Кіріспе

Ко́нсковола – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан ауыл (тарихи Кіші Польша аймағы), Пулавы мен Люблин қалаларының арасында, Куровқа жақын, Курувка өзені бойында жатыр. Бұл Люблин воеводтығындағы Пулавы ауданындағы жеке коммуна (гмина) орталығы, Гмина Ко́нсковола деп аталады; халқы 2,188 адамды құрайды (2005 жылғы мәлімет бойынша).

Этимология

Коньсковола сөзбе-сөз "Аттың Ерікі" деп аударылады. Атау оның алғашқы иесі Ян Конинскийдің (Jan Koniński, Джон Конин) тегінен шыққан, ал "Вола" топонимі – ауылдың бір түрі. 1442 жылы осы атаудың "Konińskawola" деп сәл өзгеше жазылғаны тіркелген.

Тарих

Ауыл шамамен 14 ғасырда Витовская Вола деген атпен құрылған. Кейіннен ол Кониньскавола деп өзгертілді, ал 19 ғасырда қазіргі түріне бейімделді. Жеке меншік қала болғандықтан, Коньсковола айналасындағы аймақтың шаруашылық өнімдерін саудалау үшін базар қызметін атқарды. 1532 жылдың 8 маусымында қала ресми түрде тіркелді. Бірнеше тоқыма өндіріс фабрикалары салынды. Польшаның басқа өңірлерінен және басқа елдерден көптеген адамдар жұмыс істеу үшін көшіп келді, олардың ішінде саксондықтар көп болды. Қала бүкіл аймақтың тарихын бөлісті. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін, 1795 жылы, ол Австрияға қосылды. 1809 жылы Варшава Герцогтығының құрамына кірді, бірақ 1815 жылы Польша Корольдігінің бір бөлігі болды. Қаңтар көтерілісінен кейін, 1870 жылы қала қала құқығынан айырылып, оны ешқашан қайта алған жоқ. 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде көптеген наразылық акциялары мен ынтымақтастық ереуілдері ұйымдастырылды. 1918 жылдан бастап қала тәуелсіз Польшаның құрамында қалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 1939 жылдың 15 қыркүйегінде Коньсковола неміс әскерлері тарапынан басылып алынды. Польшаны оккупациялаған кезеңде, немістер қалада әскери тұтқын лагерін және құл еңбегі лагерін құрды. Әскери тұтқын лагері көп ұзамай таратылды, бірақ еңбек лагері 1943 жылға дейін жұмыс істеді. Лагерьдегілер неміс шаруашылықтарында және жолдар мен теміржолдар құрылысында жұмыс істеді. Қалада нацистік гетто құрылды, оған көптеген еврейлер тобы, соның ішінде Словакиядан қуылған еврейлер көшірілді. 1942 жылдың 8 мамырында нацистер көптеген еврейлерді ұйымдастырып, Собибор нацистік жойқын лагеріне тасыды. 1942 жылдың қазан айында гетто халқы жойылды. Неміс әскерлері жасаған қырғын кезінде – Полиция резервтік батальоны 101, 800-ден 1000-ға дейін еврейлер, олардың ішінде әйелдер мен балалар жақын жердегі орманға апарылып, қырғынға ұшырады. Геттоның қалған тұрғындары басқа лагерьге ауыстырылды. 1944 жылдың жазында Қызыл Армия күштері жақындағанда, немістер қаланы өртеуді жоспарлады. 1944 жылдың 25 шілдесінде неміс оккупациялық күштерімен Армия Крайованың поляк астыртын әскерлері, сондай-ақ Батальон Хлопскидің поляк партизандары шайқасты. Кеңес Қызыл Армиясының әскерлері келгеннен кейін, біріккен антифашистік күресшілер аймақты босатуға қол жеткізді.

Туризм

Коньсковоладағы көрнекті орындардың бірі – Киелі Крестті табу (Znalezienia Krzyża) католик шіркеуі. 1670 жылы Тилман ван Гамереннің барокко архитектуралық жобасы бойынша қайта жаңартылды. Опалинский және Любомирский отбасыларының жаңа қабірлерін қоса алғандағы жөндеу жұмыстарын Станислав Любомирский тапсырыс берді. 1613 жылы "Люблин Ренессансы" сәулет стилінде салынған тағы бір ескі католик шіркеуі бар, оның ең көрнекті үлгілері Коньсковоладағы осы шіркеу және Казимеж Дольныдағы шіркеу. Лютерандық зираттың қалдықтары да сақталған. Коньсковола – польша ақындары Франциск Дионизи Князнин мен Франциск Заблоцкийдің дүниеден өткен жері ретінде де танымал. Польшаның белгілі романісі және Нобель сыйлығының иегері Генрик Сенкевич, "От пен қылыш" тарихи романының авторы, "Коньсковолада да сыраның өте нашар екенін Заглоба мырза байқады" деген сын айтқан.

Коньсковоланың екі тарихи шіркеуі
Зналезеня Крыжа шіркеуінің іші
Тилман ван Гамереннің Зналезеня Крыжа шіркеуі
Крест мерекесі шіркеуінің панорамасы
Зналезеня Крыжа шіркеуіндегі биік мінбар
Сент-Анна шіркеуі
Алдыңғы көрініс
Коньсковоладағы Сент-Анна шіркеуі
Сент-Анна шіркеуінің алдыңғы жағы
Сент-Анна шіркеуінің жанындағы шапель.