Кіріспе
Растық кемсіту туралы шағымға әкелген мультфильм. Alas Poor Yagan – Дин Алстон салған және 1997 жылдың 6 қыркүйегінде Австралияның «The West Australian» газетінде жарияланған редакциялық мультфильм. Нунгар белсендісі Кен Колбунг және үш абориген баласы бейнеленген сегіз бөлімнен тұратын бұл мультфильм мазмұнына байланысты дау тудырып, Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер комиссиясына расистік кемсіту туралы шағым түсірді. Комиссия шешімі бойынша, мультфильм Нунгар сенімдеріне қатысты жөнсіз сілтемелер жасағанмен, 1975 жылғы Расистік кемсіту туралы заңға қайшы келмейді. Комиссияның «шығармашылық туынды» деп танып, «ақылға қонымды және ниеті жақсы» деп жариялаған шешімі академиялық пікірталас тудырды, кейбір сарапшылар Расистік кемсіту туралы заңда қарастырылған бостандықтың кеңдігіне алаңдаушылық білдірді. Бұл шешім Австралия Федералды сотындағы апелляцияда қолдау тапты. Мультфильм Батыс Австралияны еуропалықтардың қоныстанғанына қарсы тұрған Нунгар батыры Яганның бас сүйегінің Ұлыбританиядан қайтарылып келуіне орай жарық көрді. Бас сүйекті қайтару процесі Нунгар қауымының ішкі қайшылықтарымен күрделенді, олар көпшілікке жарияланды және тіпті Батыс Австралия Жоғарғы сотында сотқа дейін жетті. Мультфильм осы қайшылықтарды сынға алғандықтан, кейбір адамдар оны абориген мәдениетінің белгілі бір аспектілерін қорлап, аралас нәсілдік тегі бар аборигендердің ниеттерін және заңдылығын күмәндеңдеткен деп түсіндірді.
Alas Poor Yagan is an editorial cartoon created by Dean Alston and published in the Australian newspaper The West Australian on 6 September 1997. The cartoon, consisting of eight panels featuring Noongar activist Ken Colbung and three Indigenous Australian children, sparked controversy due to its content, leading to a racial discrimination complaint lodged with the Human Rights and Equal Opportunity Commission. The commission ruled that while the cartoon made inappropriate references to Noongar beliefs, it did not violate the Racial Discrimination Act 1975. The commission's ruling, which found the cartoon to be an "artistic work" published "reasonably and in good faith", has been the subject of academic debate, with some commentators expressing concern about the broad interpretation of the exemption provided under the Racial Discrimination Act. This decision was upheld upon appeal to the Federal Court of Australia. The cartoon was published in the wake of the return of the head of Yagan, a Noongar warrior who resisted European settlement of Western Australia, from the United Kingdom. The repatriation process was marked by internal conflicts within the Noongar community, which were publicly aired and even led to litigation in the Supreme Court of Western Australia. The cartoon was seen as critical of these conflicts and was interpreted by some as insulting aspects of Indigenous Australian culture and casting aspersions on the motives and legitimacy of Indigenous Australians with mixed racial heritage.
Өмірбаян
"Ай, кедей Яган" кітабы Яганның басын Ұлыбританиядан қайтарып әкелгеннен кейін жарық көрді. Яган – Батыс Австралияның еуропалықтар тарапынан жаулануына қарсы тұрған нунгар тайпасының батыры. Ол 1833 жылы бір қоныс аударған адамның қолынан қаза болды, ал оның басын алып, Ұлыбританияға музейде көрсету үшін жіберді. 1964 жылы ол жергілікті зиратта белгісіз қабірге жерленді. Нунгар қауымы 1990 жылы оның басын іздеу және қайтарып әкелу жөніндегі жұмыстарды бастады. Яганның басы 1997 жылдың қыркүйегінде қайта қазылып алынды, бірақ оны тапсыруды ұйымдастыру "кімнің туыстық байланысы бойынша осы мәдени мұраны иеленуге және оның қалдықтарын елге қайтарып әкелуге құқылы екендігі туралы кейде ар-ұяты жоқ дау-жанжалдармен бірге жүрді". Нунгар қауымының ішіндегі бұл келіспеушіліктер көпшілікке жария етілді, тіпті бір кезде Батыс Австралияның Жоғарғы сотына дейін сотқа дейін жетті.
Жарияланым
Батыс Австралия газеті Яганның басын елге қайтару туралы, соның ішінде Нюнгар қауымындағы дау-жанжал туралы хабарлады. "Ай, кедей Яган" 1997 жылдың 6 қыркүйегінде жарияланды. Ол Яганның басын қайтарудың бірлікке қол жеткізудің орнына Нюнгарлар арасындағы келіспеушіліктің себебіне айналғанын сынады және дауға қатысқандардың әрекеттерін келемеждеді. Бұл Австралияның аборигендер мәдениетінің белгілі бір аспектілерін қорлау ретінде қабылдануы мүмкін, сондай-ақ, аралас нәсілдік тегі бар аборигендердің ниеттері мен заңдылығына күмән тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, "Комиссияның теріс қорытындылары жауапкердің ақылға қонымды және адал әрекет еткенін дәлелдеу үшін пайдаланылуы мүмкін еді. Шағымданушыларға нақты себеп пен ниетті дәлелдеудің мүмкін емес міндеті жүктелді [P]roper remedies are being denied by the responsible bodies." Анна Чэпман да осыған ұқсас пікір білдіреді, ол "істің нәтижесі – үстемдік құндылықтарды бекіту, яғни аборигендердің көзқарасынан гөрі абориген емес нәсілдік баяндамаларға басымдық беру" деді.