Гималайдың солтүстігіндегі қарулы барыс мекендейтін Ұлттық саябақ
Hemis National Park
Үндістандағы Ладакх аймағындағы Хемис ұлттық паркі – жолбарыстарға толы, Гималай тауларының солтүстігіндегі ең үлкен қорғаулы аймақ. Табиғатты таныңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хемис ұлттық паркі – Үндістанның Ладакх штатының Лех ауданындағы Хемис аймағында орналасқан жоғалымды ұлттық парк. Ол Ладакхтың астанасы Лехтен шамамен 50 шақырым қашықтықта жатыр. Әлем жүзінде қарлы барсқа әйгілі, және оның қорғалған аумақтардың ішіндегі ең жоғары тығыздығы осында деп саналады. Бұл Үндістандағы Гималайдың солтүстігіндегі жалғыз ұлттық парк, Үндістандағы ең үлкен хабарланған қорғалған аймақ (ең үлкен ұлттық парк) және Нанда Деви биосфералық қорығы мен айналасындағы қорғалған аймақтардан кейін екінші ең үлкен үздіріссіз қорғалған аймақ. Паркте қарлы барс сияқты құрып бара жатқан сүтқоректілердің көптеген түрлері мекендейді. Хемис ұлттық паркі – Чантанг жабайы табиғат қорығының солтүстік-шығысынан тыс және Солтүстік Сиккимдегі Цо Лхамо суық шөлді сақтау аймағынан тыс, Палеарктикалық аймақтағы Индияның қорғалған аймағы. Парк солтүстігінде Инд өзенінің жағалауымен шектеседі, және Марха, Сумда және Румбак су жинау алаптарын, сондай-ақ Занскар жотасының бөліктерін қамтиды.
Hemis National Park is a high elevation national park in Hemis in Leh district of Ladakh, India. It approx. 50 km from Leh, the capital of Ladakh. Globally famous for its snow leopards, it is believed to have the highest density of them in any protected area in the world. It is the only national park in India that is north of the Himalayas, the largest notified protected area in India (largest National park) and is the second largest contiguous protected area, after the Nanda Devi Biosphere Reserve and surrounding protected areas. The park is home to a number of species of endangered mammals, including the snow leopard. Hemis National Park is India's protected area inside the Palearctic realm, outside the Changthang Wildlife Sanctuary northeast of Hemis, and the proposed Tso Lhamo Cold Desert Conservation Area in North Sikkim. The park is bounded on the north by the banks of the Indus River, and includes the catchments of Markha, Sumdah and Rumbak, and parts of the Zanskar Range.
Тарих
Парк 1981 жылы Румбак және Марха су жиналатын алаптарын қорғау арқылы құрылды. 1988 жылы жақын жерлерді қосу нәтижесінде шамамен 2000 гектарға дейін кеңейді, ал 1990 жылы 3200 гектарға жетіп, Оңтүстік Азиядағы ең ірі ұлттық паркі атанды.
The park was founded in 1981 by protecting the Rumbak and Markha catchments, an area of about It grew in 1988 to around , by incorporating neighbouring lands,
before increasing in 1990 to , and is the largest national park in South Asia.
Географиялық және экологиялық маңызы
Парк Қарақорым Батыс Тибет үстіртінің альпілік далалық аймағында жатыр және қарағай ормандары, альпілік бұталы жерлер мен шалғындар, сондай-ақ альпілік тундра өсімдіктерін қамтиды.
The park lies within the Karakoram West Tibetan Plateau alpine steppe ecoregion, and contains pine forests, alpine shrublands and meadows, and alpine tundra vegetation.
Фауна
Бұл саябақта, әсіресе Румбак суайдынында, шамамен 200 қар барысының көбейіп өрбуге қабілетті популяциясы қоныстанған. Орталық Азияның таулы аймақтарындағы басты жыртқыш үшін негізгі азық-түлік базасы Гемисте Аргали (Үлкен Тибет қойы), Барал (Көк қой), Шапу (Ладахи Уриал) және мал шаруашылығы есебінен толықтырылады. Хемисте Азиялық ибекстің аз санды популяциясы да кездеседі. Хемис – Үндістанда Шапуды қорғап қалған жалғыз аймақ. Тибет қасқыры, Еуразияның қоңыр аюы (Үндістанда жойылу қаупі төнген) және қызыл түлкі де осы саябақта таралған. Кішкентай сүтқоректілердің ішінде Гималай мармоты, таулық қызылша және Гималай тышқан қояны бар.
