Кіріспе
Инду мифологиялық соғыстары – ежелгі Үндістанның индуистік мәтіндерінде сипатталған соғыстар. Бұл соғыстарда зор күшке ие болған адамдармен қатар, құдайлар мен табиғаттан тыс күштерге ие жандар, көбінесе үлкен күшті табиғаттан тыс қару-жарақтарды қолданған. Индуизмнің үйретіктері соғысты соңғы шара ретінде қарастырады, барлық бейбітшіл әдістер таусылғаннан кейін ғана қолданылуы керек. Ұлыстың дұрыс соғысына, яки дхармаюдхаға қатысу ар-намысқа лайық деп есептелген және кшатрия, яғни жауынгер варнаның басты міндеті болған, ал мұндай соғыстардағы жеңіс – ар-ұяты мәселесі саналған.
Hindu mythological wars are the wars described in the Hindu texts of ancient India. These wars depicted both mortals of great prowess as well as deities and supernatural beings, often wielding supernatural weapons of great power. Hindu teachings prescribe war as the final option, to be employed only after all peaceful methods are exhausted. Participation in righteous war, or dharmayuddha, was said to be honourable and was a principal duty of the Kshatriya or the warrior varna, and victory in such wars was regarded as a matter of honour.
Индра мен Вритра
Ведалардағы басты шайқас Индра мен Вритра арасында болады, ал Вритраның жеңілісі өзендердің, малдың және Ушастың (таң/нұр) босатылуына әкеледі.
Девасура соғысы
Девалар мен асуралар арасындағы мәңгілік күрес үш әлемнің билігі үшін болады: Сварга, Бхуми және Патала (Көк, Жер және жер асты). Екі тайпа да техникалық тұрғыдан тең, зор діни және әскери күштерге ие, бірақ девалар Жоғарғы Құдайға құлшылық етуге және ізгілікпен өмір сүруге бейім. Асуралардың дінсіздікке және уақыт өте келе күшейетін зұлымдыққа бейімділіктері бар. Бұл қақтығыс Кали-Югада, соңғы дәуірде ең қатты болады.
Соғыс құрбандықтары
Ашвамедха: Сагара патша оны 99 рет сәтті орындады. Егер патша оны 100 рет орындаса, ол Көк патшасының тағына ие болуға лайықты болады. Сагара да осы жүзінші рет орындады, бірақ Индраның қастық жоспарынан орындалмады.
Пралайя: Әлемнің соңы
Әлемнің соңы Кали-Юганың соңында болады деп болжанады – әлемнің соңғы сатысы және төрт сатының соңғысы. Вишнудың соңғы Аватары Кальки де Кали-Юганың соңында пайда болады деп айтылады, ол жақсылық пен жамандық арасындағы соңғы шайқасты жүргізеді, соның нәтижесінде әлем жойылып, жаңа әлем басталады. Шива Натараджа, Жоюшы, Эгоның ең үлкен демонын өлтіріп, оның үстінде Тандава Нритя (Тандава биі) орындайды, Рудра Тандавасын орындап, ғаламның құрылуымен аяқтайды. Шактизмде, Кали Девитің (Шиваның жұбайы Парватидің қорқынышты бейнесі) мистикалық биі – барлық түрдегі материяны, заттарды, тіршілік иелерін және иллюзияларды жоюға арналған қара энергия, олардың бәрі Оның ішіне сіңіріліп, Жоғарғы Брахманға айналады.
Соғыс құрбандықтары
Ашвамедха: Рама Ашвамедханы сәтті өткізді.
Құдайлар аталды
Шүкір: Асуралардың ұстазы, жоғарғы рухани жетекшісі және гуру, Бағалы Құдайға табынушы, бірақ Асураларды қолдауын жалғастырады. Витра: Савитра деваның ұлы, Асура. Дева Савитра үш әлемді билей алатын ұл алу үшін құрбан шалады.
