Кіріспе
Музейге тиесілі заттар тобы – музейдің көрме, білім беру, зерттеу сияқты қызметтерінің негізін құрайтын, көбінесе бірегей заттардың жиынтығы. Бұл оны мұрағат немесе кітапханадан ерекшелендіреді, ондағы мазмұн көбінесе қағаз түрінде, алмастырылатын және көрмеге бағытталмаған болуы мүмкін, немесе жеке тұлға, отбасы немесе мекеме құратын жеке өнер коллекциясы, ол қоғамға ашық болмауы мүмкін. Музейде әдетте жаңа түсетін заттарға қатысты коллекция саясаты болады, сондықтан белгілі бір санаттағы және сапалы заттар ғана коллекцияға қабылданады. Затты коллекцияға ресми түрде қосу процесіне "тіркеу" (accessioning) дейді, және әр затқа бірегей тіркеу нөмірі беріледі. Музей коллекциялары және мұрағаттар, әдетте, коллекция каталогында тіркеледі, бұл дәстүрлі түрде картотекалық индекс, бірақ қазіргі кезде компьютерлік деректер базасы түрінде болады. Коллекция каталогтарын компьютерлік ортаға көшіру көптеген музейлер үшін маңызды жұмыс. Қазіргі заманғы музейлерде барлық жаңа түсетін заттар компьютерде тіркеледі, бірақ уақыт және қаржы болғанда компьютерлендіруді күтіп тұрған ескі каталог жазбаларының үлкен саны бар. Музейдің тұрақты коллекциясы – музейге тиесілі және көрсетілімге қойылатын мүлік, бірақ кеңістік және сақтау талаптары коллекцияның көп бөлігі көрсетілмейді дегенді білдіреді. Музейлер көбінесе өздерінің тұрақты коллекциясынан толық немесе ішінара алынған, немесе толық немесе ішінара басқадан алынған (қарыз көрмесі) жұмыстардың уақытша көрмелерін ұйымдастырады. Саяхаттайтын көрме бірнеше жерде көрсетіледі; мұндай көрмелер әртүрлі елдердегі екі-үш жерде көрсетілетін ірі қарыз көрмелері немесе көптеген өңірлік музейлерге саяхаттайтын ірі музей коллекциясының іріктемесі болуы мүмкін.
A museum is distinguished by a collection of often unique objects that forms the core of its activities for exhibitions, education, research, etc. This differentiates it from an archive or library, where the contents may be more paper based, replaceable and less exhibition oriented, or a private collection of art formed by an individual, family or institution that may grant no public access. A museum normally has a collecting policy for new acquisitions, so only objects in certain categories and of a certain quality are accepted into the collection. The process by which an object is formally included in the collection is called accessioning and each object is given a unique accession number. Museum collections, and archives in general, are normally catalogued in a collection catalogue, traditionally in a card index, but nowadays in a computerized database. Transferring collection catalogues onto computer based media is a major undertaking for most museums. All new acquisitions are normally catalogued on a computer in modern museums, but there is typically a backlog of old catalogue entries to be computerized as time and funding allows. A museum's permanent collection are assets that the museum owns and may display, although space and conservation requirements often mean that most of a collection is not on display. Museums often also host temporary exhibitions of works that may come all or partly from their permanent collection, or may be all or partly loaned (a "loan exhibition"). A travelling exhibition is shown in more than one venue; these tend to be either large loan exhibitions which may be exhibited at two or three venues in different countries, or selections from the collection of a large museum which tour to a number of regional museums.
Түрлері
Мұражай коллекциялары өте алуан түрлі. Оларда өнер туындылары, ғылыми үлгілер, тарихи заттар, тірі зоологиялық екземплярлар және тағы да көптеген нәрселер кездеседі. Жиналуға мүмкіндік болатын заттардың саны көп болғандықтан, көптеген мұражайлардың нақты мамандану саласы бар. Мысалы, тарих мұражайы белгілі бір ауданға немесе тіпті бір адамға қатысты заттарды ғана жинауы мүмкін, немесе автомобильдер немесе маркалар сияқты заттардың түріне назар аударуы мүмкін. Көркем сурет мұражайлары белгілі бір кезеңге, мысалы, қазіргі заманғы өнерге немесе белгілі бір аймаққа шолу жасауы мүмкін. Өте ірі мұражайларда көбінесе көптеген қосалқы коллекциялар болады, олардың әрқайсысы өз жинақтау шарттарына ие. Мысалы, табиғат тарихы мұражайында сүтқоректілер мен жәндіктер бөлек коллекцияларда сақталады. Мұражайлардың барлық нәрсені жинауы мүмкін емес болғандықтан, әрбір жаңа қосымшаның мұражайдың анықталған қызығушылық саласына сәйкес келіп-келмейтінін мұқият қарастыру қажет.
