Кіріспе

XI ғасырлық Ломбард князі Гуаймар IV (шамамен 1013 – 2, 3 немесе 4 маусым 1052) 1027–1052 жылдары Оңтүстік Италияда Салерно князі, 1039–1052 жылдары Амальфи герцогы, 1040–1041 жылдары Гаета герцогы және 1038–1047 жылдары Капуа князі болды. Ол Меццогиорнодағы Византия билігінің соңғы кезеңі мен Норман билігінің басталуындағы маңызды тұлға еді. Монтекассинолық Аматтың айтуынша, ол "әкесінен батыл, жомарт және әдепті болды; іштей, қарапайым адамда болуы керек барлық қасиеттері оған тән еді – әйелдерге артық құмарлығы болмағанда".

Ертедегі жаулап алулары

Ол 1013 жылы туған, Гуамар III Салерноның және Гейтельгриманың тұңғыш ұлы, герцог Пандульф II Беневентоның қызы. Оның ағасы, Порпора Табелярияның ұлы Иоанн (III) 1015 жылдан бастап копринц ретінде билік құрды. 1018 жылы Иоанн қайтыс болғаннан кейін, Гуамар тең князь атанды. 1022 жылы император Генрих II Гректерге қарсы Италияның оңтүстігіне жорық жасады және Кельн архиепискобы Пилгримды "Абруццидің қасқыры" атанған Капуаның Пандульф IV және Салерноның Гуаимарына шабуыл жасауға жіберді. Пандульф тұтқындалды, ал Гуамар мойынсұнып, жас Гуамарды кепіл ретінде берді. Император оны Рим папасы VIII Бенедиктке тапсырып, босатты. Жас Гуамар 1027 жылы Салернода әкесінің орнын басып, он төрт немесе он алты жасында, мүмкін, анасының қысқа мерзімді регенттігімен биледі. Содан кейін ол Италия түбегінің оңтүстік үштен бір бөлігін бақылауға өмір бойы ұмтылды. 1036 жылы оған ағасы және бұрынғы одақтасы Капуаның Пандульфы, әйелінің қарындасының қызын, Сорренто герцогының қызын зорлауға тырысқаны туралы хабар келді. Содан кейін ол Пандульфтің бұрынғы вассалы Рейнулф Дренготтың құрметіне ие болды. Осылайша Гуамар Меццогиорнодағы нормандықтардың қолдауын алды. 1037 жылы Гуамар Пандульфтің билікке жарамсыздығы мәселесі бойынша Киелі Рим және Византия императорларының екеуінен де төрелік сұрады. Император Конрад II шақыруды қабылдап, 1038 жылдың көктемінде оңтүстікке сапар шекті. Ол Пандульфтен кепілдерді талап етті. Бірақ кепілдер қашып кетті, ал Капуа дереу қоршауға алынды. Княздықты алғаннан кейін, ол оны Гуамарға (мамыр айында) берді, ол өзінің жаңа нормандық вассалы үшін дворяндық атақ сұрады. Оған рұқсат берілді, Рейнулф ресми түрде "Аверса графы" және Салерноның вассалы атанды. Гуамар жаңа княздықты дереу иеленуге кірісті. 15 тамызда ол Рокка Вандраны басып алып, Монте-Кассино аббаттығына берді. Сол уақытта Аверса нормандықтары Сангро аңғарының тыныштығын орнатты. Пандульф Константинопольге қашқаннан кейін Гуамар Амальфиге көшті. 1039 жылдың сәуір айында, биліктен шеттетілген және соқырланған Мансо II-ні қолдап, Гуамар Иоанн II-ні және оның анасы Марияны, Пандульфтің қарындасын, бас тартуға және жер аударуға мәжбүр етті. Гуамар өзін герцог етіп жариялады. Содан кейін шілде айында ол 1034 жылы Пандульф басып алған Соррентоны жаулап алды. Ол оны өзінің ағасы Гюйге герцог атағымен берді. Сондай-ақ, ол 1037 жылы арадастық туралы өтінішпен Константинопольге келген Неаполь герцогы Иоанн V-тің құрметін алды. Солтүстікте ол Комино, Акино, Траетто (1039 жылдың мамыр айы), Венефро (1040 жылдың қазан айы), Понтекорво және Сораны өзінің билігіне бағындырды. 1040 жылдың маусым айында ол 1032 жылы Пандульф басып алған Гаетаны басып алды. 1041 жылдың қазан айынан кейін Гуамар Гаетаның құжаттарында көрінбейді, және оның орнын ескі әулетке байланысты танымал узурпатор Лео басып алған сияқты. Бірақ 1042 жылдың желтоқсанына қарай Гаета Гуамардан ұстап тұрған Рейнулфтың қолында болды.

