Үндістан, Бангладеш және Мьянма халқы: Куки тайпалары
Kuki people
Куки халқы: Үндістан, Бангладеш, Мьянмадағы этникалық топ. Солтүстік-Шығыс Үндістандағы ірі тайпалардың бірі, чин және мизо тайпаларымен туыс. Зо халқы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан, Бангладеш және Мьянмадағы этникалық топ.
Ethnic group in India, Bangladesh, and Myanmar
Куки халқы – Үндістанның солтүстік-шығыс штаттары Манипур, Нагаланд, Ассам, Мегхалая, Трипура және Мизорамда, сондай-ақ көршілес Бангладеш және Мьянма елдерінде қоныстанған этникалық топ. Кукилер Бангладеш және Мьянмамен бірге Солтүстік-Шығыс Үндістандағы ең ірі тау тайпаларының бірі болып табылады. Солтүстік-Шығыс Үндістанда Аруначал-Прадеш штаттарын қоспағанда, барлық штаттарда кездеседі. Мьянманың Чин халқы және Мизорамның Мизо халқы – Куки тайпаларымен туыс. Олардың барлығы Зо халқы деп аталады. Үндістанда Куки халқының елуге жуық тайпасы, олардың сөйлейтін диалектісі мен шыққан жеріне байланысты, жоспарланған тайпалар тізіміне енгізілген.
The Kuki people are an ethnic group in the Northeastern Indian states of Manipur, Nagaland, Assam, Meghalaya, Tripura and Mizoram, as well as the neighbouring countries of Bangladesh and Myanmar. The Kukis form one of the largest hill tribe communities in Northeast India, along with the adjoining regions of Bangladesh and Myanmar. In Northeast India, they are present in all states except Arunachal Pradesh. The Chin people of Myanmar and the Mizo people of Mizoram are kindred tribes of the Kukis. Collectively, they are termed the Zo people. Some fifty tribes of Kuki peoples in India are recognised as scheduled tribes in India, based on the dialect spoken by that particular Kuki community as well as their region of origin.
Атауы
"Куки" термині экзоним болып табылады: оны бенгалдықтар Үндістан мен Мьянма арасында солтүстік-оңтүстік бағытында созылатын Гималайдың шығыс тармағы – Паткай-Аракан Йомасында қоныстанған тайпаларды атау үшін қолданған. Бұл термин Дханья Маникьяның тұсындағы Трипура жылнамаларында және одан кейін жиі кездеседі. Тибет буддасы жазушысы Таранатта (1575–1634) "Куки" (Ко ки) елінің сипаттамасын жазды, оған бүкіл солтүстік-шығыс Үндістан дерлік кірді. Бұл термин дәстүрлі мейтей әндерінде де қолданылады, онда куки патшасы мейтей патшасымен бірге мақталады. Бұл термин 1777 жылы британдықтар қолдануын басталды, осы жылы Читтагонг басшысы британдық генерал-губернаторы Уоррен Гастингстен таудан жасалған куки шабуылдарына қарсы көмек сұрады. Бірмеліктер осы тайпаларды "чин" деп атаған (бірінші бірмелік жазуда "хянг" деп жазылған). Британдықтар Манипурдың оңтүстігінде және оңтүстік-батысында (қазіргі Мизорам және Чин штаты) орналасқан Лұшай төбелері аймағында тұратын тайпаларды атау үшін "лушай" терминін де қолданды. Уақыт өте келе, британдықтар қазіргі кезде "куки" деп аталатын тайпаларды қалған "лушай" тайпаларынан ажырата бастады. 1907 жылғы барлау бөлімінің есебінде куки тайпаларының ішінде ралте, пайте, таду, лакхер, хмар және пой тайпалары тізілген. Онда осы тайпалардың әрқайсысының өз тілі бар екені, ал бұл тілдер "лушайларға" түсініксіз болғандығы айтылған. Манипурлықтар Имфал аңғарының оңтүстігінде және оңтүстік-батысындағы тайпаларды атау үшін "Хонгжай" терминін қолданған, бұл 1508 жылдан бері қолданылып келеді. Бұл, көрінетін болса, географиялық термин болған. Манипур жылнамаларында басқа куки тайпалары "Тахендер" (трипурилер), "Техао" (ассамдықтар) және "Сайтондар" (Сайтон төбелерінде тұратындар) деп аталған.
