Янко Алекси: Словак суретшісі, жазушы және публицист өмірі мен шығармашылығы
Janko Alexy
Янко Алекси – танымал словак суретшісі, жазушысы, публицисі. Словак өнерінің қазақстандық дамуына үлес қосып, модерн өнерінің негізін қалаушылардың бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Янко Алекси (25 қаңтар 1894 жылы Липтовский Микулаш қаласында дүниеге келген, 22 қыркүйек 1970 жылы Братиславада қайтыс болған) – словак тегінен шыққан белгілі суретші, жазушы және публицист. Ол, әдетте, (Мартин Бенка және Ľудовит Фулламен бірге) қазіргі словак өнерінің бастапқы даму кезеңіндегі маңызды тұлғалардың бірі ретінде танылады.
Janko Alexy (25 January 1894 in Liptovský Mikuláš – 22 September 1970 in Bratislava) was a famous painter, writer, and publicist of Slovak origin. He is generally recognized (together with Martin Benka and Ľudovít Fulla) as one of key personalities in the beginning of Modern Slovak Art.
Өмір
Прагадағы Көркемсурет академиясында Влахо Буковац, Максимилиан Пирнер және Макс Швабинскийден оқыды. Ол Липтовский Микулаш, Мартин қалаларында және 1937 жылдан бастап Братиславада тұрды. Ол өзі айтқандай, қала шетінің ортасынан туған әлеуметтік-мотивациялық экспрессивті туындыларымен шығармашылық жолын бастады. Ол балладалар, халық әндері мен аңыздардан (Hôrni chlapci – Тау қарақшылары) шабыттанған жанрлық суретті ерекше дамытты. Ол сондай-ақ витраж және гобелендерге де назар бөлді. Пастель – оның ең ерекше көркемдік тәсілі болды. Алексидің пастельдегі декоративтік жанры оның ауылдық туындыларында басым (Кюрия Баановцов v Trstenom – Трстендегі Баандардың сарайы). Алекси қала пейзаждарын салуда ерекше шеберлік танытты, бірақ ең қызығы, оның туындыларында көбінесе абстрактты экспрессионизмнің сезімі болды. Ол сонымен қатар архитектуралық жобалар үшін бірнеше модельдер жасады, мысалы, Братислава қаласындағы П. О. Хвиездослав театрының терезесі. Әдеби шығармаларында Ж. Алекси словак богемиясының өмірі мен автобиографиялық тақырыптарды бағалады: Život nie je majáles (1956, Өмір май мерекесі емес), Osudy slovenských výtvarníkov (1948, Словак суретшілерінің тағдыры).
He studied at the Akademie Výtvarných Umění (Academy of Visual Arts) in Prague by Vlaho Bukovac, Maximilian Pirner and Max Švabinský. He lived in Liptovský Mikuláš, Martin and from 1937 in Bratislava. He began his creative artistic career with socially motivated expressive works from the environment of the urban periphery, as he called it. He developed genre painting in an original way, inspired by ballads, folk songs and legends (Hôrni chlapci – Mountain Robbers). He also devoted attention to stained glass and tapestries. Pastel was his most characteristic artistic technique. Alexy's decorative genre of pastels is prevalent throughout his rural pieces (Kúria Baanovcov v Trstenom – Curia of the Baans in Trstené). Alexy was especially adept at painting cityscapes, though peculiarly, for usually an air of abstract expressionism resided in the works. He also created several models for architectural projects, e. g. the window pane at the P. O. Hviezdoslav Theatre in Bratislava. In his literary works J. Alexy preferred themes from the life of Slovak bohemia and autobiographical topics: Život nie je majáles (1956, Life is Not a May Festival), Osudy slovenských výtvarníkov (1948, Destinies of Slovak Graphic and Plastic Artists).