Фазал Хақ Халиқяр: Ауғанстан саяхатшысының өмірі мен қызметі
Fazal Haq Khaliqyar
Фазал Хақ Халиқяр (1934-2004) – Ауғанстан саяхатшысы, Министрлер Кеңесінің төрағасы. 1990 ж. сайлауда бейтарап кандидат ретінде тағайындалды. Ауғанстан тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фазал Хақ Халиқияр (1934 – 16 шілде 2004) – Ауғанстан Республикасы Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметін қысқа мерзімге атқарған ауған саясаткері. Мұхаммед Дауд ханның билігі тұсында Қаржы министрінің орынбасары болған. Президент Мұхаммед Нәжібулла үкіметі кезінде Министрлер Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. 1978 жылдан бері алғаш рет Министрлер Кеңесінің төрағасын сайлау үшін еркін парламенттік пікірсайыс өтті. 1990 жылдың 21 мамырында партиялық емес тұлға болған Халиқияр осы лауазымға ие болды. Ол PDPA-ның белсенді мүшесі Кештмандты алмастырды. Алайда, Халиқиярдың кабинеті барлық маңызды қауіпсіздік қызметтерінде PDPA-ның сенімді өкілдерін сақтап қалды. 1990 жылдың мамыр айының соңында Кабулда лоя жирға шақырылды, ол көп партиялық жүйені көздейтін конституциялық түзетулерді бекітті, соның арқасында PDPA мен Ұлттық фронттың атқарушы билікке монополиясы тоқтатылды. 1990 жылдың 11 желтоқсанында Президент Нәжібулла Халиқияр төрағалығымен Ауғанстан Республикасы жерінен миналар мен жарылмаған оқ-дәрілерді тазартатын Ұлттық комиссияны құрды. Мәскеудің делдалдығымен жасалған жоспар бойынша Нәжібулла Халиқиярдың пайдасына қызметтен кетуі керек еді, ол жаңа үкімет сайланатынша уақытша басшы болар еді. Қазан айында Муджаддиди Халиқиярдың үкіметін жоғары бағалап, ауыспалы үкіметте билікті бөлісу мәселесін радикалды әріптестерімен талқылайтынын мәлімдеді. Бірақ, кейін қатал идеологиялық бағытты ұстанатындардың қысымымен бұл уәдесінен бас тартты. Мужахиддер оның Нәжібулламен байланысының кез келген келісімге кедерес екенін айтты. Оның үкіметі 1992 жылдың сәуір айында Нәжібулланың құлауымен аяқталды, одан кейін билік Мужахиддерге берілді. 2004 жылдың 16 шілдесінде Халиқияр 70 жасында Нидерландыда қайтыс болды.
Fazal Haq Khaliqyar (1934 – 16 July 2004) was an Afghan politician, who briefly served as the Chairman of the Council of Ministers of the Republic of Afghanistan. He performed duties as deputy Minister of Finance during Mohammad Daud Khan's rule. He was appointed as Council of Ministers chairman during the period of President Mohammad Najibullah government. For the first time since 1978, a free parliamentary debate was held in order to select the Council of Ministers chairman. On May 21, 1990, Khaliqyar, who was non party figure, was selected to this position. He replaced PDPA hard liner Keshtmand. However, Khaliqyar's cabinet kept PDPA stalwarts in all the key security posts. By the end of May 1990, A loya jirga was convened in Kabul, which ratified constitutional amendments providing for multiple political parties, ending the PDPA's and the National Front's monopoly over executive power. On December 11, 1990, President Najibullah inaugurated a National Commission for Clearing Mines and Unexploded Ordnance from the Lands of the Republic of Afghanistan under the chairmanship of Khaliqyar. A Moscow brokered plan called for Najibullah to step aside in favour of Khaliqyar, who would serve as a transitional administrative leader until a new government could be elected. In October, Mujaddidi praised Khaliqyar's government and said that he would consult his more radical colleagues on sharing power with him in a transitional government. Later he backed off from this pledge due to pressure from hard liners. The Mujaheddin said his association with Najibullah made him unacceptable for any compromise. His government ended with the fall of Najibullah in April 1992, led by the transition of power towards the Mujaheddin. On July 16, 2004, Khaliqyar died in Netherlands at the age of 70.
