіретін кез келген қызметке қатыспауға шақырды. Фиджи үкіметі бұл адамдарды "жалдамалы әскерлер" деп атаудан бас тартты. Сыртқы істер министрі Исикели Матаитога олардың Бугенвилде не үшін болғанын толық анықталғанша, үкімет оларды солай атамайтынын айтты.
Fiji's High Commissioner to Port Moresby, Ratu Inoke Kubuabola, said that the men had been identified. He condemned their actions, saying, "It has brought disrepute to all the good work done in the past by our Fijian missionaries and soldiers who served in peace building and monitoring process on Bougainville." He had had to assure Joseph Kabui, the President of Bougainville's autonomous regional government, that the soldiers were no longer members of the Fiji Military Forces and that the Fijian government did not support them. Prime Minister Qarase told Parliament on 17 November that if the 8 former CRW soldiers were found guilty, they would get no help from the Fijian government. "Basically if you are in a foreign country and you break the law then you have to account for your action," he said. Fiji's Home Affairs Minister, Josefa Vosanibola, issued a statement on 20 November calling on all Fijian citizens living or working abroad to respect the laws of their host countries, and to refrain from involvement in any activities that could tarnish Fiji's reputation. The Fijian government has refused to label the men "mercenaries", however. Foreign Affairs spokesman Isikeli Mataitoga said that the government would not brand them as such until they had ascertained exactly why they were on Bougainville.
Миссионерлік визалар
Фиджи Live жаңа қызметі сол күні 8 бұрынғы әскери қызметкердің Ronin Security фирмасының жалдамалылары болғанын хабарлады, ал фирманың негізін қалаушысы Илисони Лигаири 2000 жылғы Фиджи төңкерісіне қатысы бар еді. Фиджи Live мәліметінше, жалдамалылар Бугенвиллге миссионерлер ретінде сапар шеккен. 18 қарашада олардың үшеуі Фиджидегі Христиандық Миссиялық Қоғамға жататыны және кем дегенде екеуінің Папуа-Жаңа Гвинеяға миссионерлік визамен кіргені хабарланды. 20 қарашада "Христос үшін әр үй" шіркеуінің пасторы Манаса Коливусо шіркеумен байланысы бар екі адамға Папуа-Жаңа Гвинеяға миссионер ретінде баруға рұқсат бермегенін мәлімдеді. Сондай-ақ, 20 қарашада Фиджи президентінің ресми хатшысы Сулиаси Турагабечидің Фредди Роконди мен Сэм Баройдың визаларын қолдағаны белгілі болды. Ол оларға он жылдан астам уақыттан бері таныс екенін растайтын ұсыныс хаттарды берді, сондай-ақ олардың шын ниетті христиандар және сенімді адамдар екенін айтты. Нәтижесінде оларға миссионерлік визалар берілді.
The Fiji Live new service reported the same day that the 8 former soldiers were recruits of the Ronin Security firm, whose founder Ilisoni Ligairi was implicated in the Fiji coup of 2000. According to Fiji Live, the recruits travelled to Bougainville ostensibly as missionaries, and it was reported on 18 November that three of the men belonged to the Christian Mission Fellowship, a Fijian church group, and that at least two of them had entered Papua New Guinea on missionary visas. Pastor Manasa Kolivuso of the Every Home for Christ Church denied on 20 November that he or the church had authorized the two men connected with the church to travel to Papua New Guinea as missionaries. Also on 20 November, it was revealed that Suliasi Turagabeci, the official secretary to Fiji's President, had supported the visa applications of two of the men, Freddy Rokondi and Sam Baroi. He had supplied them with references testifying that he had known them for more than a decade, and asserting that they were devout Christians and trustworthy men. The men were subsequently granted missionary visas.
Ұлттық қауіпсіздікке қауіп
Әскери өкіл капитан Неуми Левени жалдамалылардың әрекеттері Фиджидегі ұлттық қауіпсіздікке қауіп келтіріп отырғанын мәлімдеді. Ол үкімет саясатын, соның ішінде даулы Келісім, Төзімділік және Бірлік заң жобасын ілгерілетуді, "қалай қаласаң солай істе" синдромын тудырды деп айыптады, бұл оқиға осы синдромның көрінісі екенін атап өтті. Ал CRW бөлімін құрған бұрынғы премьер-министр Ситивени Рабука жалдамалыларды қорғап, олардың істеуге басқа шаруалары жоқ екенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, 2000 жылғы төңкеріс және бүліктерден кейін бөлім таратылып, оған қатысқан әскерилердің абыройына нұқсан келтірілгені салдарынан олар жұмыссыз және жұмысқа орналаса алмайтын жағдайға түсті. Ол үкіметтен осындай жағдайға тап болған басқа адамдардың да заңсыз қызметтерге қатысуына жол бермеуді сұрады.
