Кіріспе

Америкалық тарихшы және ислам ғалымы (1945 жылы туған)

Фред МакГроу Доннер (1945 жылы туған) – ислам ғалымы және Чикаго университетінің Таяу Шығыс тарихы бойынша Петера Б. Рицма профессоры. Ол исламның ерте тарихы туралы бірнеше кітап жариялаған.

Ерте өмір және оқу

Доннер Вашингтон қаласында дүниеге келді және Нью-Джерси штатының Баскинг Ридж қаласында өсті, онда мемлекеттік мектептерде оқыды. 1968 жылы Принстон университетінде Шығыстану мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтады, 1966-1967 жылдары Ливанның Шимлан ауылындағы Таяу Шығыс Араб зерттеулер орталығында (MECAS) араб тілін оқу үшін оқуын үзіліске жіберді. 1968 жылдан 1970 жылға дейін АҚШ армиясында қызмет етті, 1969-1970 жылдары Германияның Герцогенаурах қаласындағы АҚШ армиясының қауіпсіздік агенттігінде борышын өтеді. Содан кейін ол бір жыл (1970-1971) Германияның Эрланген қаласындағы Фридрих Александр университетінде шығыс филологиясын оқыды, содан кейін докторлық диссертациясы үшін Принстонға оралды. Доннер 1975 жылы Принстон университетінде Таяу Шығыс зерттеулері саласы бойынша доктор ғылымын алды.

Мансап

Доннер 1975-1982 жылдары Йель университетінің Тарих факультетінде Таяу Шығыс тарихын оқытты, содан кейін 1982 жылы Чикаго университетінде (Ориенталдық институт және Таяу Шығыс тілдері мен өркениеттері факультеті) қызметке орналасты. Ол факультетінің төрағасы (1997–2002) және университеттің Таяу Шығыс зерттеулері орталығының директоры (2009 жылдан қазірге дейін) болып жұмыс істеді. 2007 жылы ол Париж, Вена, Оксфорд және Гейдельберг жинақтарындағы бірінші ислам ғасырына (7-шы ғасыр) жататын араб папирустарын зерттеу үшін Гуггенхайм стипендиясын алды.

Атқарылған позициялар

Доннер 1992 жылдан 1994 жылға дейін Таяу Шығыс ортағасырлықтары қауымдастығының (MEM; толық ақпарат мына жерде) президенті болды және 1992 жылдан 2011 жылға дейін "Әл Усур әл Вуста: Таяу Шығыс ортағасырлықтарының бюллетені" журналының редакторы қызметін атқарды. Доннер Солтүстік Американың Таяу Шығысты зерттеулер қауымдастығының (MESA) президенті болды. Ол 1975 жылдан бері MESA мүшесі, MESA директорлар кеңесінде бұрынғы мерзімінде (1992-1994) қызмет етті және 2008 жылы MESA-ның Джере Л. Бачарах қызмет көрсету сыйлығымен марапатталды. MEM және MESA қатарында, Доннер сонымен қатар Америкалық шығыстану қоғамының көп жылдық мүшесі болды.

Зерттеу

Доннердің "Тұңғыш ислам жаулап алулары" атты кітабы 1981 жылы Принстон университетінің баспасында жарық көрді. Ол сондай-ақ 1993 жылы әл-Табари тарихының бір томын аудармамен жариялады. Кітап исламдық тарихи жазудың негізгі тақырыптары – пайғамбарлық, қауым, гегемония және басшылық – қалай қалыптасқанын, дамитын ислам қауымдастығындағы заңдылыққа қатысты алаңдаушылықтардың нәтижесінде түсіндіруге тырысады. Доннердің "Мухаммед және сенушілер: Исламның бастауында" атты кітабы 2010 жылдың мамыр айында Гарвард университетінің баспасында жарық көрді. Бұл кітап Ислам деп аталатын рухани қозғалыстың алғашқы жылдарына арналған. Доннердің негізгі аргументі – Ислам деп аталған нәрсе Мұхаммед бастаған, әділ христиандар мен яһудилерді, сондай-ақ Құранның үйретімдерін ұстанған монотеистерді қамтитын монотеистік "сенушілер қозғалысы" ретінде басталды. Ислам діні христиандар мен яһудилерден тек Абд әл-Малик ибн Марван (685-705) билігі тұсында ғана бөліне бастады. Бұл аргумент алғаш рет 1993 жылы Лондонда өткен "Кейінгі антикалық дәуір және ерте ислам" семинарында ұсынылып, кейін мақала түрінде жарияланды.

Қабылдау

Доннердің "Тұңғыш ислам жаулап алулары" (1981) кітабы "үлкендік" деп сипатталған. Ол бірнеше университет курстарының негізгі оқулығы ретінде қолданылады. Доннердің "Мухаммед және иман келтіргендер" кітабы "Нью-Йорк Таймс" газетінің шолуында "білімді және керемет жаңалық" деп сипатталған. Ал, шығыстанушы Патриция Кроун бұл кітапты сынап, Tablet басылымында Доннердің экуменикалық ерте ислам туралы басты тезисінің жалғыз тікелей дәлелі – бірнеше Құран аяттары екенін, ал қалғаны болжамдарға негізделгенін жазды. Кронның пікірінше, "Нью-Йорк Таймс" газетінің Доннердің кітабына берген бағасы, оның "жақсы, төзімді және ашық" ислам туралы айтқандары америкалық либералдарға ұнайтынын, сондай-ақ бұл кең жұртшылықты біліммен қамтуда пайдалы рөл атқаратынын көрсетеді, бірақ ғылыми тұрғыдан алғанда "кейбір кемшіліктері бар". Басқа ғылыми шолулар кітапты "қозғаушы және көбінесе сенімді" және "Исламның пайда болуы туралы мүмкін және әсерлі, бірақ қажеттілікке байланысты біршама болжамдық баламалы түсіндірме" деп сипаттады.

Марапаттар

Доннер 1994 жылы бакалавриат деңгейіндегі оқытудағы үздік нәтижелері үшін Куантрелл сыйлығымен марапатталды. 2007 жылдан 2008 жылға дейін Доннер Гуггенхайм стипендиясын алды. 2012 жылы Доннер Тунис ғылым, әдебиет және өнер академиясының Ғылыми комитетінің өмір бойына мүшесі болып тағайындалды.