The term "Kuki" is an exonym: it was used by Bengalis to refer to the tribes inhabiting Patkai–Arakan Yomas, the eastern extension of the Himalayas running north–south between India and Myanmar. The term is witnessed in the chronicles of Tripura from the reign of Dhanya Manikya and fairly regularly afterwards. The Tibetan Buddhist writer Taranatha (1575–1634) wrote a description of the Kuki (Ko ki) country, including in it almost the entire northeastern India. The term also occurs in traditional Meitei hymns where the Kuki king is praised along with the Meitei king. The term came into British usage in 1777, when the chief of Chittagong appealed to the British governor general Warren Hastings for help against Kuki raids from the hills. The same collection of tribes were called "Chins" by the Burmese (spelt "Khyangs" in the original Burmese spelling). The British also used the term "Lushais" to refer to the tribes inhabiting the Lushai Hills region to the south and southwest of Manipur (modern Mizoram as well as Chin State). Over time, the British came to distinguish the tribes currently called "Kukis" from the remaining "Lushais". An Intelligence Branch report from 1907 listed Ralte, Paite, Thadou, Lakher, Hmar and Poi tribes among Kukis. It stated that each of these tribes had its own language, and these languages were unintelligible to the "Lushais". The Manipuris used the term "Khongjai" to refer to the tribes to the south and southwest of the Imphal Valley, a usage witnessed from 1508. This appears to have been a geographical term. efn|Other Kukis were referred to as "Takhens" (Tripuris), "Tekhao" (Assamese) and "Saitons" (inhabiting the Saiton hills) in the Manipur Chronicles.
Ерте тарих
Этнолог К. А. Соппитт Куки тайпаларының 11 ғасырға дейін Иравади өзенінің батысындағы аймаққа қоныстанғанын, оның дәлелі – сол кезде Бірмада кең таралған буддизмнің іздерінің жоқтығы деп тұжырымдады. Ол Куки тайпаларын екі негізгі топқа бөлді: Хрангхол тайпасын және Біате тайпасын бір топқа, ал Чансан тайпасын және Таду тайпасын екінші топқа. Әр топтың ішінде бірнеше кіші тайпалар бар еді. Соппиттің пікірінше, 16 ғасырда Хрангхолдар мен Биаттар Лушай таулы аймағында (қазіргі Мизорам және Чин штатының арасында бөлінген) қоныстанған. Олар Чансан тайпасымен, олар Thadou тайпасымен бірге шығыстан келген, ығыстырылып, Солтүстік Качар тауларына, Манипур мен Трипураға көшуге мәжбүр болды. Бұрынғы тайпалардың жолдарымен келген жаңа тайпалар 19 ғасырда Чансан-Таду тобын да ығыстырды деп есептеді. Британ әкімшілігі бұл екі топты «Ескі Кукилер» және «Жаңа Кукилер» деп атады, бірақ Соппитт бұл терминді қолдамады. Қазіргі заманғы ғалымдар да «Ескі Кукилер» және «Жаңа Кукилер» терминологиясын қолдамайды, бірақ екі топтың көші-қон жолдары әртүрлі болғандықтан, мәдени айырмашылықтар пайда болғаны анық. 1881 жылғы халық санауы бойынша, Солтүстік Качар тауларында (қазіргі Ассам) 20 мың, Нага тауларында (қазіргі Нагаленд) 15 мың, Манипурда 30 000–40 000 және Типперада (Трипура) 6 мың Куки тайпасы тұрған. Качар жазығында да 6 мың адам болды. 1886 жылғы Манипур газеті, сол халық санауына сүйене отырып, Манипур Кукилерінің шамамен 8 мың «Ескі Кукилерден» және 17 мың «Жаңа Кукилерден» тұратынын көрсетті. Осыдан кейін Манипур шекарасы кеңейтіліп, қазіргі Чурачандпур және Чандель аудандарының Куки тайпалары қоныстанған оңтүстік бөліктерін қамтыды, бұл Манипур штатының халқын арттырды. 1917–1919 жылдардағы Куки көтерілісі кезінде Манипурдағы Куки тайпасының саны 40 мыңға жуық деп есептелді.