Соғыс құрбандықтары
Ашвамедха: Махабхаратта Юдхиштир осы ягняны орындады және барлық 4 пандава оны аяқтады. Раджасуя: Бұл ягня Махабхараттағы Дюрьодана патша орындады. 5 пандава Юдхиштир үшін бүкіл әлемді жаулап алды. Бұл ягняны Юдхиштир патша және төрт пандава да орындады, Бхагдатта, Гухьякалар мен Солтүстік Хариваршадан басқа барлық патшаларды жеңіске жеткізді. Вайшнав ягнясы: Рамадан кейін бұл ягняны тек Карна ғана орындады. Карна бір күймемен бүкіл әлемді жаулап алды, барлық патшалықтарды, қарастырылған патшалықтарды және Үндістан субконтинентінің барлық маңызды бөліктерін өзіне қосты. Осылайша ол Вьяса және басқа да брахмандардың батасымен Хастинапурда Вайшнав ягнясын орындады.
Жауынгерлік шеберліктің деңгейлері
Махамахаратхи: 24 Атимахаратхи класының жауынгерлерімен немесе 207 360 000 жауынгермен бір мезгілде күресуге қабілетті жауынгер. Олар ең жоғары дәрежедегі жауынгерлер және жеңілмейтін. Бұған Шива, Вишну, Брахма, Шакти, Айяпан, Картикея, Винаяк кіреді. Атимахаратхи: 12 Махаратхи класының жауынгерлерімен немесе 8 640 000 жауынгермен бір мезгілде күресуге қабілетті, қару-жарақ пен жауынгерлік шеберліктердің барлық түрлерін толық меңгерген, барлық стратегияларды (вйюхаларды) құру және жою шебері, барлық түрдегі алдауларға қарсы тұра алатын және осындай жағдайларда қарсыластарын жеңе алатын жауынгер. Рама, Кришна, Парашурама, Индражит және Хануман Атимахаратхилер саналады. Шива құдайының түрлі формалары да Атимахаратхилерге жатады. Верабхадра, Бхаирава және т.б. осы санатқа кіреді. Вишну құдайының аватаралары әдетте Атимахаратхилер деп есептеледі. Махаратхи: 12 Атирати класының жауынгерлерімен немесе 720 000 жауынгермен бір мезгілде күресуге қабілетті, қару-жарақ пен жауынгерлік шеберліктердің барлық түрлерін меңгерген. Абхиманью, Вали, Бабрувахана, Аламбуша, Ангада, Ашваттама, Атикая, Бхишма, Дрона, Крипа, Кумбхакарна, Карна, Арджуна, Сугрива, Равана, Бхагадатта, Наракасура, Гатоткача, Ираван, Лакшмана, Баларма, Тришира, Прахаста, Бхарата, Шатругхна және т.б. Махаратхилер болды. Атирати: 12 Рати класының жауынгерлерімен немесе 60 000 жауынгермен бір мезгілде күресуге қабілетті, қару-жарақ пен жауынгерлік шеберліктердің барлық түрлерін меңгерген жауынгер. Лава, Жарасандха, Куша, Критаварма, Бхима, Шалия, Бхуришравас, Друпада, Акампана, Вибхишана, Гатоткача, Джамбаван, Сатьяки, Кунтибходжа, Девантака, Нарантака, Махи Равана, Кичака, Рукми, Сушарма, Бахлика, Брихадбала, Пушкал, Самба және Прадьюмна және т.б. Атиратилер болды. Рати: бір мезгілде 5000 жауынгермен күресуге қабілетті жауынгер. Барлық Кауравалар, Шакуни, Юдхиштира, Накула, Сахадева, Мацья патшасы Вирата, Уттар, Дриштакету, Джаядрата, Шикханди және барлық Упапандавалар Ратилер болды.
