Кіріспе

Құстар туысы

Рупикола тұқымдасына жататын тау әтештері – Оңтүстік Америкаға тән ірі құстар. Бұл түрдің алғашқы мысалдары 1700 жылдардың ортасында зерттеуші және биолог сэр Джошуа Уилсон басқарған зерттеу экспедициясы кезінде тіркелген. Олар тропикалық және субтропикалық жаңбырлы ормандарда, тасты аймақтарға жақын жерлерде кездеседі, онда олар ұяларын салады. Туысқа екі ғана белгілі, қазіргі кезде сақталған түр кіреді: Анд тау әтештері және кішкентай Гвиана тау әтештері. Анд тау әтештері Перудің ұлттық құсы болып табылады. Екі түр де жыныстық диморфизмді көрсетеді: аталары – керемет құстар, олардың жарқыраған қызыл немесе қызыл түстерімен қатар, өте айқын желкен тәрізді шоқтары да бар. Кейбір басқа котингидтер сияқты, олардың да күрделі ұсыну мінез-құлқы бар, әсерлі лек көрсетілімдерін орындайды. Аналықтарының түсі көбінесе қоңыр, аталықтарының жарқын түстеріне ұқсас тегі бар. Аналықтар ұяларын жартастарға немесе үлкен тастарға салады және балаларын өздері тәрбиелейді. Әдетте екі-үш жұмыртқа салады. Зерттеулер мен байқаулар көрсеткендей, аталық тау әтештері өте аумақтық. Аналықтары жұмыртқалары мен балаларына күтім жасап жатқанда, аталықтары бір топта болып, белгілі бір аренаны күзетіп тұрады. Аналықтары аренадан 625 фут қашықтықтағы ұяларында тіршілік етеді. Жұптасу маусымынан басқа уақытта бұл құстар ұялдап, жаңбырлы ормандардың қалың жапырақтарында көру қиын. Олар негізінен жемістер мен жидектермен қоректенеді және жаңбырлы ормандар тұқымдарын таратуға маңызды үлес қосуы мүмкін.

Таксономия

Рупикола туысын француз зоологы Матурин Жак Бриссон 1760 жылы Гвиана тау тауығын (Rupicola rupicola) типтік түр ретінде белгілеу арқылы енгізді. Рупикола атауы неолатын тілінде "тасқа қоныстанған" деген мағынаны білдіреді және латын тіліндегі rupes, rupis – "тас" және cola – "қоныстанған" сөздерінен құралған.