Ethnologist C. A. Soppitt argued that the Kuki tribes must have settled in region west of Irrawaddy river from before the 11th century, based on the fact that they had no traces of Buddhism, which was already prevalent in Burma by that time. He grouped the Kuki tribes into two broad classes: Hrangkhol along with the co tribe Biate in one class, and Changsan along with the co tribe Thadou in the other class. Each of them grouped with several subtribes. Soppitt suggested that, by the 16th century, the Hrangkhols and Biate inhabited the Lushai Hills region (currently divided between Mizoram and Chin State). He believed that they were pushed out by Changsan, who moved in from the east along with Thadou, forcing them to move to the North Cachar Hills, Manipur and Tripura. Further, the Changsan–Thadou combine was believed to have been in turn forced out by newer tribes in the 19th century, who were said to have followed the same routes as the earlier tribes. The first two groups were referred to as Old Kukis and New Kukis by the British administrators, which did not receive endorsement from Soppitt. Modern scholars also disapprove the terminology of "Old Kukis" and "New Kukis", but it does appear that the two groups followed different migration routes and thus developed significant cultural differences. Per the 1881 census, the Kukis are estimated to have numbered 20,000 in the North Cachar Hills (present day Assam), 15,000 in the Naga Hills (present day Nagaland), 30,000–40,000 in Manipur and 6,000 in Tipperah (Tripura). In addition, the plains of Cachar had 6,000 people. The Gazetteer of Manipur (1886), based on the same census, noted that the Kukis of Manipur wee composed of approximately 8,000 "Old Kukis" and 17,000 "New Kukis". Borders of Manipur were expanded after this date to include the Kuki inhabited southern parts of the present Churachandpur and Chandel districts, adding further Kuki populations to the state of Manipur. During the Kuki Rebellion of 1917–1919, the Kukis in Manipur were estimated to number 40,000.
Манипур
Чейтарол Кумбаба, Манипур патшаларының сарайлық жылнамасы, 1404 жылдан бастап түрлі Куки тайпалары мен рулары туралы мәлімет береді. Оңтүстік төбелердегі басқа аймақтар 1894 жылға дейін, британдықтар Манипур штатының шекарасын оңтүстік төбелерді қамтитын еткенге дейін, көбінесе тиісінше зерттелмеген. Осы тайпаларды атау үшін "Куки" термині 1820 жылдары британдықтар тарапынан енгізілді. 1850 жылдарға қарай, олар Хонгжай тайпалары үшін "Жаңа Куки" және Ком мен Аимол сияқты басқа Куки тайпалары үшін "Ескі Куки" терминологиясын қабылдады. Маккалохтың сөзіне сәйкес, Манипур аңғарының оңтүстік шекарасында сепойлардың елді мекендері құрылды. Қазіргі ғалымдардың пікірінше, британдық әкімшілер Кукилердің "оңтүстіктен көшіп келуіне" артық мән берді, себебі олар Манипур төбелерінде бұрыннан бар Кукилер туралы жеткілікті білімге ие болмады. Сонымен қатар, Тадус сияқты ірі тайпалардың оңтүстік төбелерге (Чурачанпур және Чандель аудандары) тән болғаны айтылады, бұл аудандар кейін 1890 жылдары Манипур құрамына қосылды. Куки халқының тарихында миссионерлердің келуі және олардың арасында христиан дінінің таралуы маңызды оқиға болды. Миссионерлік қызмет әлеуметтік, мәдени және саяси жағдайларға елеулі әсер етті, ал христиан дінін қабылдау Куки халқының дәстүрлі сенімдерінен, сондай-ақ ата-бабаларының әдет-ғұрыптары мен дәстүрлерінен жаңа бастау болды. Ағылшын тіліндегі білімнің таралуы Куки халқын "қазіргі заманға" таныстырды. Уильям Петтигрю, алғашқы шетелдік миссионер, 1894 жылдың 6 ақпанында Манипурға келді және Америкалық баптист миссиялық одағының қолдауына ие болды. Ол доктор Кройзермен бірге Манипурдың солтүстігінде және солтүстік-шығысында жұмыс істеді. Оңтүстікте Уэльс пресвитериі миссиясының өкілі Уоткинс Роберт 1913 жылы Индо-Бирма Таду Куки пионерлік миссиясын ұйымдастырды. Миссияның ауқымын кеңейту мақсатымен 1924 жылы оның атауы Солтүстік-Шығыс Үндістанның Бас миссиясы (СШҮБМ) деп өзгертілді. Куки халқының британдық гегемонияға қарсы алғашқы қарсылығы 1917-1919 жылдардағы Куки көтерілісі, сондай-ақ Англо-Куки соғысы болды, одан кейін олардың аумағы британдықтар бақылауына көшті. 1919 жылы жеңіліске ұшырағанға дейін Кукилер өздерінің басшылары басқаратын тәуелсіз халық болды. Добаши, Ленджанг Куки Нага тауларының Кукилерін Манипурдың Куки көтерілісіне қосылуына кедересін келтіргені үшін жауапты деп есептеледі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тәуелсіздік алу мүмкіндігін сезінген Кукилер Субхас Чандра Боз басқарған Жапон императорлық армиясымен және Үндістан ұлттық армиясымен бірге күресті, бірақ Достасқан күштердің жеңісі олардың үміттерін күйретіп жіберді.