Military spokesman Captain Neumi Leweni said that the actions of the mercenaries constituted a threat to national security in Fiji. He blamed government policy, including its promotion of the controversial Reconciliation, Tolerance, and Unity Bill, for fostering a "do whatever you want syndrome" of which this incident was a symptom. On the other hand, former Prime Minister Sitiveni Rabuka, who founded the CRW unit, defended the mercenaries, saying they had nothing else to do. He said that the disbanding of the unit following the coup and mutinies of 2000, coupled with the tarnishing of the reputations of the soldiers involved, had left the men unemployed and unemployable. He called on the government to ensure that others in similar circumstances do not likewise end up in illegal activities.
Қауіптен қорқу
Сонымен қатар, Кубуабола сегіз адамға тағылған айыптаулар расталса, олардың қауіпті жағдайда қалатынын мәлімдеді. Ол Папуа-Жаңа Гвинеяда тұратын фиджиліктерге оларды Фиджиге оралуға көмектесуге шақырды. Сыртқы істер министрі Калиопате Тавола олардың екеуінің оралуға ниеттенгенін анықтады, бірақ қалғандарының ниетіне қатысты күмәндануда. Ал Бугенвилдегі сепаратистік топ олар аралды жеті күн ішінде тастап кетпесе, оларды "жою немесе ұрлау" етеміз деп мәлімдеді.
Meanwhile, Kubuabola said that the 8 men would be in great danger if the charges against them were substantiated. He appealed to Fijians living in Papua New Guinea to help them return to Fiji. Foreign Minister Kaliopate Tavola, for his part, had ascertained that 2 of them were willing to do so, but was unsure of the others' intentions. Meanwhile, a separatist group on Bougainville threatened to "destroy or kidnap" the men if they failed to leave the island within seven days.
Ракай келіссөздер жүргізеді
21 қарашада Порт-Морсбидегі Фиджи жоғары комиссариаты Бугенвиль үкіметінің фиджиліктерді елге қайтаруына көмектесу үшін жоғары комиссияның бірінші хатшысы Эмоси Ракайды Букаға жіберетіні жарияланды. Сыртқы істер министрі Тавола фиджиліктермен байланыс орнатуға жасалған әрекеттер нәтижесіз болғанын айтты. Оның сөзіне қарағанда, телефон қоңырауларына әрдайым үшінші тұлға жауап беріп, ер адамдардың қатысқан жоғын мәлімдеген. Жоғары комиссар Кубуабола жіберілген дипломаттың үш жалдамалыны жақсы білетінін және олардың ынтымақтасатынына үміттенетінін жеткізді. Ол Бугенвильдің автономиялық үкіметі орталық үкімет араласудан бұрын, адамдарды аралдан шығаруға асығыс екенін айтты. Бірақ Ракай Букаға келгеннен кейін, оның ер адамдармен байланыс орнату әрекеттері сәтсіз аяқталды. "Маған сөйлемеуге бұйрық берілді", - деді Ракай. Ракайдың бұл мәлімдемесі бұрынғы екі хабарламаға қайшы келді, біреуінде ол байланыс орнатқаны, бірақ оларды Порт-Морсбиге ұшуға және Фиджиге оралуға көндіре алмағаны айтылған. Жоғары комиссар Кубуабола кейін кездесу болмағанын, ал нашар ауа райы осыған себеп болғанын мәлімдеді. Алайда, 29 қарашада Кубуабола Ракайдың демалыс күндері ер адамдармен байланысқа шығып, екеуін – Ферети Рокоди мен Семи Баройды, сегіз адамның арасында көшбасшылар саналатынын, Порт-Морсбиге сұхбат беру үшін көндіргенін хабарлады. Ракай қалған алты адамның еркінен тыс ұсталып отырғанынан қорқатынын айтты. Мусинку, Папуа-Жаңа Гвинеяның Post Courier газеті хабарлағандай, "қауіпсіздік ақтауымен" оларға кетуге рұқсат бермеді. Рокоди мен Барой Папуа-Жаңа Гвинеяның иммиграциялық қызметкерлерімен виза талаптарын бұзу мүмкіндігі туралы сұрақтарға жауап беруге тиіс болды. Папуа-Жаңа Гвинеяның Премьер-министрінің міндетін атқарушысы сэр Мои Авеи бұрын "Оз" радиосының "Пацифик Бит" бағдарламасына берген сұхбатында бұл адамдардың ұлттық қауіпсіздікке қатер екенін айтқан. Порт-Морсбиге келген соң Рокоди өзін және әріптестерін сұраққа алып отырған фиджилік және папуалық шенеуніктерге олардың жалдамалы емес, миссионерлер екенін, Бугенвильде христиан дінін уағыздау үшін келгенін мәлімдеді. Олар бұл мүмкіндікті 1999 жылы көрген түстерінің орындалуы деп есептейді. Сондай-ақ, олар фиджиліктердің "инвестицияларын" тексеру және Мусинкудан уәделенген пайданы алу үшін келгендерін де айтты.