The park is home to a viable breeding population of about 200 snow leopards, especially in the Rumbak catchment area. The prey base for the apex predator in the Central Asian Highlands is primarily supported in Hemis by Argali (Great Tibetan Sheep), Bharal (Blue Sheep), Shapu (Ladakhi Urial), and livestock. A small population of the Asiatic ibex is also present in Hemis. Hemis is the only refuge in India containing the Shapu. The Tibetan wolf, the Eurasian brown bear (endangered in India), and the red fox are also present in Hemis. Small mammals include the Himalayan marmot, mountain weasel and the Himalayan mouse hare.
Флора
Бұл аймақ Гималай тауларының жаңбыр көлеңкесінде жатыр, сондықтан жауын-шашын аз түседі. Осы себепті, төменгі жазықтықтарда аршаның құрғақ ормандары, Populus және Salix ормандары, субальпілік құрғақ қайың-шырша ормандары кездеседі. Альпілік және далалық ағаштар осы жерде басым. Бұл ағаштар мен бұталар аңғарлардың төменгі бөлігіне таралып өседі. Жоғарғы тау беткейлері ылғалды болғандықтан, аймақ альпілік өсімдіктермен сипатталады, олардың ішінде Anemone, Gentiana, Thalictrum, Lloydia, Veronica, Delphinum, Carex және Kobresia түрлері бар. Парктің басқа бөліктері далалық өсімдіктерге ие, олардың арасында төменгі өзен арналарында өсетін Caragana, Artemisia, Stachys және Ephedra басым. CP Kala жүргізген зерттеуде паркте өсетін 15 сирек және қорғауға алынған дәрілік өсімдіктер тізімделген, оларға Acantholimon lycopodioides, Arnebia euchroma, Artemisia maritima, Bergenia stracheyi, Ephedra gerardiana, Ferula jaeschkeana және Hyoscyamus niger кіреді.
This region is in the rain shadow of the Himalayas, and does not receive much precipitation. Hence, dry forests of juniper, Populus Salix forests, subalpine dry birch fir are present at lower elevations. Alpine and steppe trees are predominantly found here. These trees and shrubs are spread across the valley bottoms. Since the upper mountain slopes are moist, this area is characterized by alpine vegetation including Anemone, Gentiana, Thalictrum, Lloydia, Veronica, Delphinum, Carex and Kobresia. The other parts of the park support steppe vegetation which is dominated by Caragana, Artemisia, Stachys, and Ephedra, present along the lower river courses. A study conducted by CP Kala reports 15 rare and endangered medicinal plants growing in the park, which include Acantholimon lycopodioides, Arnebia euchroma, Artemisia maritima, Bergenia stracheyi, Ephedra gerardiana, Ferula jaeschkeana, and Hyoscyamus niger.
Парк шекарасындағы бақылау бекеттері
Хемис ұлттық паркінде асфальтталған жол жоқ. Дегенмен, жергілікті халықтың ауылдарына жетуіне мүмкіндік беретін бірнеше қиыр жол бар. Марха аңғарында Чиллинг көпірінен Скиу ауылына дейін, ал Спитуктен Цингчен және Румбак ауылдарына дейін қиыр жолдар салынған. Хемис жағында Марцланг пен Шанг Сумдоны байланыстыратын жол бар. 2018 жылы аймақ тұрғындары ұлттық паркті және оған байланысты туристік қызметтерді (треккинг, қонақ үйлерде тұру, жануарларды қарау) қорғау мақсатында паркке көлік құралдарының кіруін реттеуді талап етті. 2019 жылдан бері ALTOA (All Ladakh Tour Operator Association) және Жабайы табиғатты қорғау департаменті Хемис ұлттық паркінің әрбір кіреберісінде бақылау-тексеру бекеттерін орнатты. Бұл бекеттер Скиу ауылында, Цингченде және Шанг Сумдода орналасқан. Осы бекеттерден тыс жерде тек парк ішінде тұратын ауыл тұрғындарының жеке көліктеріне ғана рұқсат беріледі. Туристтерге парк ішінде көлік құралдарын пайдалануға рұқсат жоқ, олар жаяу жүруі керек. Сондай-ақ, туристер паркке кіргенде белгілі бір төлем (табиғат қорғау төлемі) төлеуге міндетті.
