Кіріспе

Жаңа әлем маймылының түрлері

Қара аққу маймылы (Saimiri vanzolinii), сондай-ақ қара түсті аққу маймылы немесе қара бас аққу маймылы деп те аталады, Бразилияның орталық Амазонкасына ендемик жаңа әлемдегі шағын приматы. Бұл аққу маймылы приматтар арасындағы ең шектеулі географиялық таралудың бірін қамтиды, Япура және Солимоэс өзендерінің қосылған жеріндегі варзеа орманында өмір сүреді. Оның бүкіл ареалы Мамирауа тұрақты даму қорығының ішінде орналасқан. Олардың денелерінің көп бөлігі қараңғы сұр түсті жүнді, тек аяқтары мен қарындары басқа түсті. Аяқтары сары немесе қызғылт реңді болуы мүмкін. Көздерінің үстіндегі қара түс қабақ түрінде болып, маңдайлары басқа түрлерге қарағанда төмен орналасқан.

Тіршілік ету ортасы

Қара әскер маймылдары Бразилиядағы Мамирауа тұрақты даму қорығында мекендейді. Қара әскер маймылдары қорықтағы басқа екі түрге қарағанда кішірек аумақта қоныстанады. Барлық үш түр бір-бірімен өзара әрекеттеседі, бірақ екі түрлі түрлер арасында жыныстық қарым-қатынас және көбею байқалған жоқ.

Қауіптілік

Қара бөрік маймылдар түрінің қорғалатын жағдайда екені жарияланды, себебі олардың таралған ареалы Várzea орманымен шектеліп қойған. Жалпыжұмысты жылыну салдарынан климаттың өзгеруі де қара бөрік маймылдар түрінің өміріне әсер етеді.

Мінез-құлық

Олар өте әрекетті приматтар. Олар 40–50-ге дейін жекелеген топтарда тіршілік етеді, ал кейде 500-ге дейін маймылдан тұратын үлкен топтарда да кездеседі. Үлкен топта саяхаттау осы маймылдарға өздеріне шабуыл жасайтын жануарларға қарсы тиімдірек қарсылық көрсетуге мүмкіндік береді. Олардың айналасын қадағалауға көбірек мүмкіндігі бар, бұл оларға қауіп сезген жағдайда топты жылдам және оңай ескертуге көмектеседі. Егер топ жеткілікті үлкен болса, олар кейбір жыртқыштарды қоршауға бекіне алады.

Байланыс

Қара әскер маймылдары әдетте тыныш приматтар. Олар тек қауіп сезгенде немесе өз тобының басқа мүшелерін шақыруға тырысқанда ғана дауыс шығарады.

Көбею

Ұрықтану маусымы қыркүйек және қараша айлары аралығына келеді. Осы маусымда ұрғашы маймылдар семіз денелі ер маймылдарды артық қалайды. Ана маймылдың жүктілігі шамамен 140-170 күнге созылады, ал туу уақыты жаңбырдың көп жауып, тамақ мол болатын кезге сәйкес келеді.

Экологиялық рөлі

Қара құйрық маймылы жыландар, жыртқыш құстар және мысықтардың жемі болады. Бұл қара құйрық маймылы бәсеңкөз. Ол жемістер мен жәндіктерді артық жақсы көреді, бірақ сондай-ақ жапырақтар, гүлдер, тұқымдар, жұмыртқалар және кішкентай омыртқалы жануарларды да жейді.

Экономикалық маңызы

Қара бөрік маймылдары биомедициналық зерттеулерге нысана ретінде тартылуы, жеке тұлғалардың үй жануарлары ретінде сатылуы және тағамдық ресурс ретінде пайдаланылуы арқылы экономикаға оң әсер етеді. Олардың қоныстанған аймағының шағын болуына байланысты, түрдің экономикаға ешқандай теріс әсері жоқ.