Кіріспе
Ұлыбритания Денсаулық сақтау министрлігінің ведомстволық емес мемлекеттік органы – Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық саласындағы Ұлттық үздік институт (NICE) – Англиядағы Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық департаментінің атқарушы ведомстволық емес мемлекеттік органы. Ол төрт бағытта нұсқаулар жариялайды: Англияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) және NHS Уэльс-тегі денсаулық сақтау технологияларын қолдану (жаңа және қолданыстағы дәрі-дәрмектер, емдеулер мен процедураларды қоса алғанда); клиникалық практика (белгілі бір аурулар мен жағдайлары бар адамдарға дұрыс емдеу және күтім көрсету жөніндегі нұсқаулар); мемлекеттік сектор қызметкерлеріне денсаулықты нығайту және аурулардың алдын алу бойынша нұсқаулар; әлеуметтік көмек қызметтеріне және оларды алушыларға арналған нұсқаулар. Бұл бағалаулардың негізі – тиімділік, қауіпсіздік және әртүрлі жағдайлардағы экономикалық тиімділік туралы дәлелдерге негізделген бағалаулар. Ол Англия мен Уэльстің Ұлттық денсаулық сақтау жүйелеріне қызмет көрсетеді. 1999 жылы Ұлттық клиникалық үздік институт ретінде құрылған NICE, 2005 жылдың 1 сәуірінде Денсаулық сақтауды дамыту агенттігімен бірігіп, жаңа Ұлттық денсаулық сақтау және клиникалық үздік институты (әлі де NICE деп қысқартылады) атанды. 2012 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек туралы заңға сәйкес, NICE 2013 жылдың 1 сәуірінде әлеуметтік көмек саласындағы жаңа жауапкершіліктерін ескере отырып, Ұлттық денсаулық сақтау және қамқорлық саласындағы Ұлттық үздік институт болып қайта аталды және арнайы денсаулық сақтау органынан атқарушы ведомстволық емес мемлекеттік органға (NDPB) өтті. NICE Англия мен Уэльстегі денсаулық сақтаудағы «пошталық код лотереясы» деп аталатын жағдайды – емдеудің қолжетімділігі пациенттің тұратын жеріне байланысты болуын тоқтату мақсатымен құрылды, бірақ қазірде клиникалық нұсқауларды әзірлеудегі үлгі ретінде халықаралық деңгейде жоғары беделге ие. Оның бір қыры – бағаланатын технологиялардың шығындары мен пайдасының шектерін нақты анықтау. NICE 2008 жылдың мамырында құрылған NICE International арқылы басқа денсаулық сақтау жүйелерінде технологияларды бағалау саласында да маңызды рөл атқарады, бұл шетелдік үкіметтермен байланыстарды дамытуға көмектеседі. NICE International Bill & Melinda Gates Foundation және Rockefeller Foundation-нан қаржылық қолдау алды.
The National Institute for Health and Care Excellence (NICE) is an executive non departmental public body, in England, of the Department of Health and Social Care, that publishes guidelines in four areas:
the use of health technologies within England's National Health Service (NHS) and NHS Wales (such as the use of new and existing medicines, treatments and procedures)
clinical practice (guidance on the appropriate treatment and care of people with specific diseases and conditions)
guidance for public sector workers on health promotion and ill health avoidance
guidance for social care services and users. These appraisals are based primarily on evidence based evaluations of efficacy, safety and cost effectiveness in various circumstances. It serves both the English NHS and the Welsh NHS. It was set up as the National Institute for Clinical Excellence in 1999, and on 1 April 2005 joined with the Health Development Agency to become the new National Institute for Health and Clinical Excellence (still abbreviated as NICE). Following the Health and Social Care Act 2012, NICE was renamed the National Institute for Health and Care Excellence on 1 April 2013 reflecting its new responsibilities for social care, and changed from a special health authority to an executive non departmental public body (NDPB). NICE was established in an attempt to end the so called postcode lottery of healthcare in England and Wales, where availability of treatments depended on the NHS Health Authority area in which the patient happened to live, but it has since acquired a high reputation internationally as a role model for the development of clinical guidelines. One aspect of this is the explicit determination of cost–benefit boundaries for certain technologies that it assesses. NICE also plays an important role in pioneering technology assessment in other healthcare systems through NICE International, established in May 2008 to help cultivate links with foreign governments. NICE International has received financial support from the Bill & Melinda Gates Foundation and Rockefeller Foundation.
