Кіріспе

Тәуелсіз секторлық емдеу орталықтары (ISTC) – жеке секторға тиесілі емдеу орталықтары, Англия Ұлттық денсаулық сақтау қызметімен (NHS) келісімшарт жасасып, NHS пациенттерін қызмет алу кезінде тегін емдейді. Оларды кейде «хирургиялық орталықтар» немесе «мамандықталған ауруханалар» деп те атайды. ISTC-лер көбінесе NHS ауруханаларымен бір орында орналасады. Олар жиі кездесетін жоспарлы (шұғыл емес) хирургиялық және диагностикалық процедуралар мен тексерулерді жүргізеді. Әдетте, олар жамбас буынын алмастыру, катаракта операциялары немесе МРТ сканилеуі сияқты «көптеп» жасалатын операцияларды, нейрохирургия сияқты күрделі операцияларды емес, жүргізеді. NHS-тің 2000 жылғы жоспарында 2005 жылға дейін сегіз емдеу орталығын ашу көзделген, бірақ 2005 жылдың тамызына қарай кем дегенде 25 орталық ашылды, ал тағы да орталықтар ашу жоспарлануда. 2003-2009 жылдар аралығында 46 NHS емдеу орталығы ашылды, олар жылына шамамен 300 000 науқасты емдеді, науқастардың қанағаттану деңгейі жоғары болды (>94%).

Келісімшарттар

І толқынның ИСТК-лары орталық үкіметпен алдын ала келісілген, ұлттық тарифтен кем немесе тең тарифтер бойынша жұмыс істеді, олар бойынша NHS ауруханалары NHS алғашқы медициналық көмек қызметтерін іске қосуға құқылы болды. Бұл келісімдерге пайда маржасы кірді. Бағдарламамен байланысты қосымша шығындар, ең жоғары шегінде NHS-тің баламалы құнынан 25%-ға дейін, орталық үкіметтен төленді. Емдеу үшін төлем орталық үкімет тарапынан алдын ала жасалды, науқастар саны қолданылған-қолданылмаған және нәтижелеріне қарамастан. Мұның мақсаты – реттелген хирургиялық операциялар мен тексерулерді шұғыл жағдайлардағы жұмыстан бөліп, пациенттердің күту уақытын қысқарту еді. Ел бойынша жолдама беру көрсеткіштері әртүрлі болды, кейбір ИСТК-лар келісімшарт көлемінің 115%-на дейін орындады, бірақ орташа жолдама беру көрсеткіші шамамен 85% құрады. Алғашқы медициналық көмек көрсету трастары қызмет пайдаланылған-пайдаланбаған күйінде төленуге тиіс болғандықтан, жергілікті дәрігерлерге пациенттерді NHS ауруханаларына емес, осы орталықтарға жолдау үшін қысым көрсетілді. Денсаулық сақтау саласындағы жеке провайдерлерді білдіретін NHS серіктестер желісінің мәліметінше, 2009 жылы дәрігерлерге жолдама беру көрсеткіші өсті, себебі пациенттер өздерінің дәрігерлеріне жағымды тәжірибелерін жеткізіп жатты. 2009 жылы жарияланған Британдық медициналық журналындағы мақала бойынша, І толқын ИСТК келісімшарттарының 1,5 млрд фунт стерлингінен 927 млн фунты "емдемеген пациенттер үшін ИСТК-ға төленген болуы мүмкін" деген қорытынды жасалды. Бұл шотландтық мысалға негізделген және ағылшылдық ИСТК бағдарламасының тәжірибесін толық бейнелемейді, онда жолдама беру көрсеткіштері бастапқы келісімшарттардағы күтулерге сәйкес келіп, өсуді жалғастыруда.

Талқылау

Денсаулық сақтау департаменті пациенттерге қызмет көрсету жолын оңайлатуға, пациенттердің тәжірибесін жақсартуға және Ұлттық денсаулық қызметінің (NHS) күту мерзіміне қатысты талаптарды орындауға мүмкіндік беретін процедуралардың белгілі бір түріне назар аударатынын мәлімдеді; алайда, бүгінгі күнгі тәуелсіз зерттеулердің көпшілігі бұл мәлімдемелерге қарсы тұрады. Осы жағдайға қатысты сын – NHS ауруханаларына күрделі және қымбат жұмыс қалады, бұл олардың маржинальдық шығындарын арттырып, тиімділігін төмендетеді. Британдық медицина журналында (BMJ, 332 том, 2006 жылдың 11 наурызы) жарияланған Ангус Уоллестің мақаласында емдеу ИСТК-да NHS мекемелерімен салыстырғанда пропорционалды түрде аз сәтті болуы мүмкін екендігі айтылды, себебі ИСТК-да тәжірибесіз немесе жеткілікті даярланбаған персонал жұмыс істейді және оларға NHS мекемелерімен салыстырғанда қолдау аз. Бұл NHS-ті күрделі қайта операцияларды (мүмкін болған жағдайда) қаржыландыруға мәжбүр етуі мүмкін және бұл шараның мақсатына қайшы келеді. Алайда, Лондондық гигиена және тропикалық медицина мектебінің және Англия Корольдік хирургтар колледжінің зерттеушілері жүргізген келесі зерттеуде күтімнің жоғары сапасы расталды, олар "ИСТК-да катаракта операциясы немесе жамбас ауыстырудан өткен пациенттер NHS мекемелерінде емделгендерге қарағанда сәл жақсы нәтижелерге қол жеткізді" және "ИСТК-да емделген пациенттер операциядан кейінгі проблемалар туралы NHS мекемелерінде емделгендерге қарағанда аз хабарлады" деген қорытындыға келді (BMC Health Services Research, 2008, 8:78). ИСТК келісімшарттары әдетте егде жастағы, семіз және денсаулығы нашар науқастарды қабылдамайды, сондықтан осы қиын жағдайдағы пациенттермен айналысатын NHS ауруханаларының нәтижелерімен салыстыру қиын. 2008 жылғы Денсаулық сақтау комиссиясының NHS стационарлық пациенттерге қатысты сауалнамасында ИСТК жалпы күтім сапасы сияқты бірнеше өлшем бойынша жоғары баға алды. 2011 жылғы Британдық медицина журналында жарияланған зерттеуде: "ИСТК-да операция жасаған пациенттер NHS провайдерлерінде операция жасағандарға қарағанда сәл дені сау және аурулары жеңіл болды. Кейбір нәтижелер ИСТК-да жақсырақ болды, бірақ айырмашылықтар ИСТК-ның жоспарлы қызметтерді ұсынуға тигізетін әсерімен салыстырғанда шағын болды" делінген. Олардың зерттеулері хирургиялық көмек пен шұғыл медициналық көмекті бөлу күтім сапасын жақсартуға көмектеседі деген пікірді қолдайды.