Кіріспе
Француз психоаналитигі, жазушы және редактор Жан Лапланш (laplɑ̃ʃ; 21 маусым 1924 – 6 мамыр 2012) – француз жазушысы, психоаналитик және шарап жасаушы. Лапланш психосексуалдық даму және Зигмунд Фрейдтің ұсыну теориясы жөніндегі еңбектерімен танымал, және психоаналитикалық теория бойынша оннан астам кітап жазған. "Радикалды философия" журналы оны "өз заманының ең түпнұсқа және философиялық тұрғыдан хабардар психоаналитикалық теоретиктерінің бірі" деп сипаттаған. 1988 жылдан өліміне дейін Лапланш Фрейдтің толық шығармаларының неміс тілінен француз тіліне аударылуының ғылыми жетекшісі болды (Oeuvres Complètes de Freud / Psychanalyse – OCF. P), Presses Universitaires de France баспасында Андре Бургиньон, Пьер Коте және Франсуа Робертпен бірлесіп.
Jean Laplanche (laplɑ̃ʃ; 21 June 1924 – 6 May 2012) was a French author, psychoanalyst and winemaker. Laplanche is best known for his work on psychosexual development and Sigmund Freud's seduction theory, and wrote more than a dozen books on psychoanalytic theory. The journal Radical Philosophy described him as "the most original and philosophically informed psychoanalytic theorist of his day." From 1988 to his death, Laplanche was the scientific director of the German to French translation of Freud's complete works (Oeuvres Complètes de Freud / Psychanalyse – OCF. P) in the Presses Universitaires de France, in association with André Bourguignon, Pierre Cotet and François Robert.
Ерте кездері
Лапланш Францияның Алтын жағалауы аймағында өскен. Жасөспірім кезінде ол солшыл әлеуметтік әділдік ұйымы – Католиктік іс-қимылында белсенді болды. Лапланш 1940 жылдары École Normale Supérieure-ге философияны оқуға түсті. Ол Жан Гипполит, Гастон Башелар және Морис Мерло-Понтидің шәкірті болды. 1943 жылы Виши режимі тұсында Лапланш француз қарсыластарына қосылып, Париж мен Бургундияда белсенділік танытты. 1946–1947 жылдары бір жылға Гарвард университетіне барып оралды. Ол осы университеттің философия факультетіне емес, әлеуметтік қатынастар факультетінде оқыды және психоаналитикалық теорияға қызығушылық танытты. Францияға оралғаннан кейін Лапланш Жак Лаканның лекцияларына қатысып, одан психоаналитикалық емдеу алды. Лаканның кеңесімен Лапланш медицинаны оқуға кірісіп, ақырында докторлық диссертациясын қорғап, өзінің аналитигі болды және Халықаралық психоаналитикалық қауымдастыққа мүше болды, ол өмірінің соңына дейін осы қауымдастықтың мүшесі болып қалды. Лапланш саяси қызметін де жалғастырды. 1948 жылы Лапланш троцкизмнен қол үзгеннен кейін Socialisme ou Barbarie (Социализм немесе Барбария) ұйымының негісқалаушыларының бірі болды, бірақ топтың "атмосферасы тез арада шыдайсыз болды" деп мәлімдеді, себебі Корнелиус Касториадис "журналға үстемдік етті". Дегенмен, Лапланш 1968 жылға дейін "Социализм немесе Барбария" тезисін қолдады. Олардың шарабы "әлемдегі жалғыз шарап, ол ескі Лакан шәкіртінің күшімен өсіріліп, бөтелкеге құйылған" деп жарнамаланды. Лапланш пен оның әйелі Аньес Варданың "Жыраулар мен мен" деректі фильмінде шарап және психоанализ туралы сұхбат берді. Надин Лапланш 2010 жылдың көктемінде дүниеден өтті. Жан Лапланш өліміне дейін, яғни екі жылға дейін Поммарда ғана өмір сүргендей көрінді.
Nadine Laplanche died in spring 2010. Jean Laplanche seemed to live exclusively in Pommard until his death two years later.
