Кіріспе

Бхитарканика ұлттық паркі – Үндістанның шығысындағы Одиша штатының солтүстік-шығысындағы Кендрапара ауданында орналасқан ірі ұлттық парк. Ол 16 қыркүйек 1998 жылы құрылып, 19 тамыз 2002 жылы Рамсар аймағы мәртебесін алды. Бұл аймақ Чилика көлінен кейін штаттың екінші Рамсар аймағы болып табылады. Ұлттық паркті Гахирмата жағажайы мен теңіз қорығы қоршайды, олар шығыс жағында орналасып, батпақ аймағы мен мангр ормандарын Бенгал шығанағынан бөліп тұрады. Ұлттық парк пен жабайы табиғат қорығы Брахмани, Байтарани, Дхамра және Патсала өзендерімен суға толып жатады. Мұнда мангр түрлерінің көптеген нұсқалары кездеседі және бұл Үндістандағы екінші ірі мангр экожүйесі болып есептеледі. Ұлттық паркте тұз су крокодилі (Crocodylus porosus), үнді питоны, корольді кобра, қара ибис, дартерлер және флора мен фаунаның көптеген басқа түрлері қоныстанған.

Флора

Мангро - тұзға төзімді, күрделі және динамикалық өсімдіктер, тропикалық және субтропикалық аймақтардағы жағалау суларында кездеседі. Олар күні бойы толқындардың көтерілуі мен төмендеуіне бейімделген, тамырлары "қазықтар" сияқты құрылған, бұл өсімдік пен оның жапырақтарының су астында қалып, жеткілікті фотосинтез жасауына мүмкіндік береді. Сондай-ақ, олар күндізгі толқындардың өзгеруіне және тұздылық деңгейінің ауытқуына төзімді болу үшін эволюциялады. Биік, тіреу тамырлары балықтар мен ұсақ су жануарлары үшін су астында жасырынуға орын жасайды және көбінесе жас балықтардың пана табуы үшін "балабақша" ретінде қызмет етеді. Бхитарканика – Одиша штатының Кендрапара ауданының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, Брахмани-Байтарани өзендерінің сағасы аймағындағы бай және жанды мангро экожүйесінің бір мысалы. Аймақ шығысында Бенгал шығанағымен қиылысатын арналар желісімен өрілген. Бұл өзендер мен арналар арасындағы кеңістікте Үндістандағы екінші ірі мангро экожүйесі орналасқан. 1998 жылдың қыркүйегінде Одиша үкіметінің 19686/F нөмірілі хабарламасымен 145 км² аумақ Бхитарканика ұлттық паркі деп жарияланды. Бұл экологиялық, геоморфологиялық және биологиялық мәселелерді зерттеушілер үшін маңызды. Ландшафт мангро батпақтары, өзендер, арналар, сағалар, батпақтар, ішкі су тасқыны, орманды жағажайлар және лайлы жерлер сияқты әртүрлі орталарды қамтиды. Бхитарканика қорығы 1975 жылдың 22 сәуірінде 6958/FF AH нөмірілі хабарлама арқылы 672 км² аумақта жарияланды. Қорық кең мангро орманнан, ирек өзендерден және толқынды дельталарға апаратын арналардан тұрады – бұлардың барлығы осал тұз су крокодиліне құнды пана береді. Басты флора түрлеріне мангро түрлері, казуарина және индиго бұтасы мен Арундо донакс сияқты қамыс шөптері жатады.