Гаутвиль альянсы

Көп ұзамай ол Гаутвиллдермен байланысқа түсті. Гуаймардың бұрынғы көмек сұрауына византиялықтар жауап бермегендіктен, олар үлкен генерал Джорджио Манияц басшылығымен экспедиция дайындады. Гуаймар олардың өтініші бойынша ломбардтар мен норманн сарбаздарынан жасақ жіберді, олардың алғашқысы Вильгельм болды, ол Сицилияда "Темір қол" деген лақап атын алды. 1038 жылы норманндар мен ломбардтар наразылық күйде оралып, грек Апулиясына жылдам шабуыл жасады. Гуаймар оларды қолдады және 1042 жылы олар Вильгельмді Темір қол граф етіп сайлады, оның мақұлдауын сұрады. Оны византиялықтардың кез келген талабына қарсы тұрып, Апулия мен Калабрия герцогы деп жариялады (1043). Гуаймар, жақсы феодалдық теорияға сәйкес, оларға Мелфи қаласын және оның негізінде құрылған республикалық үлгіні берді. Дегенмен, феодалдық негіздер заң тұрғысынан осылай мықты емес еді. Гуаймар тек вассалдар ретінде тағайындаған адамдарының құрметімен герцог атанды және оларды Мелфиге герцогтық титулының құқығымен орналастырды. Бұл оған кейіннен қиындықтар туғызды. 1044 жылы ол Темір қолмен бірге Калабрияны жаулап ала бастады және Сквиллачеде үлкен қамал салды. Өмірінің соңғы жылдарында ол қасиетті Рим императоры мен норманндарға қарсы өз иеліктерін сақтап қалуда қиындықтарға тап болды. 1045 жылы Рейнулф Дренгот қайтыс болды, оның графтығы Гуаймардың барлық қарсылығына қарамастан, оның жүрек туысы Асклеттенге өтті. Сол жылы Гуаймар Асклеттеннің туысы Рейнулф Тринканоктенің билікке келуіне қарсы шықты, бірақ тағы да жеңіліске ұшырады. Бұл даулар бір кезде адал болған Аверсаны Константинопольден оралған Пандульфқа адалдыққа қайтаруға әкелді. Пандульфпен соғыс 1042 жылдан 1047 жылға дейін жалғасты. Гуаймар 1046 жылы Вильям қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Вильямның інісі Дрогоны мойындап, оған өз қарындасы Гайтельгриманы әйел ретінде беріп, өзінің беделін нығайтты.

Кейінгі қайталанулар

Алайда 1047 жылы Гуамардың өмірлік еңбегі жойылды. Сол жылы император Генрих III оңтүстік герцогтарынан құрмет көрсетуді талап етуге келді. Ол Капуяны Пандульфке қайтарып берді және Аверса мен Мелфиді тікелей өзінің билігіне алды. Соңында, ол Гуамарды Апулия мен Калабрия титулынан айырып, осы қиын феодалдық ерекшелікті аяқтады. Император сондай-ақ императрица Агнес қамауда ұсталған Беневенто қаласын қоршады. Осы кезде, болашақ Папа Виктор III, Беневентоның Пандульф III-нің інісі Доуфер қаладан қашып, Гуамардан қорғаныш іздеді, ол оған Ла Тринита делла Кавада пана берді. Доуфердің жүйсі Ландульф жеке Салерноға барып Гуамармен кездесіп, Доуферді қайтару туралы келіссөздер жүргізді. Доуферге оның монастырлық жолын таңдау құрметтеледі деп уәде берілді. 1048 жылы Капуа князі Пандульф қайтадан Гуамармен соғысқа шықты. Сол жылы Аверсаның Рейнулф II (Рейнулф Триканкокте) қайтыс болғанда, оның мұрагері Герман, кәмілетке толмаған бала болғандықтан, регент қажет болды. Бірінші тағайындалған Беллебуш сәтсіз аяқталды. Германның туысы Ричард Дренгот сол кезде Дрогоға қарсы соғыс салғаны үшін Мелфи түрмесінде отырған. Гуамар оны тез арада босатып, жеке Аверсаға алып келді, онда ол регент, кейіннен өз құқығымен граф болып тағайындалды. Осылайша Гуамар Аверсаның адаллығын қайтадан иеленді.

