Кіріспе
Құс түрі. Ағашқа ұқсас шырша (Lanius senator) – Laniidae құс тұқымдасына жататын құс. Оны қызыл қоңыр тажы мен мойнынан тануға болады. Ол негізінен жәндіктермен қоректенеді және сирек ағаштармен аралас ашық орманды жерлерді, әсіресе жеміс бақшаларын, құмды немесе шұңқырлы жерлерді ұнатады. Ағашқа ұқсас шыршалар Оңтүстік Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік-Батыс Африкада көбейеді, ал қыстау үшін Африканың тропикалық аймақтарына ұшып кетеді.
The woodchat shrike (Lanius senator) is a member of the shrike family Laniidae. It can be identified by its red brown crown and nape. It is mainly insectivorous and favours open wooded areas with scattered trees such as orchards, particularly when there is bare or sandy ground. The woodchat shrike breeds in southern Europe, the Middle East and northwest Africa, and winters in tropical Africa.
Сипаттама
Ағашқа тігілген шыршаның жалпы ұзындығы қызыл арқалы шыршадан сәл артық. Аталықтары қара және ақ түсті үстіңгі жағы, қаштаны тәж және таза ақ түсті астыңғы жағы бар әдемі құс. Батыс Жерорта теңізінде кездесетін L. s. badius тұқымында үлкен ақ қанат дақтары болмайды. Аналықтары мен жас құстардың үстіңгі жағы қоңыр және ақ түсті, жолақты. Астыңғы жағы сары-қоңыр және сондай-ақ жолақты.
Өсіру
Жұмыртқаларын мамырдың басынан шілде айының ортасына дейін салады. Ұяны екі жыныс та – еркек және әйел – бірлесіп салады және оны әдетте жеміс ағашына немесе зәйтүн ағашына орналастырады. Ұя – жүн, түк, жіңішке тамырлар, торы және лишаймен қапталған өсімдік материалдарынан құралған берік тостаған тәрізді. Кейде ұяға жасыл өсімдіктер де қосылады. Әдетте, ұрғашысы күніне 5–6 жұмыртқа туады. Жұмыртқалар жылтыр болып, түсі әртүрлі келеді: ашық зәйтүн жасылы, құмды, сұрғылт сары немесе қоңыр болуы мүмкін. Олардың кең жағында қоңырдан ақшыл зәйтүн түсті ұсақ дақтары шоғырланған. Аталған түр үшін орташа мөлшері есептелген салмағы бар. Соңғы жұмыртқа салынғаннан кейін оларды аналық инкубациялайды, еркек тек өте сирек қатысады. Жұмыртқалар 14–15 күннен кейін жарылады. Балапандардың екі ата-анасы да күтім көрсетеді және 15–20 күннен кейін ұшып кетеді. Ата-аналары балапандарды 3–4 аптаға дейін тамақтандыруды жалғастырады. Сақина арқылы анықталған деректер бойынша, ең ұзақ өмір сүрген орман шаяншағы 5 жыл 8 ай Германияда өлген құс болып тіркелген.
Тамақ және азықтандыру
Ағаш шыршасы негізінен жәндіктермен, әсіресе қоңыздармен қоректенеді, бірақ оның рационына басқа омыртқасыз жануарлар, кейде кішкентай сүтқоректілер мен кішкентай құстар да кіруі мүмкін. Ол аң аулау үшін ағаш бұтағы сияқты ашық жерге қонып, әдетте жерден жоғары орналасып, содан кейін олжасына қарай түсіп немесе сырғанап ұшып түседі. Сондай-ақ, ол ұшып жүрген жәндіктерді қуу үшін қысқа ұшулар жасайды. Кішкентай жәндіктерді мүсігімен ұшырып тастайды, ал үлкендерін бөлік-бөлік етеді. Олжаны тікенге қадап қою жағдайлары тіркелген, бірақ бұл сирек кездеседі. Қабықша, сүйектер және жүндер сияқты сіңбейтін материалдар түйіншектер түрінде қайта шығарылады.
Халық саны
Бұл түр әлі де кең таралған болса да, ұзақ жылдар бойы саны азайып келеді. Еуропалық ареалында Франция, Польша және Швейцария сияқты көптеген елдерде ол қорғауға алынған түрлер тізіміне енгізілген. 5,9-10 миллионға жуық жекелеген өкілдерінің көп санына байланысты, 1988 жылдан бері Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны ең аз қызығушылық тудыратын түрлер санатына жатқызды. Бұл түр ұзақ уақыт бойы ауыл шаруашылығының салдарынан орта тұру орындарының жоғалуы, ағаш отырғызу, пестицидтердің шектен тыс қолданылуы, климаттың өзгеруінен оның ареалының тарылуы, көшпенді аң аулау, жәндіктердің санының азаюы және құрғақшылық сияқты бірнеше қауіпті факторлармен күресіп келеді.