Фауна

Паркта тұз сулы крокодил, үнді питоны, қара ибис, жабайы шошқа, резус маймылы, читал, дартер, кобра, монитор кесірткесі мекендейді. Гахирмата және басқа да жақын жағажайларда зәйтүнді тасбақалар ұялайды. Бхитарканикада сирек кездесетін тұз сулы крокодилдердің ең ірі популяциясы бар, және әлемдік деңгейде бірегей, олардың 10% 6 метрден асады. Өзендер мен арналарда 1671-ге жуық тұз сулы крокодил қоныстанған. 2014 жылғы жылдық көбейту және ұялау маусымында шамамен 3000 тұз сулы крокодил туды. 2006 жылы Гиннестің рекордтар кітабы Бхитарканика ұлттық паркінде тіршілік ететін еркек тұз сулы крокодил туралы мәлімдемені қабылдады. Ірі тірі крокодилді ұстау және өлшеу қиын болғандықтан, осы өлшемдердің дәлдігі әлі расталмаған. Бұл байқаулар мен бағалаулар парк қызметкерлері тарапынан 2006 жылдан 2016 жылға дейін он жыл бойы жүргізілді, бірақ байқаушылардың шеберлігіне қарамастан, оларды тексерілген өлшеу таспасымен салыстыру мүмкін емес, әсіресе жабайы табиғатта көзбен өлшеудің белгісіздігін ескере отырып. 2006 жылғы парк есебінде 203 ересек крокодил болды, олардың 16-сы 5 метрден, 3-і 6 метрден асады, сондай-ақ бір жыл бұрын өлген үлгінің сақталған қаңқасы бар. Бұл маңызды көрсеткіш, өйткені 6 метрден асатын жекелеген крокодилдер сирек кездеседі, сондықтан Бхитарканика паркі ірі жекелегендер үшін қолайлы орта болып табылады. Парктің соңғы ресми есебінде ересек крокодилдердің саны 308-ге дейін өскені және жылдар бойы тұрақты өсім байқалғаны көрсетілді. Егер қорғау шаралары сәтті болса, болашақта осы ірі жекелегендердің саны артуы мүмкін. 2014 жылғы сүтқоректілерді санау бойынша алғашқы зерттеуде (парктің орман және батпақ жерлерінде жүргізілген) 1872 дақты бұғы және 1213 жабайы шошқа орманды аймақтарды мекендейді. Басқа сүтқоректілердің саны: маймылдар – 1522, шакалдар – 305, жалпы лангур – 39, сусар – 38, самбар бұғысы – 17, орман мысығы – 11, түлкі – 10, мангуст – 7, қасқыр – 7, балық аулайтын мысықтар – 12. Құс фаунасы 320 түрді қамтиды, оның ішінде сегіз балықшыл түр бар. Паркте Азияның ашық тұмсықты құсы, баклан, дартер, қара ибис және қара құтан сияқты құстар жиі кездеседі. Жыл сайын қыстау үшін 120 000-ға жуық шетелдік құстар келеді, ал муссон маусымында ұя салу үшін Үндістанның әртүрлі аймақтарынан 80 000 жергілікті құс келеді. 2023 жылы 179 мангр питтасы тіркелді.

Көрікті жерлер

Бұл жерде алып тұзды су крокодилін – кейбіреулері 23 футқа дейін жетеді – және Азия су мониторы сияқты басқа жартылай сулы жорғалаушыларды, сондай-ақ көптеген жыландарды көруге болады. Паркте жабайы бұғы (читал) мен еуразиялық жабайы шошқалар көптеп кездеседі және оларды саябақтағы негізгі жерлерде кездестіруге болады. Мұнда сегіз түрлі балықшы таба аласыз, оларды саябақтағы көптеген арналар мен өзен жүйелері бойынан табуға болады. Қоладан Дангмалға дейінгі қайық саяхаты өте танымал, себебі Қола – саябаққа кіретін есіктердің бірі. Бұл маршрут адам жасаған арна бойымен, тығыз мангр ормандарынан өтеді, бұл эстуарлық экожүйеге және оның бай фаунасына үңілуге мүмкіндік береді. Осы арнамен саяхаттауға ең қолайлы уақыт – таңертең ерте немесе күн бату алдында. Бхитарканика өте бай тарихи және мәдени өткелге ие. Бұл жер бұрын Каника патшасының аң аулау алаңы болған. Аң аулау мұнараларын және жасанды суару орындарын Бхитарканика жолы мен Дангмал сияқты көптеген жерлерде көруге болады. Сондай-ақ, бұл ортағасырлық индуист ғибадатханаларының отаны, олар қасиетті аймақтың барлық жерінде шашырап жатыр, бірақ ең басты қызығушылық жабайы табиғатқа қаратылған.