Құрлық

1051 жылдың шілдесінде Беневентода өткен синодта папа Лев IX Гуаймар мен Дрогоға шіркеу жерлеріне нормандықтардың шабуылдарын тоқтатуды жалбады. Көп ұзамай Дрогоны, мүмкін, византиялықтардың құйрық сүйреушілері өлтірген болуы мүмкін. Келесі жылы Гуаймар да өзінің астанасының портында өлтірілді. Төрт кісі өлтіруші – оның әйелі Джемманың ағалары еді. Гуамардың ағасы Капаччиолық Пандульф та қаза тапты, бірақ Гуаймардың әпкесі мен немересі тұтқындалды, ал Гуаймар Соррентолық Гайдан қашып құтылды. Қайын жұбайлары қаланы басып алып, араларындағы ең үлкені Пандульфты хан сайлады. Гуаймардың қаза болған күні «Annales Beneventani» бойынша 2 маусым, Аматус бойынша 3 маусым, ал Монте-Кассиноның некрологы бойынша 4 маусым деп көрсетілген. Гай нормандарға қашып кетті, көп ұзамай төрт қастандықшы Салернода үлкен нормандық әскер мен Гайдың соррентолық әскерімен қоршауға алынды. Қастандықшылардың отбасылары жақын арада жауларының қолына түсті және олар Гуаймардың ұлы мен мұрагері Гиссулфты Гайға босату арқылы өздерінің босатылуы туралы келісімге келді. Гай олардың тапсыруын қабылдап, оларға зиян келтірмейтініне уәде берді. Алайда, Гайдың сертіне мойын бұрмайтын нормандықтар төрт бауырды және тағы отыз алты адамды, Гуаймардың денесінде табылған әрбір пышақ жарақаты үшін біреуден өлтірді. Осылайша нормандықтар Гуаймарға оның өлімінен кейін де адалдықтарын көрсетті. Гуаймардың мұрасы – Салерно, Амальфи, Гаета, Неаполь, Сорренто, Апулия, Калабрия және Капуа қалаларына бір кезде немесе басқа уақытта жаулап алу арқылы немесе басқа жолмен билеуі. Ол оңтүстіктің соңғы ұлы ломбард князі болды, бірақ, бәлкім, ол ең бастысы – мінезімен танымал, оны Лорд Норвич былай сипаттады: «бірде-бір уәдесін бұзбайды немесе сенімге опасыздық жасамайды. Өлген күніне дейін оның абыройы мен адал ниеті ешқашан күмән тудырмады». Оның замандасы Петр Дамиан папа Николай II үшін жазған трактатында басқаша пікір білдірді: Гуаймар «көптеген зорлық-зомбылық пен тирандықпен жасаған қылмыстары үшін қылышпен өлтірілді».

Отбасы

Гуамар Капуа графы Лайдульфтің қызы Джеммаға үйленді. Олар 1032 жылға дейін үйленген. Олардың алты ұлы болды, оның бесеуі олардан кейін өмір сүрді, және кем дегенде төрт қызы болды. 1037 жылы Гуамар өзінің үлкен ұлы Джонды Джон IV ретінде бірге билеуші етіп тағайындады, бірақ Джон 1039 жылы қайтыс болды. Гуамардың орнын оның екінші ұлы Гизульф II (1042 жылдан бері бірге билеуші) басқарды, оны нормандықтар қорғауына алды. Оның үшінші ұлы Поликастро лорды Ландульф болды. Оның төртінші ұлы Гай Роберт Гвискардың одақтасы болды. Оның бесінші ұлы Курт аббаты Иоанн болды. Оның кіші ұлы Гуамар ағасы Гизульфпен бірге билік жүргізді. Гуамардың үлкен қызы Сичелгейта болды, ол Роберт Гвискарға үйленді. Оның кіші қызы Гейтельгрима болды, оны Дрогоға үйлендірді. Ол өзімен бірге үлкен қалыңдық алып келді. Ол тағы екі рет тұрмысқа шықты: Монте-Сан-Анжело графы Робертке және граф Альфредке. Дрогоның ағасы және мұрагері Хамфри Гуамардың қызына үйленген деген аңыз бар, көбінесе оның інісінің жесірі болған деп есептеседі, бірақ бұл мүмкін емес. Сондай-ақ, Капуяның Иордан I Сичелгейтаның қарындасы "Гаттеклина" есімді әйелге үйленген дегенді айтады.