It was announced on 21 November that the Fijian High Commission in Port Moresby would send Emosi Rakai, the First Secretary at the High Commission, to Buka to assist the Bougainville government to repatriate the Fijians. Efforts to communicate with the Fijians themselves were proving futile, said Foreign Minister Tavola. Telephone calls were invariably answered by a third person saying that the men were not available, he said. High Commissioner Kubuabola said that the diplomat being sent knew three of the mercenaries well, and expressed hope that they would cooperate. Bougainville's autonomous government, he said, was anxious to get the men off the island before the central government intervened. When Rakai arrived in Buka however, his efforts to contact the men were reportedly unsuccessful. "They were given orders not to speak to me," Rakai said. Rakai's statement conflicted with two earlier reports, one saying that he had in fact made contact but had failed to persuade them to board a flight to Port Moresby and then return to Fiji. High Commissioner Kubuabola later said that the meeting had not taken place, and cited bad weather as a likely explanation. Kubuabola announced on 29 November, however, that Rakai had succeeded in contacting the men over the weekend, and had persuaded two of them, Fereti Rokodi and Semi Baroi believed to be leaders among the eight to fly to Port Moresby to be interviewed. Rakai meanwhile expressed fears that the remaining six were being held against their will. Musingku would not let them leave for "security reasons," he told Papua New Guinea's Post Courier newspaper. Rokodi and Baroi were to be questioned by Papua New Guinea immigration officials on possible breaches of their visa conditions. Papua New Guinea's Acting Prime Minister Sir Moi Avei had earlier told Pacific Beat on Radio Oz the previous day that the men were a threat to national security. After arriving in Port Moresby, Rokodi told Fijian and Papuan officials interviewing him that he and his colleagues were missionaries, not mercenaries, and were on Bougainville to preach the Christian gospel. They considered the opportunity the fulfillment of a vision they had had in 1999, he said. They were also there, he claimed, to check on "investments" that Fijians had made, and to get the promised returns from Musingku.
Шетке шығару туралы бұйрық
Осы арада Кубуабола Фиджидің сегіз азаматының барлығы үйлеріне қайтуды қалайтынын айтты. 5 желтоқсанда Папуа-Жаңа Гвинея үкіметі оларға 15 күн ішінде елден кетуді бұйырды. Содан кейін 9 желтоқсанда Ракай ер адамдарды кетуге көндіруге тырысқанда, Папуа-Жаңа Гвинея үкіметі оларға виза талаптарын бұзғаны үшін айып тағу ниеті туралы мәлімдеді және оларға 20 желтоқсанға дейін кетуге уақыт берді. 12 желтоқсанда Рокодимен бірге Тонуға қайтып, қалған алты адамды кетуге көндіруге тырысқан ол, сәтсіз болғанын мәлімдеді. Олардың барлығы Фиджи жоғары комиссиясына өз еркімен Бугенвильден кетуден бас тартқандарын және жұмыс рұқсаты алуға өтініш бергендерін жазбаша түрде көрсетті. 19 желтоқсанда Бугенвильдің вице-президенті Джозеф Ватави ер адамдардың кету мерзімі 28 желтоқсанға дейін ұзартылғанын айтты. Егер олар кетпесе, тұтқындалатындарын ескертті. Осы арада, Тонуда қалған алты адамның бірі Исаия Баро аумақтан шығып, иммиграциялық органдармен сұраққа алу үшін Порт-Морсбиге ұшып кеткені хабарланды. 20 желтоқсанда Папуа-Жаңа Гвинея үкіметі егер олар елден кетпесе, мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағумен қорқытты. Келесі күні Папуа-Жаңа Гвинеяның "National" газеті билік өкілдері Соломон аралдары маңындағы суларды бақылап отырғанын, мүмкін олар елден қайықпен заңсыз кетуге тырысады деген алаңдаушылықты жеткізді. Келесі күні Тонудан кеткен үш адамға иммиграциялық заң бұзушылықтары үшін айып тағылып, елден шығарылатыны хабарланды; қалған бесеуі ұсталған жағдайда сол сияқты айыпталып, елден шығарылады, деп хабарлады Fiji Times. Папуа-Жаңа Гвинеяның "Post Courier" газеті 23 желтоқсанда Тонуда қалған бесеуінің Мусинку уәде еткен 1 миллион доллар ақшаны алуға үміттене жатқанын және ақша төленгенше кетпейтінін жазды. Бұл бас тарту 27 желтоқсанда қайталанды. "Мусинку төлейді деген үміт болғандықтан, фиджиліктер уәде етілген ақшасыз Тонудан кеткісі келмейді", - деп цитата келтірді "Post Courier" газеті бір дереккөзден. Осыған байланысты, ол өзінің Тонудағы тығылған жеріндегі қауіпсіздік шараларын күшейтті. 23 желтоқсанда Fiji Village жаңалықтар қызметі Фиджидің сыртқы істер министрі міндетін атқарушы Пита Накуваның сөздерін келтіріп, ер адамдардың әрекеттері Фиджи азаматтарының Папуа-Жаңа Гвинеяға кіру рұқсатын алуын қиындатуы мүмкін екенін мәлімдеді. 28 желтоқсанда мерзім аяқталды, ал бесеуі әлі де Тонуда болды. Полиция күш қолданып ер адамдарды алып кетуге қашан және қалай тырысатыны туралы дерек жоқ. Осы арада, 29 желтоқсанда Fiji Television Тонудан кеткен үш адамның Порт-Морсбиде үй қамауында екенін хабарлады. Кейіннен 2006 жылдың 3 қаңтарында Fiji Village сайты Папуа-Жаңа Гвинея үкіметі оларды ешқандай айыптаусыз депортациялау туралы шешім қабылдағанын хабарлады. Бугенвиль президенті Джозеф Кабуи 16 қаңтарда қарулы адамдар Тонуға жіберілетінін және қалған бесеуін "түсіріп" шығаратынын, олар 30 әскери қызметкерді оқытып жатқандығын мәлімдеді.
