Кіріспе

Құс түрлері

Қызыл мойынды ибис (Pseudibis papillosa), сондай-ақ үнді қара ибисі немесе қара ибис деп те аталады, Үнді субконтинентінің жазықтарында таралған ибис түрі. Аймақтағы басқа ибистерден өзгешелігі, ол су қоймаларында жиі кездеспейді және көбінесе құрғақ егістіктерде кездеседі, бірақ көбірек сулы жерлерге көбірек тартылады. Оны әдетте жұп немесе шашыраңқы топтарда кездестіруге болады, және ол иығында ақ дақты, қара денелі, ал басы қара, мойны мен төбесінде қызыл қылқанды терісі бар. Оның дауысы жоғары, көбейтілу кезінде шулы болады. Ол көбінесе үлкен ағаш немесе пальманың басына ұя салады, сондай-ақ ұя салып көбейетін жұптардың саны ұялы телефон мұнараларында және электр тіректерінде көбейіп барады.

Өсіру

Қызыл мойынды ибистер әдетте жеке ұялайды, түрлі құстардан құралған ортақ ұяларға емес. Қызыл мойынды ибистердің отар түзіп көбейетініне қатысты бірнеше мәлімет бар. Пәкістанның Синд аймағында 3-5 ұядан тұратын шағын отар тіркелген. Непалда бір ағашта екі ұя байқалды. Гуджаратта екі үлкен ағашқа орналасқан, 20 ұядан тұратын шағын, бірақ кеңейіп келе жатқан отар бақылауда. Кейбір қалалар мен ауыл шаруашылығы аймақтарында ағаштар аз болғандықтан, қызыл мойынды ибистер электр бағаналары, ұялы телефон мұнаралары және жарық тіректері сияқты жасанды құрылымдарға ұя салады. Көбею маусымы өзгеріп тұрады, бірақ көбінесе наурыз және қазан аралығында болады, сондай-ақ жаңбыр маусымының алдында. Жұптасқан кезде ұрғашылар азық іздейтін жерде еркектерден тамақ сұрайды. Еркектер де ұядан дауыс береді. Ұялар негізінен диаметрі 35-60 см, тереңдігі 10-15 см болатын үлкен таяқшадан жасалған платформалар болып табылады. Ескі ұялар, сондай-ақ бүркіттер мен қара құстардың ұялары да қайта пайдаланылады. Ұялар сабанмен төселген, ал жұмыртқалар шайқалып жатқанда да ұяға жаңа материал қосылады. Ұялар әдетте жерден 6-12 метр биіктікте, баньяны (Ficus benghalensis) немесе пипал (Ficus religiosa) ағаштарында, көбінесе адам тұратын жерлерге жақын орналасқан. Ибис жұптары көбінесе ағаштарда отырғанда жұптасады. Бірнеше жұп Удайпур қаласының шегінде ұя салады, олар Азадрирахта индика (Үндістанға тән, бірақ Удайпур қаласына әкелінген ағаш түрі), эвкалипт (Үндістанға әкелінген ағаш түрі) және Ficus religiosa (Үндістанда діни сенімдермен қорғалатын жергілікті ағаш) ағаштарын таңдайды. Гуджарат штатының Сурендранагар ауданында қызыл мойынды ибистер ұядан ұшып кеткеннен кейін, ұяларын қызыл мойынды сұңқарлар (Falco chicquera) жұптары иеленді. Теланганада қызыл мойынды ибистің ескі ұясын қызыл мойынды сұңқар пайдаланды, ал оның үстінде қызыл мойынды ибистің белсенді ұясы орналасқан, екеуі де электр бағанасында болды. Ибистердің қауырсындары Ibidoecus туысына жататын құс бітеулерінің белгілі бір түрлеріне бейім. Қызыл мойынды ибисте кездесетін түрі – Ibdidoecus dennelli. Аллахабадтан алынған үлгілердің ішегінен Patagifer chandrapuri, Digenea түріндегі жалпақ құрт табылды. Тұтқындағы қызыл мойынды ибистерден Diplostomum ardeiformium трематодасы сипатталған. Протист паразитіне Eimeria сияқты организмдер жатады.

Мәдениетте

Тамил сангамы әдебиетінде "анрил" деп аталатын, қисық мүңкісі және пальмира пальмаларының (Borassus flabellifer) басында дауыс салатын құс туралы айтылады. Мадхавия Кришнан бұл құсты қара ибис деп нақты анықтады және бұл сарус тұрқысы деген қазіргі ұсыныстарды жоққа шығарды. Ол өз анықтамасын қараңғыда келіп, пальмира пальмаларының үстінен дауыс салатыны айтылған бір жолға негіздеді. Ол сондай-ақ жергілікті тұрғындарға ибистерді көрсетіп, олардың атын сұрады және олардың кейбіреуі оны солай атағанын байқады. Сангам поэзиясында бұл құстар өмір бойы жұптасып, әрқашан жұппен жүретіні де айтылған, бұл басқалардың оны сарус тұрқысы деп ойлауына себеп болды, бірақ бұл түр Оңтүстік Үндістанда кездеспейді. Санскрит әдебиетіндегі "kālakaṇṭak" сияқты бірнеше атаулар осы түрге қатысты деп анықталған. Жердон телугу тілінде "karankal" және "nella kankanam", ал хинди тілінде "buza" немесе "kālā buza" деген жергілікті аттарды атап көрсеткен. Британдық Үндістанда спортшылар бұл түрді "патша керлеуі", "патша ибисі" немесе "қара керлеуі" деп атаған, сонымен қатар ол соколовшылар үшін жақсы тамақ және спорт түрі болып саналған (Шахин соколын қолдана отырып). Егіншілер бұл түрді "егіншінің досы" деп атаған, себебі ибистер индиго егістіктерінде көптеген сараншаларды жеген. Қызыл мойынды ибистің таралу тығыздығының бағалаулары көбінесе ылғалды жерлердегі еріктілердің санауына негізделген. Бұл бағалаулар пайдалы емес, өйткені қызыл мойынды ибистердің көп бөлігі таулы және құрғақ жерлерде мекендейді.