Cheitharol Kumbaba, the court chronicle of the Manipur kings, mentions various Kuki tribes and clans from 1404 onwards. Other regions in southern hills remained relatively untouched until 1894 when the British defined the border of the Manipur state to include the southern hills. The term "Kuki" to refer to these tribes was introduced by the British in the 1820s. By 1850s, they imported the terminology of "New Kuki" for the Khongjai tribes and "Old Kuki" for the other Kuki tribes such as Kom and Aimol. According to McCulloch, sepoy villages were also set up along the southern frontier of the Manipur valley. According to modern scholars, the British administrators overemphasized the Kukis' "migration from south", because they had inadequate knowledge of the Kukis already present in the hills of Manipur. In addition, some of the larger tribes such as Thadous are said to have been native to the southern hills (Churachandpur and Chandel districts) that were later added to Manipur territory in the 1890s. An important landmark in the history of the Kuki people was the arrival of missionaries and the spread of Christianity among them. Missionary activity had considerable social, cultural and political ramifications while the acceptance of Christianity marked a departure from the traditional religion of the Kuki peoples as well as their ancestral customs and traditions. The spread of English education introduced the Kuki people to the "modern era". William Pettigrew, the first foreign missionary, came to Manipur on 6 February 1894 and was sponsored by the American Baptist Mission Union. He, along with Dr. Crozier, worked in the North and the Northeast of Manipur. In the south, Watkins Robert of the Welsh Presbytery mission organised the Indo Burma Thadou Kuki Pioneer Mission in 1913. To have a broader scope, the mission's name was changed to North East India General Mission (NEIGM) in 1924. The first resistance to British hegemony by the Kuki people was the Kuki Rebellion of 1917–19, also known as the Anglo Kuki War, after which their territory was subjugated by the British. Until their defeat in 1919, the Kukis had been an independent people ruled by their chieftains. The Dobashi, Lengjang Kuki was credited as responsible for preventing the Kukis of the Naga Hills from joining the Kuki Rebellion of Manipur. During World War II, seeing an opportunity to regain independence, the Kuki fought with the Imperial Japanese Army and the Indian National Army led by Subhas Chandra Bose but the success of the Allied forces over the Axis group dashed their hopes.
Трипура
1860 жылдың 31 қаңтарында Куки Рианг Типпера тауының кукилерін басқарып, бенгал және британдық офицерлер тұратын Чагалнайя жазығына (сол кезде Твипра патшалығының басқаруында болған) шабуыл жасады. Кукилер Бахшгандж аймағын тонап, Басантпурлық Камал Поддарды өлтірді. Олар Поддардың әйелдерін зорлады, Гүна Ғази мен Жакимал Кулапара ауылында оларға қарсы соғыс ашқанға дейін. Кукилер 700 әйелді алып кеткен кезде Мунши Абдул Али британдық билік органдарына осы қатыгездік туралы хабарлады. 185 британдық азамат өлтіріліп, 100 адам құрықталды, ал кукилер бір-екі күн жазықта болды. Соңында Ноахали, Типпера (Комилла) және Читтагонгтан британдық әскер мен полиция оларды тоқтату үшін жіберілді, бірақ кукилер княздықтың орманды аймақтарына қашып кетті және ешқашан Чагалнайяға қайтып оралмады.
