Кіріспе
Ауа райын бақылау – үлкен топқа немесе ұйымға хабарлау мақсатында ауа райының байқалуы. Мысалы, Ұлттық ауа райы қызметінің (NWS) кооперативтік бақылаушылары және Skywarn дауыл байқаушылары.
Дауыл байқаушылары
Дауыл байқаушы – ауа райын бақылаушылардың нақты бір түрі. АҚШ-та мұндай еріктілерді әдетте Ұлттық ауа райы қызметі немесе жергілікті Skywarn тобы дайындайды. Егер торнадо, қатты дауыл, немесе күрт су тасқыны сияқты қауіпті ауа райы болса, оларға хабарласу үшін телефон нөмірі, интернет желісі немесе әуесқой радио жиілігі беріледі. Олар ауа райы радары сияқты қашықтықтан бақылау технологияларына нақты жердегі ақпарат қосады. Canwarn – Канаданың ұлттық дауыл байқау бағдарламасы, Skywarn Europe шамамен он екі елді қамтиды (соның ішінде Ұлыбритания, TORRO арқылы да қамтылған), Австралияда Метеорология бюросы ұйымдастырған ASP (Австралиялық дауыл байқаушылары) бағдарламасы бар, ал Малайзияда қоғамдық қызметке бағытталған "RakanMET" бағдарламасы ауа райы туралы хабарлауға және байқауға мүмкіндік береді.
Ұлттық ауа райы қызметі Куп бақылаушылары
Ұлттық ауа райы қызметінің кооперативтік бақылау бағдарламасы (COOP) – АҚШ бойынша ресми ауа райы туралы мәліметтерді тіркеуге қатысатын шамамен 11 000 еріктілерден тұратын желі. Деректер әртүрлі географиялық аймақтар мен жер бедерінен жиналады және ресми тіркеу үшін Ұлттық ауа райы қызметіне және Ұлттық климаттық деректер орталығына (NCDC) жіберіледі. Осындай есептерді дайындағанда, бақылаушылар өз байқауларын сипаттау үшін арнайы терминология мен сленг қолданады. Кооперативтік ауа райы бақылаушылары көбінесе дауылдарды анықтаушылар болып та қызмет етеді. Ал кейбіреулері өзендер мен жағалауларды бақылап, әдетте су өлшегіштердің көрсеткіштерін хабарлайды.
Медиа ауа райының бақылаушылары
Жаңа Англияда қыс суық болатындықтан, бірнеше аймақтық телеарналар қардың жауын шамасын және хабарларын білу үшін ауа райы бақылаушыларын пайдаланады. Бұрынғы метеоролог Тодд Гросс құрған WHDH TV желісі Жаңа Англиядағы ең ірісі болып табылады, онда 300-ге жуық бақылаушы бар. Топтың бұрынғы атауы "WHDHwx The 7NEWS Weather Spotter Group" еді. 2005 жылдың желтоқсанында Тодд Гросс 7-арнадан кеткеніне байланысты топтың атауы "NEWeather – Todd Gross' Weather Spotter Network" деп өзгертілді. WNDS/WZMY TV/WBIN TV (қазір WWJE DT) бұрынғы метеорологы Аль Каприелиан 1986 жылы, WNDS TV алғаш эфирге шыққанда, ауа райын бақылаушылар тобын құрды. Каприелиан "My TV Prime" бағдарламасында әр түні бір ауа райы бақылаушының атын, қаласын және ағымдағы температурасын картада көрсететін. Бостон аймағындағы ауа райы бақылаушылары бар басқа станциялар: WBZ TV, WCVB TV және Манчестердегі WMUR TV. Бұқаралық ақпарат құралдарының ауа райы бақылаушылары Орта Батыста да кең таралған; олар қатты ыстық ауа райы, мысалы, ірі бұршақ және күшті жаңбыр туралы да хабарлайды. Мысалы, Эвансвиллдегі (Индиана штаты) WFIE телеарнасында 100-ден астам бақылаушы бар. Ұлы жазықтар мен АҚШ-тың оңтүстігінде көптеген станциялар дауыл аулаушыларды жалдап немесе келісімшарт жасап, көрермендері мен тыңдаушыларына қатты дауыл мен торнадоның суреттерін жібереді. Кейбір телеарналар мұндай ауа райын жазу үшін тікұшақтарды пайдаланады.
Әуе қатынасы
Дәл және уақтылы ауа райы туралы ақпарат қауіпсіз ұшу операциялары үшін өте маңызды. Ірі әуежайларда жаттығудан өткен ауа райы бақылаушылары штаттық түрде жұмыс істейді. Бұрын көптеген әуежайларда мұндай бақылаушылар болған, бірақ көптеген әуежайлар мен аэродромдарда автоматтандырылған жүйелер адамдардың орнын басты. Әскерилер, әсіресе әуе күштері мен теңіз күштері де мұндай бақылаушыларды ұстап тұрады.