Кіріспе

Аскомицетті саңырауқұлақтың жеміс денесі. Аскокарп немесе аскома (аскоматалар) – аскомицеттер тобына жататын саңырауқұлақтың жеміс денесі (спорокарп). Ол өте тығыз өрілген гифалардан және миллиондаған ішке орналасқан аскилерден тұрады, олардың әрқайсысында әдетте төрттен сегізге дейін аскоспора болады. Аскокарптар көбінесе тостаған тәрізді (апотеция) пішінде болады, бірақ шар немесе құты тәрізді пішінге де ие болуы мүмкін, онда спораларды шығару үшін тесігі (перитеция) немесе тесігі жоқ (клистотеция) болады.

Жіктеу

Аскокарп оның орналасуына қарай жіктеледі (бұл негізгі таксономияға қатысты емес). Егер ол жер бетінде өссе, онда ол эпигеоз деп аталады, мысалы, қымыздықтар сияқты. Ал жер астындағы аскокарптар, мысалы, трюфельдер гипогеоз деп аталады. Гимениумды қоршаған құрылым төменде сипатталған түрлерге бөлінеді (апотеций, клеистотеций және т.б.), және бұл белгі грибтің таксономиялық жіктелуі үшін маңызды. Апотеция салыстырмалы түрде ірі және ет тәрізді болуы мүмкін, ал қалғандары микроскоптық – ұнтақталған қара бұрыш сияқты кішкентай.

Апотециум

Апотециум (көпше түрі: апотециялар) – кең, ашық, табақша немесе тостаған тәрізді жеміс денесі. Ол сабақсыз және ет тәрізді болады. Апотециумның құрылымы негізінен үш бөліктен тұрады: гимен (жоғарғы ойыс бет), гипотециум және экципулум ("табан"). Асцилер гимен қабатында орналасады. Асцилер пісіп жетілгенде толығымен ашыққа шығады. Мысалы, Dictyomycetes классының өкілдері. Мұнда құнарлы қабат бос болғандықтан, көптеген споралар бір уақытта таралуы мүмкін. Моркелла, дәмді аскокарп, саңырауқұлақ емес, гурмандардың сүйіктісі, – бір үлкен құрылымға немесе қалпаққа біріккен апотециялардың жиынтығы. Helvella және Gyromitra туыстары да осыған ұқсас.

Клистотеций

Клестотеций (көпше түрі: клестотециялар) – сыртқы жағынан ерекше ашылмауы бар, толығымен жабық, шар тәрізді жеміс денесі. Аскомат қабырғасы перидиум деп аталады және әдетте тығыз тоқылаған гифтерден немесе псевдопаренхима жасушаларынан құралады. Оның үстіне гифтердің өсінділерімен қапталуы мүмкін. Аскилер шар тәрізді, ерігіш және ішкі қуыс бойына шашырап орналасқан, мысалы, Eurotium сияқты, немесе Erysiphe-дегідей аскокарптардың төменгі бөлігінен шоғырланып өседі. Бұл жағдайда аскокарп гимениуммен қоршалған дөңгелек болып келеді, сондықтан споралар өздігінен шығарылмайды, ал клестотециялы саңырауқұлақтар спораларын тарату үшін жаңа стратегияларды дамытуға мәжбүр болды. Мысалы, трюфельдер бұл мәселені жануарларды, мысалы, жабайы шошқаларды тарта отырып шешті, олар дәмді аскокарптарды бұзып, спораларды кең аумаққа таратуға көмектеседі. Клестотециялар көбінесе аскокарптары үшін аз орын бар саңырауқұлақтарда кездеседі, мысалы, ағаш қабығының астында немесе трюфельдер сияқты жер астында өсетіндерде.

Гимнотеций

Клестотецийге ұқсас, гимнатеций – глобула немесе алмұрт пішіндес, ерігіш асктері бар толық жабық құрылым. Бірақ, клестотецийден өзгеше, гимнатецийдің перидиалдық қабырғасы гифтердің бос тоқылған "шоғырынан" тұрады, көбінесе күрделі иректермен немесе тікендермен әшекейленген. Мысалдарға Gymnoascus, Talaromyces және дерматофит Arthroderma жатады.

Перитеций

Перитеция – аскоспоралардың поры немесе остиола (түсті тесігімен ашылатын қысқа папилла) арқылы шығатын, колба тәрізді құрылымдар. Остиолалық канал перифиздер деп аталатын шашты құрылымдармен қапталуы мүмкін. Бірқабатты ассилер көбінесе цилиндр пішіндес болып келеді, тіреуге (сабаққа) орналасқан, тесіктен шығарылады, перитецияның ішкі қабырғасынан дамиды және базальді плектенхима орталығынан пайда болады. Мысал ретінде Сфаэриалдар және Гипокреалдар тобының өкілдерін келтіруге болады. Перитеция Ксилярияда (өлген адамның саусақтары, шамның қалдығы), Нектрияда, Клавицепсте және Нейроспорада да кездеседі. Кейде перитециялар "еркін" (сырттан жеке-жеке көрінетін) болады, бірақ көптеген түрлерде олар гаплоидты жасушалардың тығыз стерильді тініне енбеген, оны строма (көпше түрі: строматалар) деп атайды.

Псевдотеций

Бұл перитециумға ұқсас, бірақ аскилер гимениумды жүйелі түрде құрамайды және олар екі қабықшалы, су сіңіргенде кеңейіп, ішіндегі спораларды кенеттен сыртқа шығарып, таратуға мүмкіндік береді. Мысалға, алма қыстысы (Venturia inaequalis) және жылқы каштанының ауруы Guignardia aesculi жатады.