Саясат тарихы
Интервенциялардың клиникалық тиімділігін анықтау институтының идеясы Джон Мейджордың консервативті үкіметінің соңында туды, себебі басқа жерлерде клиникалық көмек көрсету үшін кәсіби келісілген стандарттарды белгілеуге қадамдар жасалып жатты. 1997 жылы Ұлыбританияның Ұлттық скрининг комитеті (ҰСК) Сэр Кеннет Калман және Мьюр Грей (қазіргі Сэр Мьюр Грей) Денсаулық сақтау министрлігінің доктор Тимоти Райли басқарған Саясат тобы арқылы құрылды. ҰСК-ның мақсаты – дәлелге негізделген медицинаның, қандай ұлттық скрининг бағдарламаларына қаржы бөлінуі керек және қандай сапаны қамтамасыз ету механизмдері болуы тиіс екені туралы саясатты қалыптастыруға бағыт беру болды. Бұл уақтылы қадам болды, өйткені 1997 жылы Эксетердегі сүт безі ісігін тексеру қызметтерінің сапасы күмән тудырды және бұл 1995 жылғы Калман-Хайн есебінен кейін орын алды. 1997 жылы Лейбористер билікке келгеннен кейін Ұлттық клиникалық тиімділік институтының (ҰКТИ) идеясы қалыптасты. Франк Добсон Мемлекеттік хатшы болды және оны клиникалық және денсаулық сақтау нәтижелерін жақсарту арқылы көмек көрсету сапасын арттыруға мүдделі министрлер тобы қолдады. Топқа Алан Милберн, Баронша Маргарет Джей және Тесса Джоуэлл кірді. Атау мен миссия сайлаудан кейін министрлер тобының, доктор Тимоти Райли мен доктор Фелисити Харвидің кездесуінде келісілді және NICE-тің алғашқы саяси ақ парағында – «Жаңа ҰСЖ: Заманауи, сенімді» (1997) – осылай сипаттауға келісті. Тимоти Райли саясатты және NICE үшін әзірлеген, сондай-ақ жаңа институтты Арнайы денсаулық сақтау органы ретінде іске асырумен қатар, Парламент арқылы заңнаманы өткізген топты басқарды. 1999 жылдың ақпан айында Тимоти Райли Сэр Майкл Роулинске (сонда NICE-тің жаңа тағайындалған төрағасы) қосылды, Денсаулық сақтау жөніндегі комитетте NICE денсаулық сақтауды «рациондау» құралы ғана ма деген сұрақтар көтерілді. Сэр Майкл Роулинс және Тимоти Райли NICE-тің ең алдымен стандарттарды белгілейтін орган екенін нақтылады. Алайда, шындығында NICE-тің басты мақсаты клиникалық нұсқаулар мен аудит арқылы кәсіби стандарттарды үйлестіру болғанымен, дәрі-дәрмектердің, құрылғылардың және технологиялық араласулардың осы стандарттарды анықтаудағы қабылдануын елемеуге болмайды, сондықтан ҰСЖ нарығына дәрі-дәрмектердің кіруіне «төртінші кедергі» концепциясы енгізілді. Бұл даулы саяси өзгеріс NICE-тің дәрі-дәрмектерді өтеу туралы шешімдер қабылдаудағы маңызды рөлін көрсетті. Шындығында, NICE-тің алғашқы дәрілік препаратты бағалауы Relenza дәрісіне қатысты болды, ол Glaxo Wellcome компаниясының бағалауды жылдамдату туралы сын-пікірлеріне байланысты қабылданбады. Кейіннен, шешім қабылдау критерийлері, шығындардың рөлі және NICE мен Мемлекеттік хатшының шешімдері клиникалық дәрігерлерге қаншалықты міндетті болатыны туралы бұл саяси дамуды Эндрю Диллон, Тревор Гиббс, Тимоти Райли және Тревор А. Шелдон талдады. 2022 жылдың 1 ақпанынан бастап оның бас атқарушы директоры – Джиллиан Ленгтің орнын басқан Саманта Робертс.