On 31 January 1860, Kuki Riang led the Kukis of Hill Tippera in raiding the Chhagalnaiya plains (then under the administration of the Twipra Kingdom) which was inhabited by ethnic Bengalis and British officers. The Kukis looted the area of Bakhshganj and murdered Kamal Poddar of Basantpur. They then proceeded to molest Poddar's women until Guna Ghazi and Jakimal waged war against them in the village of Kulapara. Whilst the Kukis abducted 700 women, Munshi Abdul Ali informed the British authorities of the atrocities. 185 Britons were assassinated, 100 of them were kidnapped and the Kukis remained in the plains for one or two days. British troops and policemen were finally despatched from Noakhali, Tipperah (Comilla) and Chittagong to suppress them but the Kukis had already fled to the jungles of the princely state and they never returned to Chhagalnaiya ever again.
Мәдениет пен дәстүрлер
Кукилердің жерінде көптеген әдет-дағдылар мен дәстүрлер кездеседі.
The land of the Kukis has a number of customs and traditions.
Қалқан
Саум, ұлдарға арналған қоғамдық орталық – Саум упаның (ақсақал) оқыту жүргізетін, ал Саум нудың ұлдардың шашын тарау, киім-кешек жуу және төсектерді жинау сияқты шаруашылық жұмыстарын атқаратын білім беру орталығы болды. Ең үздік оқушылар патшаның немесе басшының қызметіне ұсынылып, соңында олардың сарайларында Семанг пен Пачонг (министрлер) лауазымына немесе әскерде гал-ламкай (көшбасшылар, батырлар) дәрежесіне жететін.
Sawm, a community centre for boys – was the centre of learning in which the Sawm upa (an elder) did the teaching, while Sawm nu took care of chores, such as combing of the boy's hair, washing of the garments and making the beds. The best students were recommended to the King's or the Chief's service, and eventually would achieve the office of Semang and Pachong (ministers) in their courts, or gal –lamkai (leaders, warriors) in the army.
Лавм
Лавм (жастар клубының дәстүрлі түрі) - жеке және қоғамның пайдасы үшін ұлдар мен қыздардың әлеуметтік қызметпен айналысатын мекеме еді. Ол сонымен қатар білім беру орнының бірі болды. Әр Лавмның Лавм упасы (ең үлкен мүшесі), То’ллаи паосы (басқарушы немесе қадағалаушы) және Лавм тангвосы (басқарушының көмекшісі) болады. Лавм дәстүрлі білім берудің қайнар көзі болумен қатар, мүшелеріне техникалық және қолданбалы білім беруге көмектесті, әсіресе егіншілік, аң аулау, балық аулау және Кунг-Кал (таңдаулы митуннан секіру), Ка’нг Кап, Ка’нгчой Кап (құбылыс ойыны), Сухтумхавх (дәнді ажырату үшін ауыр ағаш құралдарды қолдана отырып, найза тастау) және Со’нгсе (доп лақтыру) сияқты спорттық іс-шаралар бойынша білім беруді жеңілдетті.
Lawm (a traditional type of youth club) was an institution in which boys and girls engaged in social activities for the benefit of the individual and the community. It was also another learning institution. Every Lawm has a Lawm upa (a senior member), a To’llai pao (an overseer or superintendent) and a Lawm tangvo (assistant superintendent). Besides being a source of traditional learning, the institution of the Lawm also facilitated the transmission of both technical as well as practical knowledge to its members, especially with regard to particular methods of farming, hunting, fishing and sporting activities such as Kung–Kal (high jump, especially over a choice mithun), Ka’ng Ka’p, Ka’ngchoi Ka’p (top game), Suhtumkhawh (javelin throw using the heavy wooden implement for pounding de husking paddy) and So’ngse (shot put).