Вишну
Вишну, сақтаушы құдай, индуизмнің Вайшнавизм дәстүрінде түпкілікті шындық деп есептеледі. Ол – береке құдайы Лакшмидің жұбайы. Пураналарда ол жер бетіне ара-арасында аватар ретінде туып қайта жаралады. Вишнудың 10 аватары бар: Матся, Курма, Вараха, Нарасимха, Вамана, Парашурама, Рама, Баларама немесе Будда, Кришна және Калки. Вишнудың осы он бейнесінен өзге де 36 формасы бар, олардың ішінде Мохини, Нара Нараяна, Арджуна, Даттатрея, Дханвантари, Хаягрива және тағы да басқалары бар. Шайқаста Вишнудың аватарына түрлі астралар, яғни аспандық қарулар көмектеседі. Оны шақыру үшін «Ом Намо Нараяная» мантрасы қолданылады. Оның ең танымал екі адамгершілік аватары – Рама мен Кришнаның көптеген аспандық қарулары бар. Кришна да «Махабхаратада» осы қарулардың бірнешеуін қолданған. Олардың ішінде:
Каумодаки: құдайлық тоқпақ; Кришна осы тоқпақпен Дантавакра атты демонды өлтіреді. Коданда: Шаранга деп те аталады, бұл Парашурама, Рама және Кришна қолданған аспандық садақ. Нандака: Вишнудың қылышы, оны Кришнаның аватары да қолданады. Нараянастра: Нараянастра – әлемдегі ең күшті астралардың бірі. Бұл астра – Нараян бейнесіндегі Вишнудың жеке зымыран қаруы, ол бірден миллиондаған өлімге әкелетін зымырандардың күшті шабуылын күйретеді. Шабуылдың қарқындылығы қарсылық күшіне байланысты артады. Мұны шешудің жалғыз жолы – зымыранға мойынсұну, ғана осылай тоқтатуға болады. Нараянастраны алғаш рет Рамаянада Рама қолданған. Содан кейін, мыңдаған жылдар өткен соң, бұл астраны Ашваттхама Күрукшетра соғысында Пандава әскеріне қарсы қайта қолданды. Рамадан басқа, бұл қару тек Ашваттхамада ғана болған. Парашу: Парашураманың айбалтасы, Вишнудың алтыншы аватары. Бұл айбалтаны оған Шива сыйлаған. Шаркха: Кришнаның садағы, Вишнудың сегізінші аватары. Сударшана чакрасы: өткір найзалары бар, айналатын құдайлық дискі, Вишнудың төрт атрибутының бірі. Сударшана чакрасы Кришнаның бұйрығымен ұшып, қарсыластарының басын кесіп түсіреді немесе Вишну қалаған кез келген міндетті орындайды. Оны Кришна «Махабхаратада» ең танымал қолданған. Вайшнавастра: Вайшнавастра – Нараянастрамен бірге ең күшті астралардың бірі. Кришнаның жеке зымыран қаруы, бір рет атқаннан кейін, Вишнуның қалауымен ғана тоқтатуға болады.
Аспандық қарулар
Астра – жауға лақтыратын аспандық күшті қару немесе зымыран. Әдетте астра жебе нысанында болады. Астраларды дұғалар (мантралар) арқылы шақыруға болады. Әр түрлі астраның күші әртүрлі. Шастра – қылыш, садақ, айқас, балта, найза және тоқмақ сияқты жауынгердің үнемі қолданатын жеке қаруы. Брахмастра: Брахманың құпия күшімен қаруланған бұл қару миллиондаған зымырандарды, ұлы оттарды және барлық жаратылысты жоя алатын құлқылы күшті босатады, егер оны аспандық жауынгер қолданбаса және тек оған бағытталмаса. Рамаянада бірнеше рет қолданылған, Индражит оны Хануманға қарсы қолданды, Лакшмана Индражитке қарсы қолдануға рұқсат сұрады, бірақ Рама бас тартты, Лакшмана оны Атикаяны өлтіру үшін қолданды, Рама оны Раванды өлтіру үшін соңғы жебе ретінде қолданды. Махабхарата эпосында қарудың ұшы Брахманың бір басымен бейнеленгені айтылады. Махабхаратта