Технологияны бағалау
2005 жылдың қаңтар айынан бастап Англия мен Уэльстегі Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) NICE ұсынған дәрі-дәрмектер мен емдеулерді қаржыландыруға заңды міндетті. Бұл, әзірге, Ұлыбританияның кейбір аймақтарында белгілі бір сирек кездесетін емдеулерге қаржы қарастырылып, басқаларында қарастырылмаған, жергілікті шешімдерге байланысты туындаған «пошталық код лотереясы» сияқты мәселелердің салдары болды. Бағалау жүргізілгенге дейін, Тақырыпты таңдау жөніндегі консультативтік комитет (ACTS) клиникалық маңызы бар әлеуетті тақырыптардың тізімін жасайды. Денсаулық сақтау министрі немесе Уэльс Ассамблеясы ресми бағалау процесін бастау үшін кез келген технологияны ұсынуы керек. Осыдан кейін NICE Денсаулық сақтау министрлігімен бірлесіп бағалау ауқымын анықтайды. NICE бағалауға қатысу үшін консультация алатын және пікір білдіретін ұйымдарды шақырады. Консультация алатын ұйымдарға пациенттер тобы, денсаулық сақтау мамандарын білдіретін ұйымдар және бағаланатын өнімді өндірушілер кіреді. Консультация алатын ұйымдар бағалау кезінде дәлелдер ұсынады және бағалау құжаттарына түсініктемелер береді. Пікір білдіретін ұйымдарға бағалаудан өтіп жатқан өніммен салыстырылатын өнімдерді өндірушілер кіреді. Олар ұсынылған және дайындалған құжаттарға пікір білдіреді, бірақ өздері ақпарат ұсынбайды. Тәуелсіз академиялық орталық бағалауға алынған технология туралы барлық жарияланған ақпаратты жинап, талдап, бағалау есебін дайындайды. Бұл есеп туралы консультация алатын және пікір білдіретін ұйымдар пікір білдіре алады. Содан кейін ескертулер ескеріліп, бағалау есебіне өзгерістер енгізіліп, бағалау қорытындысы жасалады. Тәуелсіз бағалау комитеті бағалау қорытындысын қарастырып, клиникалық сарапшылардың, пациенттер тобының және күтім көрсететін адамдардың айғақтарын тыңдайды. Олар олардың айғақтарын есепке алып, «бағалау консультациялық құжаты» деп аталатын құжатты жасайды. Бұл құжат барлық консультация алатын және пікір білдіретін ұйымдарға жіберіледі, содан кейін олар қосымша пікір білдіре алады. Осы пікірлерді ескере отырып, «қорытынды бағалау шешімі» деп аталатын түпкілікті құжат дайындалады. Бұл құжат NICE-ге бекіту үшін ұсынылады. Бұл процесс үкімет пен лоббилік күштердің ықпалынан толыққанды тәуелсіз болуға және шешімдерді клиникалық тиімділік пен экономикалық тиімділік негізінде қабылдауға бағытталған. Фармацевтикалық компаниялардың бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудару және қоғамдық пікірге әсер ету үшін лоббилік әрекеттері шешім қабылдау процесіне әсер ету әрекеті деп саналады деген алаңдаушылықтар бар. Шешім қабылдауды жеделдету үшін, шұғыл шешім қабылдау қажет болған жағдайларда, жеделдетілген бағалау жүйесі енгізілді.