Психоаналитик, ғалым және академик
Жан Лапланш Франция психоаналитикалық қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі болды (1964) және 1969–1971 жылдары оның президенті болды. Кейіннен ол Жан Бертран Понталис пен Гай Розолатомен бірге осы қауымдастықтың құрметті мүшесі атанды. Лапланш Лозанна университетінен (1986), Буэнос-Айрес университетінен және Афина университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Ол Мэри С. Сигорни сыйлығының иегері (1995) болды. Лапланш 1990 жылы өнер және әдебиет орденінің кавалері атағын алды. Лапланш «Фрейдтің азғыру теориясын невротикалық симптомдар туралы этиологиялық гипотеза емес, басқыншы санасыздың пайда болуы туралы толыққанды жалпы теория ретінде қайта қарастыруды» ұсынды. Теорияның мақсаты – «адамдардағы санасыздың қалыпты дамуын түсіндіру, сондай-ақ трансферт теориясы мен психоаналитикалық процестің жалпы сипатын анықтау». Лапланш «ата-аналық хабарламалар арқылы берілетін» «жұмбақты белгілерді» санасызды құрудың маңызды факторы ретінде атап көрсетеді: Лапланш айтуынша, «жұмбақ өзі азғыру болып табылады және оның механизмдері санасыз». Осылайша, Лапланш Фрейдте ересектердің әсерінің бір жағынан, ал екінші жағынан «басқаның» жарақатты тіркелуі, бейнеленуі немесе жазылуы арасындағы байланысты көрсетеді.
Laplanche proposed 'a reformulation of Freud's seduction theory as a truly general theory of the origins of the repressed unconscious, rather than a mere etiological hypothesis about neurotic symptoms'. The goal of the theory was to account 'for the "normal" development of the unconscious in human beings, while it carries in its wake a theory of transference and of the psychoanalytic process in general'. Laplanche highlights '"enigmatic signifiers" transmitted via parental messages to the other' as a key element in the creation of the unconscious: in Laplanche's words, 'The enigma is in itself a seduction and its mechanisms are unconscious'. Thus 'Laplanche makes the link in Freud between the intrusive impact of the adult Other on the one hand, and the traumatic registration, representation or inscription of the Other's presence' on the other.
Коперниктің аяқталмаған революциясы
Жалпыланған еліктіру теориясының енгізілуінен кейін Лапланш "Толықтырылмаған Коперник революциясы" деген атпен эсселер жинағын жариялады, ол психоанализдің "объектісіне", яғни санастың сыртындағыға және жалпыланған еліктіру теориясына тікелей қатысты, бұл революцияның "толық еместігін" атап көрсетті. Психоанализдік жаңалықты Коперник революциясымен жиі салыстырған Фрейд, Лапланш үшін "өзінің Копернигі, сонымен қатар өзінің Птолемейі" болды. Коперник тұрғысынан қарағанда, "басқашалық" сезімін сақтайтын санастың сырты және еліктіру теориясының бірлескен ашылуы бар; ал Птолемей тұрғысынан (Лапланш пікірінше) Фрейдтің "өзін-өзі орталыққа қою теориясына қайта оралуы" дұрыс емес бағытқа бұрылуы бар. Сөйтіп, Лапланш Фрейдтің "жолдан жаңылуын" деп атайды, ол Фрейдтің ертедегі сексуалдық еліктіру теориясын, психиканы "сырттан келген нәрсе" ретінде қарастырғаннан, жеке тұлғаға орталықтандырылған теориямен алмастырған кезде, Коперник тұрғысынан Птолемей тұрғысына апатты ауысу болып өтті – "Лапланш сипаттайтын, эгоның өзі орталық позицияда екенін сезінетін Птолемейлік әлемнің иллюзиясы".