Meanwhile, Kubuabola said that all eight Fijians wanted to return home. On 5 December, they were ordered by the government of Papua New Guinea to leave the country within 15 days. Then on 9 December, with Rakai still attempting to persuade the men to leave, the government of Papua New Guinea announced its intention to charge the men for breaching the conditions of their visas, and gave them till 20 December to leave. On 12 December, having returned to Tonu with Rokodi in an effort to persuade the remaining six to leave, reported that he had failed. All six had signed statements for the Fijian High Commission that of their own accord, they refused to leave Bougainville and were applying for work permits. On 19 December, Bougainville's Vice President Joseph Watawi said that the deadline for the men to leave had been extended till 28 December. If they refused to leave, they would be arrested, he declared. Meanwhile, reports indicated that Isaia Baro, one of the six remaining in Tonu, had left the area and had flown to Port Moresby, for interrogation by immigration authorities. On 20 December, the Papua New Guinea government threatened the men with treason charges if they failed to leave the country. The next day, Papua New Guinea's National newspaper reported that authorities were monitoring the waters in the region of the Solomon Islands, lest the men attempt to leave the country illegally by boat. They next day, it was announced that the three men who had left Tonu would be charged and deported for immigration offences; the remaining five would similarly be charged and deported when apprehended, the Fiji Times reported. Papua New Guinea's Post Courier newspaper reported on 23 December that the five men remaining in Tonu had hopes of receiving the F$1 million each that Musingku had promised them, and would not leave until paid. This refusal was repeated on 27 December. "Because there is strong hope that Musingku will pay out, the Fijians do not want to leave Tonu without the money promised," the Post Courier quoted one informant. Musingku, meanwhile, is reported to have tightened security at his Tonu hideout following rumors of troop deployments in the vicinity. On 23 December, the Fiji Village news service quoted Fiji's acting Foreign Minister, Pita Nacuva, as saying that the men's activities could make it much more difficult for Fijian nationals to obtain entry permits in Papua New Guinea in future. The deadline expired on 28 December, with the five men still in Tonu. There was no immediate word as to whether, or when, police would carry out their threat to use force to remove the men. Meanwhile, Fiji Television revealed on 29 December that the three men who had left Tonu were under house arrest in Port Moresby. It was subsequently reported by Fiji Village on 3 January 2006 that the government of Papua New Guinea had decided to deport them without laying any charges. Bougainville President Joseph Kabui announced on 16 January that armed men would be sent into Tonu to "smoke out" the five Fijians remaining, who were said to be training 30 militiamen.
Тонуда ұсталған; Порт-Морсбиден қашып кеткен
Фиджидің Порт-Морсбидегі жоғары комиссиясы 2006 жылдың 6 қаңтарында Мусингудың қалған бес адамды ұстап тұрып, оларды босатудан бас тартқанын мәлімдеді. Дипломат Эмоси Ракай Мусинкуның сөздерін келтіріп, бұл адамдардың екі жылдық жұмыс келісімшартына қол қойғанын және ол келісімшармен байланысты екенін айтты. Фиджи Сыртқы істер министрлігінің бас директоры Исикели Матаитога 8 қаңтарда Порт-Морсбиде ұсталған үш адамның бірі, Ферети Рокодидің 5 қаңтарда Австралияның Брисбен қаласына қашып кеткенін хабарлады. Матаитога Фиджиге оралғанда оның тұтқындалатынын мәлімдеді. Соломон аралдарының иммиграциялық қызметкерлері 2006 жылдың 10 қаңтарында Solomon Star газетіне Папуа-Жаңа Гвинеядан қуылған адамдардың бірі, телекоммуникация маманы Исайя Серувату Баройдың Фиджиге жол тартқанда Хониараға келгенін айтты. Порт-Морсбиде ұсталған тағы бір адам Австралия арқылы Фиджиге қайтып келген, ал үшіншісі әуе билеті күтіп отырды, деді Барой келесі күні "Фиджи Таймс" газетіне. Бірақ 2006 жылдың 12 қаңтарында Фиджи Live жаңалықтар қызметі Семи Баройдың да өткен апта соңында Фиджиге оралғанын хабарлады. 27 қаңтарда "Фиджи Вилледж" жаңалықтар қызметі Бугенвилде қалған Фиджи азаматтарының бұрынғы шешімдерін қайталады – жұмыстары үшін ақы алғанша олар кетпейді.