Клиникалық нұсқаулар
NICE әртүрлі ауруларға арналған ең тиімді емдеу жолдарын бағалайды. Бұл бағалауда қажетті медициналық нәтижелер (яғни, емделуші үшін ең жақсы мүмкін нәтиже) және әртүрлі емдеулерге қатысты экономикалық аргументтер ескерілуі тиіс. NICE бірнеше Ұлттық Ынтымақтастық орталықтарын құрды, олар басшылық құжаттарды әзірлейтін корольдік медициналық колледждердің, кәсіби ұйымдардың және науқастар мен күтім көрсететін адамдардың ұйымдарының біліктілігін біріктіреді. Орталықтар: Ұлттық Онкологиялық орталық, Ұлттық Клиникалық Нұсқаулық орталығы, Ұлттық Әйелдер мен балалар денсаулығы орталығы және Ұлттық Психикалық денсаулық орталығы. Ұлттық Ынтымақтастық орталығы клиникалық нұсқаулықты әзірлеуге жауапты Бағыттама әзірлеу тобын тағайындайды. Бұл топқа медицина қызметкерлері, науқастар мен күтім көрсететін адамдардың өкілдері және техникалық сарапшылар кіреді. Олар нұсқаулық тақырыбы бойынша дәлелдерді (мысалы, бәсекелес өнімдердің клиникалық сынақтарын) бағалау үшін бірлесіп жұмыс істейді, содан кейін жобалық нұсқаулықты дайындайды. Содан кейін мүдделі тараптар ұйымдары жобалық нұсқаулыққа пікір білдіре алатын екі консультация кезеңі өтеді. Екінші консультация кезеңінен кейін тәуелсіз Бағыттаманы қарау тобы нұсқаулықты және мүдделі тараптардың пікірлерін қарап, осы пікірлер ескерілгенін қамтамасыз етеді. Бағыттаманы әзірлеу тобы содан кейін ұсыныстарды түйіндейді, ал Ұлттық Ынтымақтастық орталығы соңғы нұсқаулықты жасайды. Бұл нұсқаулықты ресми мақұлдау және NHS-ке нұсқаулық беру үшін NICE-ке жіберіледі. Бүгінгі күнге дейін NICE 200-ден астам түрлі нұсқаулықты жасады. 2014 жылдың қазан айында Энди Бернхам Лейбористік үкімет NICE клиникалық нұсқауларын орындауды міндетті ету арқылы дәрі-дәрмектерге және процедураларға қол жеткізудегі айырмашылықты азайта алатынын айтты. "Біз NICE-ті қалай күшейтуді қарастыруымыз керек. Олар бір нәрсені тиімді және қолжетімді деп айтқанда, жергілікті комиссар оны кімнендер жасырады? Мен мұнымен келіспеймін. Мен бұны қолдамаймын." NICE Клиникалық білімдер жинағы (CKS) деп аталатын қызметті ұсынады, ол негізгі медициналық көмек көрсететін мамандарға қазіргі дәлелдік базаның және практикалық нұсқаулардың ыңғайлы түйіндемесін ұсынады. 2022 жылы PricewaterhouseCoopers Британдық фармацевтикалық өнеркәсіп қауымдастығы үшін астма, бүйрек аурулары, инсульт алдын алу және 2 типті қант диабеті үшін ұсынылған 13 дәрі-дәрмек бойынша зерттеу жүргізді. Олар 1,2 миллион науқасқа олардың денсаулығын жақсартуға мүмкіндік беретін дәрі-дәрмектер берілмегенін анықтады, бұл оларға 429 000 қосымша жыл "толық жақсы денсаулық" сыйлаған болар еді, бұл британ экономикасына 17,9 миллиард фунт стерлингтік "өнімділік артуына" айналуы мүмкін еді.
Әлеуметтік көмек көрсету бойынша кеңестер
2012 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек туралы заңға сәйкес, NICE әлеуметтік көмек саласындағы нұсқаулар мен сапа стандарттарын әзірлеуге, дәлелдерге негізделген үлгіні қолдана отырып, жауапкершілік алды. Бұл жұмысты NICE-тің әлеуметтік көмек жөніндегі ынтымақтастық орталығы (NCCSC) жүзеге асырды. NCCSC-ні Әлеуметтік көмек институты (SCIE) және төрт серіктес ұйым: «Тәжірибедегі зерттеулер», «Ересектерге арналған тәжірибедегі зерттеулер», «Жеке әлеуметтік қызметтерді зерттеу орталығы» және «EPPI орталығы» қолдады. Бес жыл ішінде NCCSC әлеуметтік көмек бойынша нұсқаулықтарды әзірледі және олардың, сондай-ақ әлеуметтік