Жынысы
Жан Лапланш айтуынша, гендерлік категория Фрейдте көбінесе "болмайды немесе байқалмайды". Бұл ересектердің қасындағы баланың жағдайы, ол ересектердегі осы айырмашылық туралы сұрақ тудырады. Гендерлік тағайындау – "баланың маңызды басқа адамдарының, оның айналасындағылардың тілі мен мінез-құлқына дейін жететін әрекеттердің күрделі процесі". Балаға "талаптарға сай" хабарламалар "шабуылдайды", оны балаға жақын адамдар – ата-аналар, әке-шешелер, аға-інілер мен апа-сіңлілер арқылы берілетін гендерлік тағайындау хабарламаларын аударып, түсіндіруі керек. Олардың қиялдауы, санасыз немесе жартылай саналы күтулері". Жан Лапланш үшін "Иә, гендер жыныстық қатынастан бұрын келеді. Бірақ оны ұйымдастырғанның орнына, оның өзі ұйымдастырылады". Хёльдерлин және әке туралы сұрақ, Виктория, ELS Edition No 97, 2007, Vocabulaire de la psychanalyse (Психоанализ тілі), Жан Бертран Понталиспен бірге, Париж, PUF, 1967. "Психоанализдегі өмір мен өлім" (Vie et mort en psychanalyse), Париж, Фламмарион, 1970. Проблематика I: L'angoisse, Париж, PUF, 1980. Проблематика II: Кастрация символикасы, Париж, PUF, 1980. Проблематика III: Сублимация, Париж, PUF, 1980. Проблематика IV: Бейсана және солай, Париж, PUF, 1981. Фантазм originaire. fantasmes des origines, origines du fantasme (Фантазия және жыныстық қатынастың шығу тегі), Париж, Hachette 1985. Проблематика V: Трансферттің асыл тұсы, Париж, PUF, 1987. Психоанализдің жаңа негіздері (Nouveaux fondements pour la psychanalyse), Париж, PUF, 1987. Ағылшынша аударма: Психоанализдің жаңа негіздері, Джонатан Хаус аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2016. Фрейдтің аудармасы, Париж, PUF, 1989. Коперник революциясы (Travaux 1967–1992), Париж, Aubier 1992. Жаңа редакция: Психоанализдегі басқа адамның басымдығы, Париж, Flammarion, 1997; қайта басылым: "Аяқталмаған Коперник революциясы" деген атпен: PUF / Quadrige, 2008. (La pulsion pour quoi faire (Париж, APF, 1984) және "Le mur et l'arcade" қазір кітапта: "Аяқталмаған Коперник революциясы".) Ағылшынша аударма: Аяқталмаған Коперник революциясы, таңдалған еңбектер 1967–1992, Люк Турстон аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2020. Фрейдтің жыныстық қатынасты биологиялық тұрғыдан қарауы, Париж, "Ойлауды тоқтатушылар", 1993. Ағылшынша аударма: Биологияның азғырылуы. Фрейдтің жыныстық теориясы, Дональд Николсон Смит аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2015. Азғыру мен шабыт: Адам, Париж, PUF, 1999. Ағылшынша аударма: Азғыру мен шабыттың арасында: Адам, Джонатан Хаус және Джули Слотник редакциялаған, Джеффри Мельман аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2015. "Мазохизм және жыныстық қатынас", Жак Андремен сұхбат, Еуропалық психоанализ журналы, 16, 2003, http://www. psychomedia. it/jep/number16/laplanche. htm. Problématiques VI: L'après coup – "Nachträglichkeit" (1990–1991), Париж, PUF, 2006. (Ағылшын тіліндегі "Nachträglichkeit" сөзінің жақсы аудармасы – кейінге қалдыру; ескі аударма – кейінге шегерілген әрекет). Ағылшынша аударма: Après Coup, Джонатан Хаус аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2016. Problématiques VII: Фрейдтің жыныстық қатынасты биологиялық тұрғыдан қарауы, биология және биология, Париж, PUF, 2006. Ағылшынша аударма: Биологияның азғырылуы. Фрейдтің жыныстық теориясы, Дональд Николсон Смит аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2015. Жыныстық. Фрейдтің жыныстық қатынас туралы түсінігі. 2000–2006, Париж, PUF, 2007. Ағылшынша аударма: Фрейд және жыныстық, Джон Флетчер редакциялаған, Джон Флетчер, Джонатан Хаус және Николас Рей аударған, Нью-Йорк, Аудармадағы санасыз, 2011. 2010 жылдан бастап Жан Лапланштің толық еңбектерінің ағылшын тіліне аударылуы басталды.