Парашурама, Бхишма, Дрона, Карна, Крипа, Ашваттхама, Арджуна, Юдхиштира, Сатьяки және көптеген Махаратхилар осы зымыранды шақыру туралы білімге ие болды. Брахмаширша астра: Брахмастрадан да күштірек жойқын қару. Ол бүкіл жаратылысты күлге айналдыра алады. Арджуна мен Ашваттхама Махабхарата соғысынан кейін бір-біріне қарсы оны қолданды. Тіпті аспанды да өлтіре алады. Ашваттхама оны Парикшитқа қарсы қолданды. Брахмаширша – Брахмастраның дамуы, ол Брахмастрадан 4 есе күшті. "Ол оттың үлкен шарларында қорқынышты жалындармен жанады. Көптеген дауылдар естілді, мыңдаған метеорлар құлады және барлық тірі жандар үлкен қорқынышпен үрейленді. Бүкіл аспан шумен толғандай болды және от жалынынан қорқынышты көрініс алды. Жер, таулары, сулары және ағаштары дірілдеді". Ол бір аймаққа тигенде толығымен жойылады және содан кейін 12 жыл бойы ешқандай өсімдік, тіпті бір шөп те өспейді. Бұл аймақта 12 жыл бойы жаңбыр жаумайды, металл мен топыраққа дейін барлығы уланады. Махабхарата эпосында қарудың ұшы Брахманың төрт басымен бейнеленгені айтылады. Махабхаратта Агнивеша, Карна, Дрона, Ашваттхама және Арджуна осы қаруды қолдану туралы білімге ие болды. Брахманда астра – Брахманың ең күшті қаруы. Оны алғаш рет абыз Вашиштха Вишвамитраның (сол кезде Вишварат патша) Брахмаширшасына қарсы қолданды, өйткені Брахманда астрасы ғана Брахмаширша астрасын тоқтата алады. Сондай-ақ, абыз Пиплад әкесінің өліміне кек алу үшін Шаниге қарсы оны қолданды. Махабхарата эпосында қарудың ұшы Брахманың бес басымен бейнеленгені айтылады. Брахма Шивамен шайқасқанда бұрынғысынша бесінші басын жоғалтқан. Бұл қару бүкіл Күн жүйесін немесе Брахмандды, индус космологиясына сәйкес 14 әлемді жоюға қабілетті. Кейбір мәтіндерде ол Брахма дханда астра деп аталады, Саптариши жасаған қару кез келген қаруға қарсы, тіпті Тримуртидің қаруына да. Бұл қарудың ришисі – Пара Брахман. Ол алуға ең қиын астра саналады. Ол бүкіл ғаламды бір сәт ішінде жоя алады. Вишвамитра абыз Вашиштхаға қарсы барлық құдайлық қаруларды, тіпті Пашупатраны да қолданды, бірақ Вашиштханың Брахма дханда астрасы Вишвамитраның барлық қаруларын (жарағын) бейтараптандырып, жұтып қойды, соның арқасында Брахма дханда астрасы барлық астралардың ең күштісі екені дәлелденді. Карна, Бхишма және Дрона – Махабхаратта осы қару туралы білімге ие болған жалғыз жауынгерлер. Пашупаттастра: Индуизмде Пашупаттастра ең жойқын қару саналады, өйткені ол Құдай-басшы Махадеваның, яғни Махакалидің қаруы. Махадева сөзбе-сөз "Барлық құдайлардың ең жоғарғысы" дегенді білдіреді, ал Махакали "Уақыттан тыс құдай" дегенді білдіреді. Бұл қаруды Арджунаға Шива сыйлаған. Ол ең жойғыш және ең жаман қару. Шива оны алғаш рет Трипураны жою үшін қолданған. Ол бүкіл мультивселенді жоюға қабілетті. Рамаянада Вишвамитраның қолында осы қуатты қару болған. Махабхаратта бұл қару тек Арджунада ғана болған. Нараянастра: Жеңіссіз және ауыртпалы, бұл астраны толық мойынсұнудан басқа ешкім жеңе алмайды, осы астраны Кришна Шиваға қарсы қолданды, Шива зұлым Банасураның атынан соғысып жатқанда, Шива Кришнаға қарсы жеке Пашупатрасын жүктегенде Кришна оны Шиваны ұйықтатуға, одан