көмек сапасының стандарттарын енгізуге көмектесті. NICE Денсаулық сақтау және Білім беру министрлігінен әлеуметтік көмек жөніндегі нұсқаулықтарды алды және NCCSC-ге оларды әзірлеуді тапсырды. NICE және NCCSC бірлесіп, семинарлар мен қоғамдық тыңдалымдар арқылы, негізгі мүдделі тараптардың пікірлерін ескере отырып, нақты және қолжетімді нұсқаулықтар жасау үшін алдын ала сараптама жүргізді. Нұсқаулықты әзірлеу тобына төраға мен мүшелер тағайындалды. Олар жүйелі зерттеулер жүргізуге мүмкіндік беретін сұрақтар қойды, осылайша нұсқаулықтар мен ұсынымдар жасалды. Нұсқаулық жобасы бойынша қоғамдық тыңдалымдар өткізілді және қызмет алушылар мен олардың күтушілерінің қатысуы қамтамасыз етілді. Содан кейін NCCSC соңғы нұсқаулықты дайындады, ол NICE-ге ресми мақұлдау және жариялау үшін ұсынылды. Алдын ала сараптамадан бастап жариялауға дейінгі процестің барлығы шамамен 24 айға созылды. Бұл нұсқаулықтар NICE-тің тұрақты комитеттеріне осы тақырып бойынша сапа стандартын әзірлеуге берілді. Сапа стандарты әлеуметтік көмек көрсетушілер мен тапсырыс берушілердің сапаны жақсартуына көмектесетін, жоғары деңгейдегі тұжырымдамалық мәлімдемелерді жасау үшін нұсқаулықтар мен басқа да аккредиттелген дереккөздер негізінде әзірленді. Ол сондай-ақ қызмет алушылар мен олардың күтушілерінің жоғары сапалы әлеуметтік көмек қызметтерінен не күту керектігін анықтады. NCCSC NICE жүйесінде бірегей болып табылады, себебі ол әлеуметтік көмек саласындағы нұсқаулықтар мен сапа стандарттарын қабылдауға және таратуға қолдау жасайтын жалғыз ынтымақтастық орталығы. SCIE және олардың саладағы серіктестерінің тәжірибесіне сүйене отырып, әрбір нұсқаулық пен сапа стандартына қажетті құралдарды анықтау үшін қажеттіліктерді бағалау жүргізілді. Бұл құралдарға нақты аудиторияларға арналған нұсқаулықтардың бейімделген нұсқалары, құн есебі мен тапсырыс беру құралдары және оқу-жаттығу материалдары кіруі мүмкін. 2013 жылдың тамызына қарай NICE және NCCSC бес тақырып бойынша нұсқаулықтарды дайындауды жоспарлады: үйде күтім, созылмалы аурулары бар егде жастағы адамдарға көмек көрсету, денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек мекемелері арасындағы өту, балалар қызметінен ересектер қызметіне өту және балаларды зорлық-зомбылыққа ұшырату мен қараусыз қалдыру.
Шығын тиімділігі
Денсаулық сақтауды қаржыландырудың кез келген жүйесі сияқты, Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің (NHS) бюджеті шектеулі және көптеген мүмкін шығыс баптары бар. Осы шектеулі бюджетті қалай жұмсау керектігін таңдау қажет. Баламалы шаралардың тиімділігін салыстыру және олардың шешімдерімен байланысты мүмкіндік шығындарын ескеру үшін денсаулық сақтау технологиясын бағалау аясында экономикалық бағалау жүргізіледі. Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің (NHS) шектеулі бюджеті ең тиімді нәтиже беретін емдеу таңдауларына жұмсалғанда, қоғам тиімсіз емдерге қаржы жұмсап, тиімді емдерді назардан тыс қалдыру арқылы денсаулыққа қол жеткізу мүмкіндігінен айырылмауына көз жеткізеді. NICE Ұлттық денсаулық сақтау қызметіндегі (NHS) әлеуетті шығыстардың шығын тиімділігін бағауға тырысады, олар шығын болған жағдайда назардан тыс қалуы мүмкін емдеу шараларымен салыстырғанда ақшаға «жақсырақ құндылық» беретінін анықтау үшін. Ол жаңа емдеу әдістерінің тиімділігін қазіргі қолданыстағы ең жақсы емдеуге қарағанда ұсынылған емдеудің шығындары мен пайдасын талдау арқылы бағалайды.