Vocabulaire de la psychanalyse (The Language of Psycho Analysis), with Jean Bertrand Pontalis, Paris, PUF, 1967. Vie et mort en psychanalyse (Life and Death in Psychoanalysis), Paris, Flammarion, 1970. Problématiques I: L'angoisse, Paris, PUF, 1980. Problématiques II: Castration Symbolisations, Paris, PUF, 1980. Problématiques III: La Sublimation, Paris, PUF, 1980. Problématiques IV: L'inconscient et le ça, Paris, PUF, 1981. Fantasme originaire. fantasmes des origines, origines du fantasme (Fantasy and the Origins of Sexuality), Paris, Hachette 1985. Problématiques V: Le baquet transcendence du transfert, Paris, PUF, 1987. Nouveaux fondements pour la psychanalyse (New Foundations for Psychoanalysis), Paris, PUF, 1987. English Trans : New Foundations for Psychoanalysis, Translated by Jonathan House, New York, The Unconscious in Translation, 2016. Traduire Freud, Paris, PUF, 1989. La révolution copernicienne inachevée (Travaux 1967–1992), Paris, Aubier 1992 Réédition : Le Primat de l'autre en psychanalyse, Paris, Flammarion, 1997, ; rééd. sous le titre La Révolution copernicienne inachevée: PUF / Quadrige, 2008. (La pulsion pour quoi faire (Paris, APF, 1984) and "Le mur et l'arcade" are now in the book: La révolution copernicienne inachevée.) English Trans : The Unfinished Copernican Revolution Selected Works 1967 1992, Translated by Luke Thurston, New York, The Unconscious in Translation, 2020. Le fourvoiement biologisant de la sexualité chez Freud, Paris, Les empêcheurs de penser en rond, 1993. English Trans : The Temptation of Biology Freud's Theories of Sexuality, Translated by Donald Nicholson Smith, New York, The Unconscious in Translation, 2015. Entre séduction et inspiration: l'homme, Paris, PUF, 1999. English Trans : Between Seduction and Inspiration: Man, Edited by Jonathan House and Julie Slotnick, Translated by Jeffrey Mehlman, New York, The Unconscious in Translation, 2015. "Masochism and Sexuality", An Interview with Jacques André, Journal of European Psychoanalysis, 16, 2003, http://www. psychomedia. it/jep/number16/laplanche. htm
Problématiques VI: L'après coup – La "Nachträglichkeit" dans l'après coup (1990–1991), Paris, PUF, 2006. (A better English translation of "Nachträglichkeit" is afterwardsness; the old translation was deferred action). English Trans : Après Coup, Translated by Jonathan House, New York, The Unconscious in Translation, 2016. Problématiques VII: Le fourvoiement biologisant de la sexualité chez Freud suivi de Biologisme et biologie, Paris, PUF, 2006. English Trans : The Temptation of Biology Freud's Theories of Sexuality, Translated by Donald Nicholson Smith, New York, The Unconscious in Translation, 2015. Sexual. La sexualité élargie au sens freudien. 2000–2006, Paris, PUF, 2007. English Transl. : Freud and the Sexual, Edited by John Fletcher, Translated by John Fletcher, Jonathan House and Nicholas Ray, New York, The Unconscious in Translation, 2011. Since 2010, the translation in English of Jean Laplanche's complete works has begun.
Жан Лапланш шығармалары туралы
Халықаралық психоанализ сөздігі, ред. Ален де Мийолла, 3 том, Детройт, Thomson/Gale, 2005 (MacMillan Reference Books). «Жалпыланған сүйкімдеу теориясы» (Жан Лапланш мақаласы). Ивон Брес, «Жан Лапланш (21 маусым 1924 – 6 мамыр 2012)», *Франция және шетел философиялық журналы*, № 137, 2012/3. Халықаралық Жан Лапланш күндері, *Арман жұмысы, арманды жұмыстау* (Жан Луи Брено бас редакторы), Франция институты – Жан Лапланш қоры, 2012. C. Dejours, J. C. Calich, J. M. Dupeu, M. Rezende Cardoso, J. P. Marnier, M. T. De Melo Carvalho және P. C. De Carvalho Ribeiro, U. Hock, L. Maia, A. Luchetti, H. Arcoverde Melo, F. Andrade және H. Arcoverde, H. Magalhães еңбектері. «Түпнұсқалық сүйкімдеу». Жан Лапланш еңбектері, Серизи коллоквиумі материалдары (2014 жылдың шілдесі), Кристоф Дежур және Фелипе Вотадоро үйлестірген, Жан Лапланш қоры – Франция институты және Франция Психоаналитикалық Ассоциациясының қолдауымен жарық көрді, Париж, P. U. F., 2016. *Лапланш және аударма: Мифо-символдық: аудармаға көмек пе, кедергі пе?