There is no metalled road in Hemis National Park. However, a few rough roads enable local people to reach their villages. There is a rough road connecting Chilling bridge to Skiu village in the Markha valley and another one connecting Spituk to Zingchen and Rumbak village. On Hemis side, there is a road connecting Martselang to Shang Sumdo. In order to protect the national park and its tourism related activities (trekking, homestays, wildlife spotting), the in inhabitants of the region demanded in 2018 a regulation of vehicle access to the park. Since 2019, ALTOA (All Ladakh Tour Operator Association) and the Department of Wildlife Protection have set up check posts at each entrance of the Hemis National Park. These check posts are located at Skiu village, at Zingchen, and at Shang Sumdo. Beyond these check posts, only motorized vehicles used by villagers who live inside the park are allowed. Tourists are not allowed to use motorized vehicles inside the park, they shall walk. Tourists also need to pay a fee (called “wildlife fee”) when entering the park.
Ганд Ла
Ганда Ла (кейде Канда Ла деп те аталады) Хемис ұлттық паркінің ішінде орналасқан. Ол Марха өзенінің бойындағы ауылдарды Лех қаласымен байланыстырып, жергілікті халық тарапынан үнемі пайдаланылады. Жазғы асу маусым айынан ашылады, ал қысқы асу (жазғы асудан жарты километр солтүстік-батысқа қарай орналасқан) сәуірдің соңынан бастап қолданысқа келеді. Марха өзенінің бойындағы саяхат Румбак және Скиу ауылдары арасындағы кезеңде осы асудан өтеді, әдетте бұл 2 күнге созылады. Саяхаттың тағы бір асуы – Гонгмару Ла (Конгмару Ла).
Ganda La (also called the Kanda La, It lies within the Hemis National Park. and connects the Markha valley villages to Leh, and is regularly used by local people. The summer pass is open from June, and the winter pass (half kilometre north west of summer pass) is open from late April. The Markha Valley trek crosses the pass on the section between Rumbak and Skiu villages, which is usually done over 2 days. The other pass on the trek is the Gongmaru La (Kongmaru La).
Мәдениетте
Парк аумағында көптеген тибет gompa-лары мен қасиетті chorten-дер орналасқан. Олардың ішінде 400 жылдық тарихы бар атақты Хемис монастыры бар. Хемис Тибеттің жібек жолдарындағы маңызды тоқталған жер және бағыт болған. Қазіргі уақытта паркте 1600-нан астам адам тұрады, ал Хемис Цечу фестивалі кезінде көптеген туристер мен паломниктер келеді. 400 жылдық Хемис монастыры тибет буддистері үшін ұзақ жылдар бойы қастерлі қасиетті орын болып табылады. Алайда, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында, ресейлік аристократ және журналист Никола Нотовичтің жазбалары монастырьға қызығушылық тудырды. Ол Исаның өміріндегі жоғалған жылдарын Тибет пен Ладак, әсіресе Хемисте өткізгенін мәлімдеді. (Исаның жоғалған жылдары туралы көріңіз) Ұлттық парк, монастырь және Чангтаң қорығы "Жалғыз әлемнің шаңырағына саяхат" жүлделі деректі фильмінде ерекше көзге түсті.
The park houses numerous Tibetan gompas and holy chortens within its boundaries. These include the famous 400 year old Hemis Monastery. Hemis was a destination and via point on the silk routes of Tibet. Over 1,600 people live inside the park presently, with a large number of tourists and pilgrims visiting during the Hemis Tsechu festival. The 400 year old Hemis Monastery has long been a place of pilgrimage for Tibetan Buddhists. However, in the late 19th and early 20th century, the monastery attracted some attention due to the writings of Nicolas Notovitch, a Russian aristocrat and journalist, who claimed that Jesus had spent the missing years of his life in Tibet and Ladakh, specifically in Hemis. (see Lost years of Jesus)
The national park, monastery and the Changthang Wildlife Sanctuary were prominently featured in the award winning documentary Riding Solo to the Top of the World.