The Fiji High Commission in Port Moresby revealed on 6 January 2006 that Musingku was holding the five remaining men and refusing to release them. Diplomat Emosi Rakai quoted Musingku as telling him the men had signed a two year employment contract, to which he was holding them. Isikeli Mataitoga, the Chief Executive Officer of Fiji's Foreign Affairs Ministry, revealed on 8 January that Fereti Rokodi, one of the three being held in Port Moresby, had escaped to Brisbane, Australia, on the 5th. He would be arrested on his return to Fiji, Mataitoga said. Solomon Islands immigration officials revealed to the Solomon Star newspaper on 10 January 2006 that telecommunications specialist Isaia Seruvatu Baroi, one of the men ordered out of Papua New Guinea, had arrived in Honiara en route to Fiji. Another who had been held in Port Moresby had already returned to Fiji via Australia, while a third was waiting for his airfare, Baroi told the Fiji Times the next day. On 12 January 2006, however, the Fiji Live news service reported that Semi Baroi, too, had returned to Fiji the previous weekend. The Fiji Village news service reported on 27 January that the five Fijian nationals remaining in Bougainville had reiterated their earlier decision not to leave until paid for the work undertaken.
Баройдың оқиғасы
Фиджиге оралған кезде, Рева провинциясының Ломаникоро ауылының тумасы және Transcom Fiji Limited компаниясының директоры Исаия Барой, Фиджи Таймс газетіне Бугенвильге телекоммуникациялық іссапармен барғанын, бұрын таныс еместігімен клиентпен келісімге қол жеткізуді үміттенгенін айтты. Оның жеті әріптесі күзетшілер ретінде барған, ал жергілікті жағдайдың олар күткеннен өте мүлдем басқаша екенін анықтады. Ол және оның әріптестері жалдамалы әскерлер деп айыпталғанын естігенде қатты таң қалғанын мәлімдеді. Ал Жаңа Зеландия радиосы бұл адамдар Тонудағы банкты күзету үшін жалданыпты деп хабарлады.
On his return to Fiji, Isaia Baroi, a native of Lomanikoro in Rewa Province and a director of Transcom Fiji Limited, told the Fiji Times that he had gone to Bougainville on a telecommunications business trip, hoping to secure a deal with a customer he had never met. His seven colleagues had gone as security staff, he said, and found the local situation to be very different from what they had been led to expect. Revelations that he and his colleagues had been accused of being mercenaries had come as a complete surprise to him, he said. Radio New Zealand, meanwhile, reported that the men had been hired to secure a bank in Tonu.
Әскерилер бүлікшілерді қуып шығады
14 наурызда ПНГ әскери қолбасшысы Питер Илау The National газетіне Бугенвиль автономиялық үкіметінің өтініші болған жағдайда, Мусинку мен оның фиджилік қолдаушыларын Бугенвильден қуу үшін әскерді Бугенвильге енгізетінін мәлімдеді.
PNG Military Commander Peter Ilau told The National newspaper on 14 March that the Military would move into Bougainville to oust Musingku and his Fijian backers if asked to do so by the Bougainville autonomous government.