Сапаға түзетумен есептелген өмір сүру жылдары
NICE нұсқаулығы белгілі бір емдеу режимімен байланысты күтілетін денсаулыққа пайданы сандық бағалау үшін сапаға түзетулі өмір жылдарын (QALY) негізгі көрсеткіш ретінде қолдануды ұсынады. Емдеумен және емдеусіз күтілетін QALY ағындарының қазіргі құнын (дисконттауға қараңыз) салыстыру арқылы, осы емдеуден алынатын таза/салыстырмалы денсаулық пайдасын анықтауға болады. Бұл ақпаратты емдеудің салыстырмалы құнымен бірге қолданғанда, NICE-тің төлемге дайындығының шегіне қатысты қарастырылатын қосымша шығын-тиімділік коэффициентін (ICER) есептеуге болады. Осы мәселе бойынша жылдар бойы қызу пікірталас болды, осы шектің қандай мәнге тең болуы керек екені туралы. Алғашқыда нақты сан болған жоқ. Бірақ бағалау топтары шамамен 30 000 фунт стерлингке келісті. Дегенмен, 2008 жылдың қараша айында сол кездегі мемлекеттік хатшы Алан Джонсон, өмірінің соңына таяған қатерлі ісікке қарсы дәрілер үшін бұл шектің 30 000 фунт стерлингтен асып кетуі мүмкін екенін хабарлады. Жаңа процедурадан өткен алғашқы препарат – леналидомид, оның ICER көрсеткіші 43 800 фунт стерлингті құрады.
Сапаға түзету арқылы алынған өмір сүру жылының құны
NICE-тен алынған келесі мысал QALY қағидасын және QALY-ге шаққандағы шығындарды есептеуді түсіндіреді. Пациенттің өміріне қауіп төндіретін жағдай бар және ол ең жақсы емдеуді алып, NHS-ке 3000 фунт стерлинг тұратындығымен орташа есеппен бір жыл өмір сүреді деп күтіледі. Жаңа дәрі пайда болуымен пациенттің өмірі үш айға ұзарады және оның өмір сүру сапасы жақсарады, бірақ жаңа емдеу NHS-ке үш еседен астам, 10 000 фунт стерлингке шағады. Пациенттер өмір сүру сапасын 0-ден 1-ге дейінгі шкала бойынша бағалайды, мұнда 0 – ең нашар денсаулық, ал 1 – ең жақсы денсаулық. Стандартты емдеу кезінде өмір сүру сапасы 0,4 баллмен бағаланады, бірақ жаңа емдеу кезінде 0,6-ға дейін жақсарады. Жаңа емделушілердің орташа өмір сүру мерзімі 3 айға ұзарады, яғни барлығы 1,25 жыл. Өмір сүру сапасының артуы – жаңа емдеумен өмір сүру ұзақтығы мен сапалық рейтингтің көбейтіндісінен, ескі емдеудегі осыған ұқсас есептеуді алып тастағандағы айырмашылыққа тең, яғни (1,25 x 0,6) – (1,0 x 0,4) = 0,35 QALY. Жаңа емдеудің қосымша құны 7000 фунт стерлинг, сондықтан сапалы өмір сүру жылының құны 7000 фунт стерлинг / 0,35 немесе 20 000 фунт стерлинг. Бұл NICE ұсынған дәрілердің тиімділігі үшін белгіленген 20 000 фунт стерлинг – 30 000 фунт стерлинг шегінде. Егер пациенттің өмір сүру мерзімі үш айдың орнына бір ай ғана ұзарса, NICE қаржыландырудан бас тартады. Пациенттің алғашқы медициналық көмек ұйымы жаңа емдеуді қаржыландыру туралы шешім қабылдауы мүмкін, бірақ егер ол қабылдамаса, пациенттің екі таңдауы болады. Ол NHS-тің тегін стандартты емін таңдауы мүмкін немесе жаңа емдеудің пайдасын алу үшін басқа медициналық қызмет көрсетушіден өз қаражатынан төлеуді шеше алады. Егер адамда жеке медициналық сақтандыру полисі болса, онда жеке сақтандыру компаниясы жаңа емдеуді қаржыландыра ма, жоқ па, соны тексеруге болады. Халықтың 8%-ы жұмыс беруші немесе кәсіподақ арқылы жеке медициналық сақтандырумен қамтылған, ал 2%-ы өз қаражатынан төлейді.
