Кіріспе

1999 жылғы фильм

"Чемпиондардың таңғы асы" – 1999 жылғы американдық сатирикалық қара комедиялық фильм, режиссері Алан Рудольф, Курт Воннегуттің 1973 жылғы осы аттас романы негізінде түсірілген. Өндірушілер оны 49-шы Берлин халықаралық кинофестиваліне ұсынғанмен, фильм сыншылар тарапынан жағымсыз бағаланып, кеңінен көрсетілуге шықпастан кинотеатрлардан алынып тасталған кассалық сәтсіздікке ұшырады. Фильм VHS және DVD форматында жарық көргенімен, әзірге цифрлық нұсқасы шығарылмаған.

Сюжет

Двейн Гувер, автомобиль сатушы, Индиана штатының Мидленд қаласындағы ең сыйлы кәсіпкер, жүйкелік құлаудың алдында тұр, тіпті күнделікті өзін-өзі өлтіруге әрекеттеніп жатыр. Оның әйелі, Селия, таблеткаға тәуелді, ал сату жетекшісі және жақын досы Гарри Ле Сэбр өзінің ішкі киім киюге құштарлығымен мазасыз, оны біреу байқап қояр деп қорқады. Осы уақытта, көпке танылмаған ғылыми-фантастика жазушысы Килгор Траут АҚШ бойынша автостоппен Мидленд қаласының өнер фестивалінде сөз сөйлеу үшін келе жатыр. Гувер жеке басын табу үшін жауап іздеу мақсатымен фестивальге қатысуға шешім қабылдайды.

Өндіріс

Лукас Хаас Дуэйннің ұлы Банни рөлінде эпизодтық түсілімге қатысады, кітапта ол Holiday Inn қонақ үйінің лаунж-бөлмесінде фортепиано тартып ойнайды. Заңдық мәселелерге байланысты, фильмде Банни орнына AmeriTel Inn-де ойнайды. Фильмнің саундтрегі негізінен Мартин Деннидің экзотикалық үнтаспаларынан тұрады, бұл Гувердің Гавайидегі сату акциясымен байланысты. Фильмнің көп бөлігі Айдахо штатының Твин-Фолс қаласы мен оның төңірегінде түсірілді. Курт Воннегут телеарна жарнамасының режиссері рөлінде бір сөздік эпизодқа түседі.

Кассалық жинақ

Фильм 12 миллион долларлық бюджетке қарсы 178 278 доллар жинады. The New York Times газетіне жариялаған шолуында Стивен Холден: «Көп жағынан, "Чемпиондардың таңғы асы" – ұйымсыз шатақтық. Бірақ ол елді ақылға сыймас, бұзылған ойыншықтардың ғажайып елі ретінде бейнелеуден ешқашан бас тартпайды, онда біз бәріміз біреудің қолынан ұстап, айна арқылы мәңгілік бақытқа толы таза тропикалық жұмаққа жетелеуін тілейміз» деп жазды. Entertainment Weekly фильмге «F» бағасын берді, ал Оуэн Глейберман: «Рудольф, ақылға сыймас әрекетпен, маңыздысы оқиға деп ойлайды. Нәтижесінде ол Роберт Альтманның апатты туындысының нұсқасын жасағандай. Бұл фильм соншалықты шатасқан, оны жек көрмеуге тіпті батылыңыз келеді» деді. Сан-Франциско хроникасына берген шолуында Питер Стэк: «Рудольф материалды ойсыратады. Әлсіз визуалдық тәсілдерге сүйеніп, әр көріністі әлеуметтік тұрғыдан салмақты, шатастырған комедия ретінде көрсетуге тырысады, актерлерін шынайы кейіпкерлер емес, жасандылыққа ұрынады» деп жазды. Sight and Sound журналының Эдвард Лоренсон: «Уиллистің ойыны, ақылсыздыққа толы, әдіссіз, тез арада ұятқа қалдыратын» екенін айтты. Лос-Анджелес Таймс газетіне берген шолуында Кевин Томас: «Қазіргі күйінде "Чемпиондардың таңғы асы" тым бетке ұстайды, тым сатирикалық көрінеді, ал идеялары жаңалықтан мүлдем құр. Фильмнің басынан бізді қызықтыруы үшін Рудольф халықтарының күнделікті өмірі мен олардың ойшалау әлемі арасында нақты айырмашылық жасауы керек еді» деп жазды. The Village Voice журналына берген шолуында Эми Таубин: «Орта жастағы ер адамның дағдарысы туралы тағы бір туынды, ол мигрень тудыратын истериямен басталады, ол тоқтамайды» деді. Француз режиссері және сыншысы Люк Мюлле, керісінше, оны 1990 жылдардың ең ұлы фильмдерінің бірі деп санады.

Воннегуттың реакциясы

Харпер аудиокітабының «Чемпиондардың таңғы асы» басылымының соңында Воннегут пен оның көп жылдық досы және адвокаты Дональд К. Фарбер арасындағы қысқа сөйлесу болады. Онда екеуі әзілдесіп, кітаптың осы бос киноадаптациясын "көруге қиын" деп сынап қалдырады.