Екінші толқын
"Папала Корольдігінің" мемлекет басшысы, сондай-ақ "Пайви Пейи ІІ" ретінде танылған Ноа Мусинку 2005 жылдың 22 қарашасында жария түрде сөйледі. Оның ресми газеті "Папала Хроникалары" 2005 жылдың қараша айының соңына дейін Бугенвильге тағы он фиджилік әскери қызметкердің келуі күтілуде екенін, ал жалпы саны 35-тен асып түсуі мүмкін екенін хабарлады. "Папала Хроникалары" Ронн компаниясын, сондай-ақ жеке телекоммуникациялық компанияның өкілдерін, "корольдік" Папаланың штаб-пәтерінде және ақырында бүкіл Бугенвильде телекоммуникациялық жүйелерді орнату үшін жұмысқа тарту көзі ретінде көрсетті. 23 қарашада Fiji Live жаңалықтар қызметі 30 адамның, олардың көпшілігі немесе барлығы жұмыссыз болған, Бугенвильге сапар шегу үшін медициналық тексеруден өтуге кіріскенін, ал тағы 300 адамның әрқайсысына 1 миллион фиджи доллары уәдесімен тартылғанын хабарлады. Осы арада, Папуа-Жаңа Гвинеяның орталық үкіметі Бугенвильдің автономиялық үкіметіне егер ол сегіз фиджиліктің Бугенвильден кетуіне кедергі келтірмесе, орталық билік араласатынын мәлімдеді. Фиджидің Еңбек министрі Кеннет Зинк 23 қарашада Бугенвильде жұмыс істеу үшін Фиджидің бұрынғы әскери қызметкерлерін жұмысқа алуға құптау білдірді, егер бұл заңды мақсатта болса. Егер олар жалдамалы әскерилер ретінде жұмысқа алынса, үкімет алаңдайтынын және олардың жұмыс келісімшарттарына сапарға шығар алдында қол қойылғанын көруге ниеттенетінін айтты. Ұлттық Альянс партиясының төрағасы, Фиджи әскери күштерінің бұрынғы қолбасшысы Рату Эпели Ганилау келісті, бірақ 27 қарашада Австралияның ABC телеарнасының "Азия-Тынық мұхиты" бағдарламасына берген сұхбатында дәлелдердің болмауына байланысты, адамдардың жаман ниетпен келгенін болжау дұрыс емес екенін айтты. Ол адамдардың әрқайсысына бір миллион доллар төленетін уәдеге алдануы мүмкін екенін білдірді және уәде орындалмаған жағдайда "салмақты шешімдер" қабылданатынына үміттенді. Фиджи әскери күштерінің қолбасшысы коммодор Фрэнк Байнимарама 13 желтоқсанда Fiji Live жаңалықтар қызметіне Мусинку бірнеше ай бұрын оған хабарласып, Бугенвильдегі "қауіпсіздік жұмысына" қатысты ынтымақтастық үшін 35 миллион фиджи доллары ұсынғанын айтты. Байнимарама бұл схеманы айқын "алаялық" деп таныды және хатқа жауап бермеді.
Noah Musingku, who is also known as "HM King David Peii II" Head of State of "Kingdom of Papala", spoke publicly on 22 November 2005. His official newspaper, the Papala Chronicles, reported that ten more Fijian soldiers were expected to arrive in Bougainville soon, with more than 35 expected by the end of November 2005. The Papala Chronicles identified the Ronin Company as a source of the men, along with members of a private telecommunications company, who would be employed to install all telecommunication systems in Tonu, the headquarters of the "kingdom" of Papala, and eventually throughout Bougainville. On 23 November, the Fiji Live news service reported that 30 men, most or all of whom were believed to be unemployed, had begun seeking a medical clearance to travel to Bougainville, and that a further 300 were expected later on, having been lured with promises of F$1 million each. Meanwhile, the central government of Papua New Guinea has told the autonomous government of Bougainville that if it fails to step in to evict the eight Fijians, central authorities will intervene. Fiji's Employment Minister Kenneth Zinck said on 23 November that he welcomed the recruitment of former Fijian soldiers for work in Bougainville, provided that it was for a legitimate undertaking. The government would be concerned if they were being hired as mercenaries, and wanted to see their employment contracts prior to their departure, he said. National Alliance Party leader Ratu Epeli Ganilau, a former Commander of the Fijian Military, concurred, but in an interview with Australia's ABC Television's Asia Pacific Focus programme on 27 November that in the absence of proof, it was wrong to assume that the men were up to no good. He expressed concern that the men may have been duped by the promise of a million dollars' cash each, and said he hoped that "cool heads" would prevail in the event of the promise coming to nothing. Fiji's Military Commander Commodore Frank Bainimarama told the Fiji Live news service on 13 December that Musingku had contacted him several months earlier, offering F$35 million for his cooperation with respect to "security work" in Bougainville. Bainimarama recognized the scheme as an obvious "con job", he said, and did not reply to the letter.
Тону мен Соломон аралдарындағы қиындықтар
Фиджидің тікелей эфирлік жаңалықтар қызметі 1 ақпанда Тону ауданындағы ата-аналардың фиджилік агенттерге байланысты қауіпсіздік алаңдауларына байланысты балаларын мектепке жіберуден бас тартқанын хабарлады. "Фиджи Таймс" және Папуа-Жаңа Гвинеяның "Post Courier" газеттерінің мәліметінше, 27 қаңтарда қарулы тоғыз адам Соломон аралдарындағы Оаву аралындағы "Пума" ағаш кесу лагеріне шабуыл жасап, ақша, жанармай, қайық, мотор және байланыс құралдарын ұрлады. Бұл осындай шабуылдың тұңғыш реті емес еді, және Бугенвиль полициясы осы адамдар мен Бугенвильде қалып қойған бес фиджилік агенттің арасындағы мүмкін байланысты тергеп жатыр. Соломон аралдары полиция комиссары Шейн Кастлз 7 ақпанда бұрынғы фиджилік әскерилерге Соломон аралдары арқылы Папуа-Жаңа Гвинеяға кіруге рұқсат берілмейтінін мәлімдеді. "Бұл адамдар басқа тәуелсіз мемлекеттің заңдарын құрметтемейді және негізінен заңсыз қызметтерге қатысады", - деді ол Фиджидегі әріптесі Эндрю Хьюзға. Оның бұл мәлімдемесі Фиджидің сыртқы істер министрі Калиопате Таволаның өкіметінің бұрынғы әскерилерді шетелдік қауіпсіздік фирмаларымен жұмыс істеуге тартуды тоқтатуға құқығы жоқ екенін мойындауымен бірге келді.