Қамқорлық
Мұражай жинағына енген заттарды тиісінше күтіп-ұстау қажет. Жаңа заттар консерваторға қаралып, бұрыннан бар зақымданулар жойылуы мүмкін. Содан кейін объектіні музей-құрастырушы немесе объектінің маңыздылығы мен тарихын білетін басқа маман каталогтастырады. Одан кейін затқа тиісті орын беріледі. Мұражайдағы сақтау жағдайлары объектіні қорғау және оның нашарлауын азайту үшін жасалған. Бұл көбінесе объектілерді тұрақты климатта ұстауды, зиянкестерге ұшырауын болдырмауды, оларды жиі қолға алудан аулақ болуды және объектілерге зақым келтірмейтін немесе нашарлатуға ұшыратпайтын архивтік материалдарды ғана пайдалануды білдіреді. Объектінің қауіпсіздігіне тиісті күзетті ұйымдастыру, апаттар мен басқа да қауіп-қатерлерге жоспарлау және мұражай қызметкерлерінің дұрыс жұмыс істеу тәсілдерін білуін қамтамасыз ету кіреді. Әртүрлі объектілердің әртүрлі талаптары бар, сондықтан көптеген мұражайларда арнайы сақтау орындары бар. Мысалы, жақтаулы суреттер бір бөлмеде тіректе сақталуы мүмкін, ал жақтаусыз суреттер басқа бөлмеде үлкен жәшіктерде сақталады. Кейбір объектілердің ерекше қажеттіліктері болады. Мысалы, су асты археологиялық қазбалардан алынған материалды ылғалды ұстау қажет, ал кейбір өте сирек және нашар зақымдалған объектілерге оттегісіз орта керек. Мұражайлар өз жинақтарының тек бір бөлігін ғана көрсетеді, себебі көрмеге сақтаудан көбірек орын қажет, және барлық жинақты бірден көрсету іс жүзінде мүмкін емес. Мұражайларда көптеген қайталамалы немесе ұқсас объектілер болуы мүмкін, сондықтан кейбір үлгілер басқаларына қарағанда жақсырақ көрмеге қойылады. Сонымен қатар, кейбір бұйымдар, әсіресе қағаз және тоқыма бұйымдар, жарықтан зақымданады және оларды тек қысқа мерзімге ғана көрсетуге болады. Мұражай жинақтары көбінесе бір жинақтағы әртүрлі материалдардан тұрады, мысалы, холст, май және/немесе акрил бояулары, ағаш, піл сүйегі, қағаз, сүйек, былғары және тоқыма. Мұражай жинақтары үшін ең үлкен сақтау мәселесі – салыстырмалы ылғалдылық пен температураның өзгеруі. Салыстырмалы ылғалдылық (СЫ) – ауаның қанығу деңгейін өлшеу. Температура өнер туындысының қызмет ету мерзіміне ошақты емес, бірақ жоғары температурада химиялық реакциялар жылдамдатылады. Дегенмен, мұражай қызметкерлері мен келушілердің жайлылығын ескеру қажет, және көптеген артефакттар үшін бұл үлкен мәселе тудырмайды және көптеген адамдар үшін ыңғайлы болады. Бұл кеңінен қабылданды, себебі төменгі шек 45%-қа белгіленді, себебі осы деңгейден төмен органикалық материалдар зақымдана бастайды. Жоғарғы шек 65%-қа белгіленді, себебі 70% СЫ-да көмекші бактериялар өседі. Көптеген мекемелер үшін 50% СЫ-ны сақтау 45% немесе 60%-дан арзан. Тропикалық климатта кейбір ерекшеліктер бар, себебі жергілікті артефакттар "музей нормасынан" жоғары СЫ деңгейіне бейімделген. Тағы бір мысал – Лондон университетінің Роял Холлоуэй жинағындағы Дж.М.У. Тернердің суретінің Гетти мұражайына сатылуы, ғимаратты күтіп ұстауды қаржыландыру үшін, бастапқы демеуші жинақты сақтап қалуын қалағанмен қарамастан. Деаксессиялау бойынша көптеген этикалық нұсқаулар жинақтан алынған қаражатты қалған жинақты ұлғайту немесе сақтау үшін ғана пайдалануды талап етеді. Мысалы, Халықаралық мұражайлар кеңесінің (ICOM) этикалық кодексі былай дейді: "Мұражай жинағынан алынған заттар мен үлгілерді иеліктен айырудан және жоюдан алынған ақша немесе өтемақы тек жинақтың пайдасына және әдетте сол жинаққа сатып алу үшін пайдаланылуы керек". Ұлыбританияда деаксессиялау және басқа да этикалық қиын мәселелерге қатысты нұсқауларды Мұражайлар қауымдастығының этикалық кодексінде табуға болады. АҚШ-та бұл мәселелер бойынша нұсқауларды Америка мұражайлар альянсы шығарады. Америка мұражайлар альянсының этикалық кодексі деаксессиялаудан түскен қаражатты "ешбір жағдайда коллекцияларды сатып алу немесе тікелей күтіп-ұстаудан басқа мақсатта пайдалануға болмайды" деген позицияны қабылдайды.
"Money or compensation received from the deaccessioning and disposal of objects and specimens from a museum collection should be used solely for the benefit of the collection and usually for acquisitions to that same collection". In the United Kingdom, guidelines governing deaccessioning and other ethically difficult issues can be found in the Museums Association's Code of Ethics. In the United States, the guidelines on these matters are issued by the American Alliance of Museums. The American Alliance of Museums Code of Ethics takes the position that "in no event shall they [deaccessioning proceeds] be used for anything other than acquisition or direct care of collections".