Кабинет
ҚызметкеріКезен басталуыҚызметтен шығу күніМинистрлер Кеңесінің Төрағасы Фазал Хақ Халиқяр21 мамыр 199015 сәуір 1992Министрлер Кеңесінің Төрағасының орынбасары Абдул Вахид Сораби21 мамыр 1990Нематулла ПазвакАбдул Қайюм НурзайСарвар МангалМахбубулла КушаниКеңесшіНур Ахмад Баритс21 мамыр 1990Факир Мухаммад ЯқубиШах ВалиСәйед Акрам ПейгирСыртқы істер министрі Абдул ВакилҚорғаныс министрі Мухаммад Аслам Ватанжар21 мамыр 1990Ішкі істер министрі Раз Мухаммад Пактин21 мамыр 1990Мемлекеттік қауіпсіздік министрі Генерал Гулам Фарук Яқуби21 мамыр 1990Қаржы министрі Мухаммад Хаким 21 мамыр 1990Әділет министрі Гулам Мухийюддин21 мамыр 1990Коммуникация министрі Сәйед Насим Алави21 мамыр 1990Сауда министрі Заким Шах21 мамыр 1990Жоспарлау министрі Абдул Вахид Сораби21 мамыр 19907 ақпан 1991Гулам Майюдин Шахбаз7 ақпан 1991Қайта құру, ауылдық даму министрі Хаятулла Азизи21 мамыр 1990Ауыл шаруашылығы, жер реформасы министрі Мухаммад Гуфран21 мамыр 1990Денсаулық сақтау министрі Мер Мухаммад Эжази21 мамыр 1990Білім министрі Масума Эсмати Вардак21 мамыр 1990Жоғары және кәсіптік білім министрі Анвар Шамс 21 мамыр 1990Кендер, өнеркәсіп министрі Абдул Самад Салах21 мамыр 1990Көлік министрі Халиллулах21 мамыр 1990Құрылыс министрі Факир Мухаммад Никзад 21 мамыр 1990Азаматтық авиация министрі Хамидулла Тарзи21 мамыр 19907 ақпан 1991Вадир Сафи7 ақпан 1991Жеңіл өнеркәсіп, азық-түлік министрі Анвар Дост21 мамыр 1990Ислам істері министрі Мухаммад Сиддиқ Сайлани21 мамыр 1990Су, қуат министрі Абдул Гафур Рахим21 мамыр 1990Ақпарат, мәдениет министрі Ахмад Башир Руигар21 мамыр 1990Шекара істері министрі Саржанг Зазай21 мамыр 1990Статистика министрі Шахбаз21 мамыр 19907 ақпан 1991Мухаммад Назир Шахади7 ақпан 1991Әлеуметтік істер министрі Салеха Фарук Этемади21 мамыр 1990Қайта оралту министрі Фатех Мухаммад Тарин21 мамыр 1990
OfficeIncumbentTook officeLeft officeChairman of the Council of Ministers Fazal Haq Khaliqyar21 May 199015 April 1992Deputy Chairman of the Council of MinistersAbdul Wahid Sorabi21 May 1990Nematullah PazhwakAbdul Qayyum NurzaiSarwar MangalMahbubullah KushaniAdviserNur Ahmad Barits21 May 1990Faqir Muhammad YaqubiShah WaliSayyid Akram PeigirMinister of Foreign AffairsAbdul WakilMinister of DefenceMuhammad Aslam Watanjar21 May 1990Minister of InteriorRaz Muhammad Paktin21 May 1990Minister of State Security Gen. Ghulam Faruq Yaqubi21 May 1990Minister of Finance Muhammad Hakim 21 May 1990Minister of JusticeGhulam Muhyiuddin21 May 1990Minister of CommunicationsSayyid Nasim Alawi21 May 1990Minister of CommerceZakim Shah21 May 1990Minister of PlanningAbdul Wahid Sorabi21 May 19907 February 1991Ghulam Mayiuddin Shahbaz7 February 1991Minister of Reconstruction, Rural DevelopmentHayatullah Azizi21 May 1990Minister of Agriculture, Land Reform Muhammad Ghufran21 May 1990Minister of HealthMehr Muhammad Ejazi21 May 1990Minister of EducationMas'uma Esmati Wardak21 May 1990Minister of Higher and Vocational Education Anwar Shams 21 May 1990Minister of Mines, Industries Abdul Samad Salah21 May 1990Minister of Transport Khalillulah21 May 1990Minister of Construction Faqir Muhammad Nikzad 21 May 1990Minister of Civil Aviation Hamidtullah Tarzi21 May 19907 February 1991Wadir Safi7 February 1991Minister of Light Industry, Foodstuffs Anwar Dost21 May 1990Minister of Islamic Affairs Muhammad Siddiq Sailani21 May 1990Minister of Water, Power Abdul Ghafur Rahim21 May 1990Minister of Information, culture Ahmad Bashir Ruigar21 May 1990Minister of Border Affairs Sarjang Zazai21 May 1990 Minister of Statistics Shahbaz21 May 19907 February 1991Muhammad Nazir Shahadi7 February 1991Minister of Social Affairs Saleha Faruq Etemadi21 May 1990Minister of Repatriation Fateh Muhammad Tarin21 May 1990