The Fiji Live news service had reported on 1 February that parents in the Tonu area were refusing to send their children to school because of security fears linked to the Fijian agents. According to the Fiji Times and Papua New Guinea's Post Courier newspaper, a group of nine armed men had raided the Puma logging camp on Oavu Island in the Solomon Islands on 27 January, stealing money, fuel, a boat and outboard motor, and communication equipment. This was not the first such raid, and Bougainville police were said to be investigating a possible link between these men and the five Fijian agents remaining on Bougainville. Solomon Islands Police Commissioner Shane Castles said on 7 February that no more former Fijian soldiers would be permitted to enter Papua New Guinea through the Solomons. "These people are not respecting the laws of another sovereign nation and are basically involved in illegal activities," he told his Fiji counterpart, Andrew Hughes. His statement coincided with an admission from Fiji's Foreign Minister Kaliopate Tavola that his government was powerless to prevent the recruitment of former soldiers to work with foreign security firms.
Он екі адам тұтқындалды, он бір адам жер аударылды
Бұл Соломон аралдарының астанасы Хониарада он екі фиджилік ер адамның тұтқындалуынан кейін болды, олардың барлығы Біріккен Ұлттар Ұйымының Таяу Шығыстағы бейбітшілік сақтаушылары, және оларды Русиате Сеута (бұрынғы уоррант-офицер) басқарған. Fiji Village хабарлағандай, Соломон аралдарының шенеуніктерінің күдігі ер адамдардың Букаға (Бугаенвилл) ұшуға ниет білдіруінен оянды, содан кейін олардың иммиграциялық декларацияларында бұзушылықтар анықталды. Полиция тергеуі көрсетті, ер адамдар Соломон аралдарының Шоисеул провинциясындағы Таро қаласына ұшып барып, содан кейін кемемен Бугаенвиллге заңсыз өтуді жоспарлаған. 7 ақпанда 11 адам Фиджиге депортацияланды; біреуі (31 жастағы Кинивуваи Вакатаванавату Сулуа) қашып кетті. 8-күні Сыртқы істер министрлігінің бас директоры Исикели Матаитога Fiji Live-қа министрліктің олардың Фиджи заңдарын бұзған-бұзбағанын анықтау үшін полицияға хабарлағанын айтты. Сыртқы істер министрі Тавола 9 ақпанда ер адамдардың екі апта ішінде Соломон аралдарына, олардың рекрутингтік агенттігінің есебінен қайта оралуға тиіс екенін, Соломон аралдары полициясы тарапынан оларға қойылған айыптауларға жауап беру үшін мәлімдеді. Әскери өкіл капитан Неуми Левени Fiji Live-қа олар әлі де әскери қызметкер болып қала беретінін, бірақ жеке жұмыс шарттары олардың жеке жауапкершілігінде екенін айтты. Полиция комиссары Эндрю Хьюз ер адамдар мен олардың рекрутингтік агенттігінің екеуі де қадағалауда екенін мәлімдеді. Radio New Zealand Соломон аралдары полициясының әуежай мен барлық теңіз порттарын бақылап отырғанын, сондай-ақ қашып жүрген Сулуаны іздеп жатқанын хабарлады. 12 ақпанда Fiji Live-қа сұхбат берген туысы (атын жасырған) оған бас тартамын деп, Насину үйіне оралуын өтінді. Сол күні Fiji Live Сулуаның бұрын да заңмен проблемалары болғанын хабарлады. 1990 жылдары ол Ұлыбритания армиясында қызмет етіп жүргенде Ұлыбританиядан депортацияланған. 13 ақпанда Radio Australia Соломон аралдары полициясының Хониараның шеткі аудандарында Сулуаның екі рет көрілгені туралы хабарларды тексеріп жатқанын хабарлады.
