Кіріспе

Меропидтер тұқымдасына жататын, жәндіктермен қоректенетін құстардың кең тараған тобы, сонымен қатар скорпионқұйрықтар тұқымдасы да бар. Балжегіштер – Меропидтер тұқымдасына жататын құстар тобы, олар үш туысқа және отыз түрге бөлінеді. Олардың көпшілігі Африка мен Азияда кездеседі, ал кейбіреулері Оңтүстік Еуропа, Австралия және Жаңа Гвинеяда таралған. Бұл құстардың айқын ерекшелігі – жарқын түсті қауырсындары, нәзік денелері және көбінесе ұзын орталық құйрық қауырсындары. Олардың барлығында ұзын, төмен қарай иілген мүңкілері және орташа немесе ұзын қанаттары болады, олардың пішіні үшкір немесе дөңгелек болуы мүмкін. Еркек және ұрғашы құстардың қауырсындары көбінесе ұқсас. Аты айтқандай, балжегіштер негіздінен ұшатын жәндіктермен, әсіресе аралар мен шершеңдермен қоректенеді, оларды ашық жерде ұшып жүргенде аулайды. Жәндіктің шаншығын бірнеше рет соққылап, қатты бетке үйкеп алып тастайды. Бұл процесте жәндіктің денесіне қысым жасалып, улы заттың көп бөлігі шығарылады. Көптеген балжегіштер үйіршікпен тіршілік етеді. Олар құмды жағалауларға, көбінесе өзен жағасында немесе жазық жерде, жер қазып ұя салады. Олар көбінесе колонияларда өмір сүргендіктен, көптеген ұя тесіктерін бірге көруге болады. Жұмыртқалары ақ түсті, әдетте бір жұмыртқаға бес жұмыртқадан беріледі. Көптеген түрлер моногамды болады, екі ата-анасы да балаларын күтіп-бағады, кейде колониядағы туысқан құстар да көмектеседі. Балжегіштерді жыртқыш құстар өлтіруі мүмкін, олардың ұяларына кеміргіштер, мысықтар, күзендер мен жыландар шабуыл жасайды, сонымен қатар олар түрлі паразиттерді тарата алады. Кейбір түрлер адамның қызметінен немесе мекендеу ортасының жоғалуынан зардап шегеді, бірақ ешқайсысы Халықаралық табиғатты қорғау одағының осалдық критерийлеріне сай келмейді, сондықтан барлығы "алаңдаушылық тудырмайтын" деп бағаланады. Олардың ерекше сыртқы түрінің арқасында ежелгі жазушылар оларды еске алып, мифологияға енгізген.

Таксономия

Бал араларын жейтіндерді алғаш рет 1815 жылы бұл құстар үшін Meropia құс тұқымдасын құрған француз ғалымы Константин Самуэль Рафинеск Шмалц ғылыми топ ретінде атады. Аңқалар сияқты ара жейтіндер де қорытылмаған материалдан, әдетте, ұзын қара тікбұрыштарды құсып шығарады. Көптеген ара бағушылар жұмысшы аралардың азық іздеуге шықпауына, оның орнына мамырдан тамыздың соңына дейін ара уларының ішінде қалуына себепші болып отырған негізгі кедергі – ара жейтіндер деп санайды. Алайда Триполиден шығысқа қарай Ливияның Муркуб ауданындағы Алалаус аймағындағы эвкалипт ормандарында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, бал араларын жейтіндер бал араларының азық іздеуіне басты кедергі емес; кейбір жағдайларда құстардың қатысуымен азық іздеу деңгейі олардың болмағандағыдан жоғары болды. Құстардың орташа тағамының 90,8% бал араларынан, ал 9,2% қоңыздан тұрды. Аралардың патшайымды өршіту кезеңінде немесе көші-қонның шарықталуында, наурыздың соңынан сәуірдің ортасына дейін және қыркүйектің ортасында олжалау ықтималдығы артады. Ағаштарға жақын немесе ағаштардың астындағы, немесе жоғары кернеу сымдарының астындағы ара улары құстардың ұшқан жәндіктерге шабуыл жасауына байланысты қауіпті жағдайда болады.

Өсіру

Бал араларын жейтіндер ұялау маусымында моногамды болады, ал қоныс аудармайтын түрлерінде жұптар бірнеше жыл бойы бірге қалуы мүмкін. Көшпенді бал араларын жейтін құстар әр көбейту маусымында жаңа серік іздейді. Бал араларын жейтіндердің құдалану билері аса ерекше емес, олар шақыру айқайларын шығарып, мойын және қанат қауырсындарын көтереді. Ақ тамақ бал араларын жейтін құстың биі өзгеше. Олардың "көбелек биі" деп аталатын биінде жұптың екі мүшесі де қанаттарын жайпап, көлденең қозғалыс жасайды; содан кейін бір-біріне қарай қанатымен қанатын көтеріп, бүктеу арқылы шақырады.

Мәртебе

Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) түрлердің осалдығын жалпы саны және кез келген популяцияның азаю қарқыны тұрғысынан бағалайды. Бүкіл балшықтар IUCN-ның осалдық критерийлеріне жатпайды, сондықтан олардың барлығы "Алаңдаушылық тудырмайтын түрлер" деп бағаланады.