Ұсынымдардың негізі
Теориялық тұрғыдан алғанда, барлық мүмкін емдеулердің тізімін жасауға болады, олар сапаға түзетілген өмір ғасырына (QALY) жұмсалатын шығынның өсуімен сұрыпталады. Сапаға түзетілген өмір ғасырына ең төмен шығынмен қамтамасыз ететін емдеулер тізімнің жоғары жағында болады, бұл жұмсалған құнға шаққанда ең көп пайда әкеледі және оларды қаржыландыруды негіздеу оңайырақ. Ұсынылған пайдасы төмен және құны жоғары емдеулер тізімнің төменгі жағында болады. Шешім қабылдаушылар, теориялық тұрғыдан алғанда, ең тиімді емдеулерді қабылдап, тізім бойынша төмен қарай жұмыс істейді. Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің (NHS) бюджеті таусылғанда көлеңкелі баға белгілі болады, бұл соңғы қаржыландырылған емдеудің сапаға түзетілген өмір ғасыры (QALY) мен қаржыландырылмаған келесі ең тиімді емдеудің арасындағы шектік мән. Іс жүзінде бұл амал жасалмайды, бірақ NICE көп жылдар бойы бағалауларында, NHS қандай емдеулерді қаржыландыру керек және қандайларын қаржыландырмау керек екенін анықтау үшін шамамен көлеңкелі бағаны пайдаланған. NICE дәрі-дәрмектер үшін QALY үшін шығын әдетте 30 000 фунт стерлингтен аспауы керек деп мәлімдейді, бірақ қатаң шек жоқ, алайда зерттеулер көрсеткендей, кез келген шектің 35 000 – 40 000 фунт стерлинг диапазонынан «сәл жоғары» болуы мүмкін. Парламенттің денсаулық сақтау жөніндегі комитеті 2008 жылғы NICE туралы есебінде «Емдеудің тиімділігін анықтау үшін қолданылатын QALY үшін шығын өте маңызды. Олар қолданатын шектік көрсеткіш эмпирикалық зерттеулерге негізделмеген және NHS бюджетімен тікелей байланысты емес, сонымен қатар NICE бағаламаған емдеулерді ұсынатын біріншілік медициналық қызмет көрсету орталықтары (PCT) қолданатын деңгейден де төмен. Кейбір куәгерлер, оның ішінде пациенттер ұйымдары мен фармацевтикалық компаниялар, NICE QALY шегі бойынша шығындарды жомарт етуі керек және көбірек өнімдерді мақұлдауы керек деп ойлады. Екінші жағынан, кейбір PCT-лар қазіргі шекте NICE ұсынымдарын іске асыру үшін күреседі, ал басқа куәгерлер төменгі деңгейді қолдану керек деп мәлімдеді. Алайда, PCT қолданатын шектер туралы көптеген белгісіздіктер бар». Олар «NHS үшін дәрі-дәрмектердің құндылығын бағалау кезінде қолданылатын шектік мәнді тәуелсіз орган анықтауы керек» деген ұсыныс жасады.
Сын
NICE-тің жұмысы көптеген топтардың назарын аударады, оның ішінде дәрігерлер, фармацевтикалық индустрия және науқастар. NICE жиі дау-дамайдың ортасында болады, себебі ұлттық деңгейде шешім қабылдау қажеттілігі жеке науқастың мүддесіне қайшы келуі мүмкін. Ракқа қарсы бекітілген дәрі-дәрмектер мен емдеулер, мысалы, радиотрапия және химиотерапия, пациенттен қаржы алусыз NHS-пен қаржыландырылады. NICE емдеуді мақұлдаса, NHS оны міндетті түрде қаржыландыруға тиіс. Бірақ барлық емдеулер NICE-тің бағалауынан өтпейді және мұндай емдеулер көбінесе жергілікті NHS шешімдеріне байланысты болады. Қатерлі ісік ауруына қатысты, 2011 жылы NICE-тің жаңа және қымбат, бірақ тиімділігі шектеулі дәрілерге қатысты шешімдеріне наразылық білдіргеннен кейін Қатерлі ісікке қарсы дәрі-дәрмектер қоры құрылды. Сүексіздік мәселелеріне арналған емдеулер клиникалық комиссиялық топтармен мақұлданады, бірақ әрқашан қаржыландырылмайды және емдеу курстарының саны шектелуі