This followed the arrest in the Solomons' capital, Honiara, of twelve Fijian men, all former United Nations peacekeepers in the Middle East, led by Rusiate Seuta (a former Warrant Officer). According to Fiji Village, the suspicions of Solomons' officials had been aroused by the expressed wish of the men to fly to Buka, Bougainville, and had subsequently found irregularities on their immigration declaration forms. Police investigations discovered that the men planned to fly to Taro, in the Solomons' Province of Choiseul, and then illegally cross the border into Bougainville by boat. Eleven were deported to Fiji on 7 February; one (31 year old Kinivuwai Vakatawanavatu Sulua) had escaped. On the 8th, Foreign Affairs Ministry Chief Executive Officer Isikeli Mataitoga told Fiji Live that the Ministry had reported the men's activities to the police, to investigate whether they had violated any Fijian laws. Foreign Minister Tavola revealed on 9 February that the men would be required to return in two weeks to the Solomon Islands at the expense of their recruiting agency, to answer charges against them laid by the Solomons police. Military spokesman Captain Neumi Leweni told Fiji Live that although they remained enlisted soldiers, any private employment contracts were their own responsibility. Police Commissioner Andrew Hughes said that both the men and their recruiting agency were being monitored. Radio New Zealand reported that Solomons police were watching the airport and all sea ports, which searching for Sulua, who remained at large. Speaking to Fiji Live on 12 February, a relative (who requested anonymity) pleaded with him to surrender and return to his Nasinu home. The same day, Fiji Live reported that Sulua had been in trouble with the law previously. In the 1990s, he had allegedly been deported from the United Kingdom while serving in the British Army. Radio Australia reported on 13 February that Solomons police were investigating two reported sightings of Sulua in outer suburbs of Honiara.
Сулуа ауланған
Брисбендегі Courier Mail газеті 27 ақпанда Сулуаның Хониарадан шамамен отыз шақырым қашықтықтағы Тетереде тұтқындалғанын хабарлады. Полиция Сулуаға жұрттан, оның ішінде фиджилік тегі бар Соломон аралдарының азаматтарынан көрсетілген көмекті тергеп жатыр.
The Brisbane Courier Mail reported on 27 February that Sulua had been arrested in Tetere, some thirty kilometers outside Honiara. Police said they were investigating assistance given to Sulua by members of the public, including some Solomon Islanders of Fijian origin.
Үшінші толқын
Соломон аралдары полиция комиссары Шейн Кастлз 2006 жылдың 21 наурызында полицияның Фиджи компаниясының бұрынғы Фиджи әскерлерін жалдап, олардың Соломон аралдары арқылы Бугенвильге өтуіне көмектесетінін білетінін мәлімдеді. 20 наурызда Fiji Live сайты Бугенвиль президенті Джозеф Кабуидің аралға 100-ге дейін фиджилік жалдамалы әскерлердің бара жатқанын хабарлағанын жариялады. Австралияның ұлттық телеарнасында сөйлеген сөзінде ол Фиджи және Папуа-Жаңа Гвинея үкіметтерінен олардың өтуіне жол бермеуді сұрады. Ал Папуа-Жаңа Гвинея қауіпсіздік қызметкері Эммануэль Мунгу 22 наурызда Ноа Мусинкумен бірге әлі де бес фиджилік бар екенін айтты.
Solomon Islands Police Commissioner Shane Castles was quoted on 21 March 2006 as saying that police were aware of a Fijian company which was recruiting former Fijian soldiers and facilitating their movement through the Solomons to Bougainville. On 20 March, Fiji Live reported Bougainville's President, Joseph Kabui, as saying that up to one hundred Fijian mercenaries could be on their way to the island. Speaking on Australian national television, he called on the Fijian and Papua New Guinea governments to prevent their passage. Meanwhile, Papua New Guinea security official Emmanuel Mungu said on 22 March that five Fijian were still with Noah Musingku.
2006 жылдың 11 ақпанында «Фиджи ауылы» басылымына Фиджи бейбітшілдік сақшылары қауымдастығының өкілі Таниела Сеникута кейбір бұрынғы әскерилердің заңсыз қызметтеріне үкімет саясатын жауапты деп айыптады. Оның сөзіне қарағанда, Екінші дүниежүзілік соғыстан оралған әскерилер зейнетақы алса, бейбітшілік сақтау миссияларынан оралған сарбаздарға мұндай көмек көрсетілмеген. Бұл жағдай оларды, тіпті күмәнді жобаларға қатысқанмен, шетелде жұмыс іздеуге итермеледі.
Speaking to Fiji Village on 11 February 2006, Fiji Peacekeepers Association spokesman Taniela Senikuta blamed government policy for the illegal activities in which some former soldiers were engaged. While returned servicemen from World War II received pensions, soldiers returning from peacekeeping duties did not, he said. This made employment abroad, even in questionable ventures, attractive, he claimed.
Біріккен Ұлттар Ұйымының өтініші
Фиджи Лайв 3 наурызда Біріккен Ұлттар Ұйымы Фиджи мен Папуа-Жаңа Гвинеядан Бугенвилде бұрынғы фиджилік әскерилердің болуын тергеу үшін команда жіберуге рұқсат сұрағанын хабарлады.
Fiji Live reported on 3 March that the United Nations had asked Fiji and Papua New Guinea to allow teams to investigative presence of former Fijian soldiers in Bougainville.