Кіріспе

Тұтынушылардың электр қуатын жеткізушіні өздері таңдау мүмкіндігі

Электр қуатын жеткізушіні ауыстыру – мемлекеттік реттеуші орган рұқсат еткен жағдайда, еркін нарықта тұтынушылардың электр қуатын жеткізушіні өздері таңдау мүмкіндігін білдіреді.

Австралия

Австралия нарығы белгілі бір деңгейде либералдануға ұшырады, бірақ тұтынушыларға әлі де шектеулі таңдау мүмкіндігі берілуде.

Канада

Канаданың екі провинциясында электр энергиясы либералдандырылды: Онтарио және Альберта. Екі нарықта да либералдандырудың алғашқы жылы бағалар күрт өсті, бірақ кейін құбылмалы, бірақ салыстырмалы түрде тұрақты жағдайға келді. Альберта нарығында қатты отыннан электр энергиясын өндіру басымдыққа ие, сондықтан табиғи газ бағасына тікелей байланысты. Онтариодағы электр энергиясын өндіру құрамының шамамен 50% ядролық энергияны құрайды.

Онтарио

Тұтынушы жергілікті электр желісінен (LDC) немесе дерегуляцияланған жеткізушілердің бірінен сатып алуға құқылы. Өзгермелі бағадан бастап 1, 3 немесе 5 жылға бекітілген бағаға дейін келісімшарттардың кең ауқымы бар. Тұтынушы осы келісімшарттардың бірінде болса, электр қуаты жеткізушісін ауыстыру қиын, егер ол бекітілген баға келісімшартының соңына жақын болмаса. Дегенмен, 2010 жылдың қаңтарынан бастап, тоқтату айыбының ең жоғары мөлшері белгіленген. Онтариода электр қуаты жеткізушісін ауыстырудың өте маңызды аспектісі – жаһандық түзетуді түсіну. Бұл – мемлекеттік органдар сіздің атыңыздан берген міндеттемелерге жасалған түзету. Ол LDC реттелетін баға жоспарына кіреді, бірақ келісімшартқа қол қойылған жағдайда, бұл жеке тармақ ретінде көрсетіледі.

Альберта

Тұтынушы жергілікті электр желісінен (LDC) немесе дерегуляцияланған жеткізушілерден таңдау жасай алады. Бірақ Альбертада мұндай жеткізушілердің саны анағұрлым аз. Электр қуаты жеткізушісін ауыстыру, егер тұтынушы белгілі бір бағамен жасалған келісімшартының соңына жақын болмаса, осы келісімшарттардың бірінде болғанда қиынға соғады. Канадада бағаларды салыстыру қызметі бар.

Франция

Францияда электр энергиясы нарығы толық дербес және тұтынушылар бұрын мемлекеттік меншікте болған EDF провайдері мен Direct Énergie сияқты бірнеше жаңа жеке провайдерлердің арасынан таңдау жасай алады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда электр энергиясымен жабдықтау да дерегуляцияланды.

Америка Құрама Штаттары

Техас және Мэриленд сияқты дерегуляцияланған нарықтарда мемлекеттік билік, қолданыстағы энергия беруші ұйымды нарықта шексіз бәсекелестікке мүмкіндік беруді талап ете алады, онда тұтынушы кез келген электр энергиясы берушіні таңдауға құқылы. Электр энергиясы берушіні ауыстыру тұтынушыларға әртүрлі бөлшек сауда берушілердің бағаларын және қызметтерін салыстыруға, сондай-ақ әртүрлі келісімшарт түрлеріне (мысалы, белгілі бір бағамен, индекстік және гибридтік келісімшарттар) тіркелуге мүмкіндік береді. Ауысу тек қана тұтынушы коммуналдық қызметтен сатып алатын болса, ертерек тоқтату үшін төлем жасауға дайын болса немесе берушімен жасалған келісімшарт аяқталуға жақын болса ғана мүмкін болады. АҚШ-тың кейбір штаттары тұтынушыларға электр энергиясы берушіні таңдау мүмкіндігін береді, ал Техас штаты ең көп назар аударатын дерегуляция схемасы болып табылады. Көптеген басқа штаттар Техастың дерегуляциялық моделін зерттеп, оның дизайнын басқа да энергетикалық нарықтарда еркін нарық күштерін енгізу үшін үлгі ретінде пайдалануды жоспарлап отыр. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тың 19 штаты мен Колумбия округінде «толық немесе ішінара бөлшек таңдау мүмкіндігі» бар. Аталған Мэриленд пен Техас штаттарынан басқа, Коннектикут, Делавэр, Иллинойс, Мэн, Массачусетс, Мичиган, Монтана, Нью-Гэмпшир, Нью-Джерси, Нью-Йорк, Огайо, Орегон, Пенсильвания және Род-Айленд штаттарында электр энергиясын дерегуляциялау жүзеге асырылды. АҚШ-тың тағы жеті штаты электр энергиясын дерегуляциялау процесін бастады, бірақ күш-жігерін тоқтатты: Аризона, Арканзас, Калифорния, Невада, Нью-Мексико, Вирджиния және Вайоминг. 2019 жылы Аризонаның реттеуші органы (Аризона корпорациясы комиссиясы) бөлшек саудадағы электр энергиясын дерегуляциялауды іске асыруды қарастырды. Бұл ұсынысқа 2,7 миллион адамды электрмен қамтамасыз ететін электр беруші компания – Аризона мемлекеттік қызмет компаниясы (APS) қарсы шықты. APS өзгеріске қарсы екенін мәлімдеді, себебі ол «тұтынушылардың мүддесіне сай емес», өйткені ол сенімділік мәселелерін, «заңмен қақтығыстарды» және жасыл энергияны енгізудегі қиындықтарды тудырады.