мүмкін. NICE шешімдерді қабылдауда тым баяу болуы үшін сыналды. Бірде Корольдік Соқырлар институты NHS-те қолданылуына рұқсат етілген екі макулярлық дегенерацияға қатысты қосымша нұсқауларды кешіктіргеніне наразылық білдірді. Алайда Денсаулық сақтау министрлігі "ПТК-ға NICE-тен нұсқаулар келмегені үшін емдеуге арналған қаржыны тоқтатуға тыйым салынғанын түсіндірді". NICE-тің ең даулы шешімдері донепезил, галантамин, ривастигмин (қарастыру) және мемантинге қатысты болды, олар Альцгеймер ауруын емдеуге қолданылады, сондай-ақ бүйрек клеткалық карциномасы үшін бевацизумаб, сорафениб, сунитиниб және темсиролимус. Бұл дәрілердің барлығының емделу құны жоғары, және NICE оларды тиімді емес деп санап, NHS-те қолдануын тоқтатты немесе шектеді. Корольдік дәрігерлер колледжі жариялаған медициналық көшбасшылардың бірлескен мәлімдемесінде NICE-тің 2021 жылғы қазандағы ME/CFS бойынша нұсқаулықтарында ME/CFS-ті емдеу үшін сыныпталған жаттығу терапиясы және когнитивті-мінездік терапия дұрыс бағаланбағаны немесе ұсынылмағаны туралы алаңдаушылық білдірілді. 49 ғалымның жүргізген зерттеуі бойынша, 2021 жылғы нұсқаулық пен бұрынғы нұсқаулық арасындағы қарама-қайшылық NICE процесінің әдеттегі ғылыми стандарттарынан ауытқудың салдары болды. Мұның салдарынан науқастарға көмектесетін емдеуден бас тартуы мүмкін, соның салдарынан денсаулығы нашарлап, мүгедектікке ұшырауы мүмкін. Консервативті оппозициялық министр бірде NICE-ті бағалаудан гөрі коммуникацияға көп ақша жұмсайтынына сын таңды. Өзін қорғау үшін NICE өзінің коммуникациялық бюджетінің көп бөлігін дәрігерлерге бекітілген дәрілер мен емдеулердің жаңа нұсқаулары туралы хабарлауға жұмсайтынын және NHS үшін жаңа дәрілерді бағалаудың нақты құнына Денсаулық сақтау министрлігі NICE атынан жұмсаған қаражат кіретінін айтты. NICE-тің өзінің шығындары қосылғанда, технологияны бағалау бағдарламасының жалпы құны NICE-тің коммуникациялық шығындарынан әлдеқайда асып түседі. 2015 жылғы ақпанда Карл Клэкстон жазған Йорк университетінің денсаулық сақтау экономикасы орталығының баяндамасында дәрі-дәрмектің тиімділігін бағалау үшін қолданылатын ең жоғары шекті, қазіргі уақытта жылына шамамен 30 000 фунт стерлингті, кемінде жартысына дейін төмендету керек екені ұсынылды. Олар кез келген шараның құны сапаға түзетілген өмір сүру жылына 13 000 фунт стерлингтен асса, басқа науқастарға тиімді емдеуден бас тарту арқылы зиян келтіру қаупі бар екенін анықтады. Институттың гепатит С үшін жаңа пероральды терапияны енгізуге қатысты ұстанымы сынға ұшырады. Софосбувир 2015 жылы мақұлданды. 12 апталық емдеудің құны шамамен 30 000 фунт стерлингті құрайды. Англияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) емдеуді жүзеге асыру үшін 22 операциялық желі құрды және 2016-2017 жылдары 10 000 ем курсын қаржыландыруды жоспарлады. Әр желіге емдеуге рұқсат етілген науқастар санының "жұмыс істеу қарқыны" белгіленді. Бұл - NHS-тің осы жылғы ең ірі жаңа емдеуге жасаған инвестициясы. Солтүстік-шығыс Лондон желісінде цирроз немесе фиброз диагнозы қойылған науқастар кезектің басына шығады және Корольдік Лондон ауруханасының Грэхам Хейтон бөлімшесінде әр ай сайын үш жаңа науқас емдеуді бастайды. Мұндай асқынулары жоқ науқастар емдеуді бастау үшін ұзақ күтуге мәжбүр болуы мүмкін.