Діндер
ХХ ғасырдың басында Уэльстің баптист миссионерлері христиан дінін қабылдағанға дейін чин, куки және мизо халықтары анимизмді ұстанған; олардың салтының бір бөлігі – ритуалдық бас аулау еді. Христиан миссионерлері 19 ғасырдың соңында Манипурға келген, бірақ тайпалық аймақтарға енуге әлі үлкермеген. 1917–1919 жылдардағы ағылшын-куки соғысында британдықтардың жеңісі кукилердің санасын британдықтардың христиан құдайына ашты, ол жеңімпаз деп есептелді. Бұл олардың христиан дініне жедел түрде өтуіне әкелді. Христиан дінін қабылдау олардың идеяларын, санасын және әлеуметтік тәжірибелерін өзгертіп, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарына құрбандық әкелді. Қазіргі таңда кукилердің көпшілігі христиан, олардың көп бөлігі протестанттық конфессияларға, әсіресе баптистерге жатады. ХХ ғасырдың соңынан бері осы халықтардың кейбіреулері Мессиандық яһудилікті ұстана бастады. Бней-Менаше («Менассе ұлдары») – Үндістанның Солтүстік-Шығыс шекарасындағы Манипур және Мизорам штаттарындағы шағын топ. ХХ ғасырдың соңынан бері олар Израильдің жоғалған тайпаларының бірінен тарағандарын мәлімдейді және яһудилік практикасын қабылдады. Бней-Менаше мизо, куки және чин халықтарынан құралған, олардың барлығы тибет-бирман тілдерінде сөйлейді және олардың ата-бабалары 17 және 18 ғасырларда көбінесе Бирмадан Солтүстік-Шығыс Үндістанға көшіп келген. Олар Бирмада чин деп аталады. ХХ ғасырдың соңында олардың талаптарын зерттеген израильдік раввин оларды Менасседен тарағандығын ескере отырып, Бней-Менаше деп атады. Солтүстік-шығыстағы осы екі штаттың 3,7 миллион халқының шамамен 9 мыңы ғана Бней-Менашеге жатады, мыңдаған адамдар Израильге эмиграциялады. Кейбіреулері Үндістаннан бөлінуді қолдайтын басқа да қозғалыстарды қолдады. Мұсылман көпшілігіндегі Бенгалияға жақын орналасқандықтан, куки мұсылман қауымы да қалыптасты. Олар куки еркектерінің бенгал мұсылман әйелдеріне үйленуінен тараған, мұнда күйеудің мұсылман болуы қажет болды. Олардың көп бөлігі Трипури қаласы Удайпурдағы Солтүстік Чандрапур ауылының маңында шоғырланған. Көрінетін куки мұсылмандарының арасында Чандрапурдың Хирод Али Сардары және Сонамураның Али Миасы бар. Бұл қауым басқа кукилер тарапынан сықаққа ұшыраған.
Prior to conversion in the early 20th century to Christianity by Welsh Baptist missionaries, the Chin, Kuki, and Mizo peoples were animists; among their practices were ritual headhunting. Christian missionaries entered Manipur in the late 19th century but did not yet make inroads into the tribal areas. The victory of the British in Anglo Kuki War of 1917–1919 opened up their mind of the Kukis to the Christian God of the British, who was thought of as the victor. This led them to rapidly convert to Christianity. Conversion to Christianity has transformed their ideas, mentality and social practices at the cost of their traditions and customs. The majority of Kukis are now Christians, with most belonging to Protestant denominations, especially Baptist. Since the late 20th century, some of these peoples have begun following Messianic Judaism. The Bnei Menashe (, "Sons of Menasseh") are a small group within India's North Eastern border states of Manipur and Mizoram; since the late 20th century, they claim descent from one of the Lost Tribes of Israel and have adopted the practice of Judaism. The Bnei Menashe are made up of Mizo, Kuki and Chin peoples, who all speak Tibeto Burman languages, and whose ancestors migrated into northeast India from Burma mostly in the 17th and 18th centuries. They are called Chin in Burma. In the late 20th century, an Israeli rabbi investigating their claims named them Bnei Menashe, based on their account of descent from Menasseh. Of the 3.7 million people living in these two northeast states only about 9,000 belong to the Bnei Menashe, several thousands have emigrated to Israel. Some have supported other movements to separate from India. Due to the close proximity to Muslim majority Bengal, a Kuki Muslim community has also developed. They are said to be descendants of Kuki men who had married Bengali Muslim women, a relationship requiring the husband to be a Muslim. They are mostly centred around the village of North Chandrapur in the Tripuri city of Udaipur. Notable Kuki Muslims include Khirod Ali Sardar of Chandrapur and Ali Mia of Sonamura. The community has been subject to scorn by other Kukis.