* (Кристоф Дежур және Хелен Тессьер бас редакторы), Жан Лапланш халықаралық күндерінің материалдары, Tutzing (Германия), 2016 жылдың маусымы, Жан Лапланш қоры – Франция институтының қолдауымен жарияланды, Париж, P. U. F./Humensis, 2018 жылдың қаңтары. М. Т. де Мело Карвальо (Бразилия), Г. Zárate Guerrero (Мексика), Д. Golergant (Перу), Ф. Bézerra de Andrade, H. Arcoverde de Melo (Бразилия), A. Cinello (Испания), I. Gernet (Франция), F. Martens (Бельгия), M. Rezende Cardoso, G. de Araujo Abrantes (Бразилия), G. Diebold (Франция), C. Dejours (Франция), R. Bonnellier (Франция) еңбектері. S. Benvenuto, «Төңкерістен кейінгі соққы, төңкерістен кейінгі соққы: Жан Лапланш проблемалары VI. «Төңкерістен кейінгі соққы»», *Тіл және психоанализ*, 7-том, 2-шығарылым, 2018, 72–87 беттер. ISSN 2049 324X. Scarfone, Dominique. *Лапланш: Кіріспе*. Нью-Йорк, Нью-Йорк: *Аудармадағы санасыз*, 2015. ISBN 978 1 942254 03 4. Scarfone, Dominique. *Өткенді ұмыту: Нақты санасыз*. Нью-Йорк, Нью-Йорк: *Аудармадағы санасыз*, 2015. ISBN 978 1 942254 06 5. Scarfone, Dominique, және Avgi Saketopoulou. *Хабардың шынайылығы: Жан Лапланштің салдарынан психоанализ*. Нью-Йорк, Нью-Йорк: *Аудармадағы санасыз*, 2023. ISBN 978 1 942254 22 5. Saketopoulou, Avgi, және Ann Pellegrini. *Жеке басы жоқ жыныс*. Нью-Йорк, Нью-Йорк: *Аудармадағы санасыз*, 2023. ISBN 978 1 942254 19 5. Жан Лапланш метапсихологиясына негізделген және квир және транс зерттеулеріндегі батыл еңбектермен байланыста болған Авги Сакетопулу мен Энн Пеллегрини «негізгі гендерлік сәйкестікті» жоққа шығарып, гендердің барлық субъектілерге тән екенін және кейде травма осы қалыптасуға әсер ететінін ұсынады.
théorie de la séduction généralisée (Jean Laplanche's article). Yvon Brès, « Jean Laplanche (21 juin 1924 – 6 mai 2012) », in Revue philosophique de la France et de l'étranger, n° 137, 2012/3, Journées internationales Jean Laplanche, Travail de rêve, travail du rêve (dir. Jean Louis Brenot), Institut de France – Fondation Jean Laplanche, 2012. Papers of C. Dejours, J C. Calich, J M Dupeu, M. Rezende Cardoso, J P Marnier, M T. De Melo Carvalho et P C. De Carvalho Ribeiro, U. Hock, L. Maia, A. Luchetti, H. Arcoverde Melo, F. Andrade et H. Arcoverde, H. Magalhães. La séduction à l'origine. L'œuvre de Jean Laplanche, Actes Colloque de Cerisy (juillet 2014), ouvrage coordonné par Christophe Dejours et Felipe Votadoro, publié avec le concours de la Fondation Jean Laplanche – Institut de France et de l'Association Psychanalytique de France, Paris, P. U. F. 2016,
Laplanche et la traduction: Le mytho symbolique: aide ou obstacle à la traduction? (dir. Christophe Dejours et Hélène Tessier), Actes des Journées internationales Jean Laplanche à Tutzing (Germany) juin 2016, publiés avec le concours de la Fondation Jean Laplanche – Institut de France, Paris, P. U. F./Humensis, janvier 2018,
Papers of M. T. de Melo Carvalho (Brazil), G. Zárate Guerrero (Mexico), D. Golergant (Peru), F. Bézerra de Andrade, H. Arcoverde de Melo (Brazil), A. Cinello (Spain), I. Gernet (France), F. Martens (Belgium), M. Rezende Cardoso, G. de Araujo Abrantes (Brazil), G. Diebold (France), C. Dejours (France), R. Bonnellier (France). S. Benvenuto, "The Après Coup, Après Coup: Concerning Jean Laplanche Problématiques VI. L’Après Coup”, Language and Psychoanalysis, volume 7, issue 2, 2018, pp. 72–87. ISSN 2049 324X. Scarfone, Dominique. Laplanche: An introduction. New York, NY: Unconscious in Translation, 2015. ISBN 978 1 942254 03 4
Scarfone, Dominique. The unpast: The actual unconscious. New York, NY: The Unconscious in Translation, 2015. ISBN 978 1 942254 06 5
Scarfone, Dominique, and Avgi Saketopoulou. The reality of the message: Psychoanalysis in the wake of Jean Laplanche. New York, NY: The Unconscious in Translation, 2023. ISBN 978 1 942254 22 5
Saketopoulou, Avgi, and Ann Pellegrini. Gender without identity. New York, NY: The Unconscious in Translation, 2023. ISBN 978 1 942254 19 5. Rooted in the metapsychology of Jean Laplanche and in conversation with bold work in queer and trans studies, Avgi Saketopoulou and Ann Pellegrini jettison “core gender identity” to propose, instead, that gender is something all subjects acquire and that trauma sometimes has a share in that acquisition.