Кіріспе

Қытықшаның түрі Speciesbox
| сурет = Pseudeverniafurfuracea. jpg
| таксон = Pseudevernia furfuracea
| автор = (L.) Zopf (1903)
| синонимдер сілтемесі = Изидиялар арқылы жыныссыз көбейеді. Изидия дамуының онтогенезі және оның P. furfuracea-да CO2 газ алмасудағы рөлі зерттелді. Түрдің морфологиялық жағынан бірдей екі нұсқасы бар, олар шығаратын екіншілік метаболиттерімен ерекшеленеді: var. ceratea Zopf оливетор қышқылы және басқа да физод қышқылдарын шығарады, ал var. furfuracea физодикті, бірақ оливетор қышқылын емес, шығарады. Кейбір авторлар (мысалы, Hale 1968)

Парфюмерия

Гrasse қаласында (Франция) парфюмерия өнеркәсібі үшін үлкен көлемде ағаш мүксі (1997 жылы шамамен 1900 тонна) өңделеді.

Бальзамалау

Ежелгі египеттік мумиялау кезінде П. furfuracea лишайы мумиялардың дене қуысына толтырылған күйінде табылған, бірақ мұның лишайдың сақтау қасиеттеріне немесе хош иісіне байланысты жасалғаны әлі нақты белгісіз.

Микробқа қарсы белсенділігі

P. furfuracea var. furfuracea және var. ceratea түрлерінен алынатын ерігіш экстракттар, сондай-ақ олардың құрамындағы белгілі бір қосылыстар, түрлі микроорганизмдерге қарсы микробқа қарсы әсер етеді.

Дәрілік мақсатта қолдану

Альфакар және Визнар қалаларында (Андалусия, Испания) P. furfuracea тыныс алу проблемаларына қолданылады. Оны дайындау үшін тальды жуып, ұзақ уақыт қайнатады және сосын ішеді. Бұл түрдің судан алынған экстракттары коллоидты бисмут субцитраты сияқты бисмут қосылыстарынан туындайтын генотоксикалық әсерге қарсы күшті қорғаушы әсерге ие екені дәлелденген.

Ауыр металдарды сорбциялау

Pseudevernia furfuracea ерітінділерден ауыр металдарды сіңіруге қабілеті зерттелді. Мыс(II) және никель(II) үшін металл байланыстыру биосорбциясы Лангмуир және Френдлих изотермалық модельдеріне сәйкес келетіні көрсетілді, бұл оның ауыр металл қалдықтарын тазалау үшін биосорбент ретінде қолданылуы мүмкін екенін білдіреді.

Ластануды бақылау құрылғылары

P. furfuracea үлгілері ауадағы бөлшектердегі концентрациясына пропорционалды түрде Cr, Zn, Cd, Pb, Ni, Fe, Mn және Cu сияқты ауыр металдарды биожинауға бейім болғандықтан, оларды ауа сапасын бақылаудың биомониторы ретінде пайдалануға болады. Бірақ, іздік металдардың және макроэлементтердің жиналуы үлгідегі ылғалдылық деңгейіне ішінара байланысты екені айтылған. Сондай-ақ, бұл түр озон концентрациясына сезімтал: озонмен түтіндеу үлгілердің биофизикалық, физиологиялық және құрылымдық зақымдануына әкеледі. P. furfuracea Чернобыль ядролық апатынан кейін Австрияда цезий-137 сияқты радионуклидтердің деңгейін бақылау үшін де қолданылды.

Қорғау мәртебесі

Исландияда P. furfuracea тек қана екі орналасқан жерде табылса, және жоғары деңгейде қауіпті (CR) түр ретінде жіктеледі.

Биоактивті қосылыстар

Жоғарыда айтылған физод қышқылынан өзге, P. furfuracea құрамында 2 гидрокси-4 метокси-3,6 диметилбензой қышқылы, атранорин, оксифизод қышқылы және виресендік қышқылдары да бар. Осы қосылыстардың ішінде атранорин трипсин және шошқа панкреатикалық эластазасы сияқты протеолиздік ферменттерді ең жоғары дәрежеде тежеді. P. furfuracea-дан эргостерол пероксиді, эргостерол және лихостерол сияқты бірнеше стерол қосылыстары анықталды.