өтіп, Банасураның қолын кесіп алуға мүмкіндік берді, бірақ Шиваның өтініші бойынша Банасураны өлтірмеді. Вайшнавастра: Ең күшті астралардың бірі, оны оның жаратушысы Вишнудан басқа ешкім тоқтата алмайды. Вайшнавастра – Нараяншастрамен бірге ғаламдағы ең күшті астра. Кришнаның жеке зымыран қаруы, бір рет атқаннан кейін оны Вишнудың еркімен ғана тоқтатуға болады. Рама мен Кришнаның қолында осы қару болған. Нагастра: Индражит Рама мен Лакшманаға қарсы қолданған жылан қаруы, Карна Арджунаға қарсы қолданған. Нагапашам: Нагастраға тең аспандық қару. Гарудастра: Нагастраға қарсы қолданылатын бүркіт қаруы. Анджалиастра: Индраның жеке қаруы. Бұл қаруды Арджуна Махабхарата соғысында Карнаны өлтіру үшін қолданды. Рамабанам (Рамастра): Рама жасаған, Рамаянада Раванды өлтіру үшін қолданған. Оны ешқандай қару жеңе алмайды және Рамадан басқа ешкім тоқтата алмайды. Бхаргавастра: Парашурама жасаған, ол оны шәкірті Карнаға берген. Карна оны Курукшетра соғысында қолданды. Бұл қару Пандава армиясының 1 акшониын өлтірді және ешқандай жолмен тоқтаусыз деп есептелді. Махабхаратта тек Парашурама мен Карна осы қару туралы білімге ие болды. Парватастра: Ең қауіпті қарулардың бірі, қолданғанда аспаннан таулар жерге құлайды. Васави Шакти: Индраның сиқырлы оқ қаруы, мақсатына жетуде сәтсіздікке ұшырамайды. Индра оны Карнаға Курукшетра соғысында берді, Махабхаратта Карна оны Гатоткачаны өлтіру үшін қолданды. Ваджра: Найзағай мен молния құдайы Индраның найзағай қаруы, Зевс пен Юпитерге ұқсас. Ригведада ол Тваштар жасағаны айтылады. Пураналарда ваджра абыз Дадичидің сүйектерінен жасалғаны айтылады. Барлық нұсқаларында ол Индра жылан Вритранды өлтіру үшін қолданған. Махабхаратта Индра Ваджраны ұлы Арджунаға берді. Индрадан басқа, оны тек Арджуна ғана иеленген. Агнейастра: От құдайы Агни жасаған от қаруы. Варунастра: Океан құдайы Варуна жасаған су қаруы. Ваявастра: Жел құдайы Ваю жасаған жел қаруы. Самварта: Ямаға тиесілі қару, Бхарата оны триллиондаған Гандхарваларды бір сәтте қиядап, оларды жыртып жіберу үшін қолданды. Саммоханастра: Бүкіл әскерлерді маусыздануға түсіретін қару. Оны Махабхаратта Арджуна Хастинапур армиясына қарсы қолданды. Тваштастра: Оппоненттер тобына (мысалы, армияға) қарсы қолданғанда, олар бір-бірін жау санап, бір-бірімен соғысады. Сурьястра: Қараңғылықты жоятын және су қоймаларын құрғататын жарқын жарық жасайды. Арджуна осы қаруды соғыстың 12-ші күні Шакуниге қарсы қолданды. Сабда веди астра: Оппонентті көрінбей қалудан алдын алады. Арджуна оны Гандхарва патшасы Читрасенаға қарсы қолданды. Гандхарвастра: Гандхарва патшасы Читрасена жасаған. Ол оны Арджунаға берді. Майастра: Айналадағы майя немесе сиқырдың кез келген түрін жояды. Ол Арджунада болған. Манавастра: Ману жасаған, ол үстімізден қараушылардың қорғанысын жеңіп, нысананы жүз шақырым қашықтыққа тасымалдай алады. Жаман адамда адал қасиеттерді оятуға болады. Рама оны Маричаға қарсы қолданды. Бхаумастра: Құдайша Бхуми Деви жасаған қару, ол жерге терең туннельдер жасап, зергерлік бұйымдарды шақыра алады. Индрастра: Құдай Индра жасаған, аспаннан жебелердің "жауынын" әкеледі.