Кіріспе

Растық кемсіту туралы шағымға әкелген мультфильм. Alas Poor Yagan – Дин Алстон салған және 1997 жылдың 6 қыркүйегінде Австралияның «The West Australian» газетінде жарияланған редакциялық мультфильм. Нунгар белсендісі Кен Колбунг және үш абориген баласы бейнеленген сегіз бөлімнен тұратын бұл мультфильм мазмұнына байланысты дау тудырып, Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер комиссиясына расистік кемсіту туралы шағым түсірді. Комиссия шешімі бойынша, мультфильм Нунгар сенімдеріне қатысты жөнсіз сілтемелер жасағанмен, 1975 жылғы Расистік кемсіту туралы заңға қайшы келмейді. Комиссияның «шығармашылық туынды» деп танып, «ақылға қонымды және ниеті жақсы» деп жариялаған шешімі академиялық пікірталас тудырды, кейбір сарапшылар Расистік кемсіту туралы заңда қарастырылған бостандықтың кеңдігіне алаңдаушылық білдірді. Бұл шешім Австралия Федералды сотындағы апелляцияда қолдау тапты. Мультфильм Батыс Австралияны еуропалықтардың қоныстанғанына қарсы тұрған Нунгар батыры Яганның бас сүйегінің Ұлыбританиядан қайтарылып келуіне орай жарық көрді. Бас сүйекті қайтару процесі Нунгар қауымының ішкі қайшылықтарымен күрделенді, олар көпшілікке жарияланды және тіпті Батыс Австралия Жоғарғы сотында сотқа дейін жетті. Мультфильм осы қайшылықтарды сынға алғандықтан, кейбір адамдар оны абориген мәдениетінің белгілі бір аспектілерін қорлап, аралас нәсілдік тегі бар аборигендердің ниеттерін және заңдылығын күмәндеңдеткен деп түсіндірді.

Өмірбаян

"Ай, кедей Яган" кітабы Яганның басын Ұлыбританиядан қайтарып әкелгеннен кейін жарық көрді. Яган – Батыс Австралияның еуропалықтар тарапынан жаулануына қарсы тұрған нунгар тайпасының батыры. Ол 1833 жылы бір қоныс аударған адамның қолынан қаза болды, ал оның басын алып, Ұлыбританияға музейде көрсету үшін жіберді. 1964 жылы ол жергілікті зиратта белгісіз қабірге жерленді. Нунгар қауымы 1990 жылы оның басын іздеу және қайтарып әкелу жөніндегі жұмыстарды бастады. Яганның басы 1997 жылдың қыркүйегінде қайта қазылып алынды, бірақ оны тапсыруды ұйымдастыру "кімнің туыстық байланысы бойынша осы мәдени мұраны иеленуге және оның қалдықтарын елге қайтарып әкелуге құқылы екендігі туралы кейде ар-ұяты жоқ дау-жанжалдармен бірге жүрді". Нунгар қауымының ішіндегі бұл келіспеушіліктер көпшілікке жария етілді, тіпті бір кезде Батыс Австралияның Жоғарғы сотына дейін сотқа дейін жетті.

Жарияланым

Батыс Австралия газеті Яганның басын елге қайтару туралы, соның ішінде Нюнгар қауымындағы дау-жанжал туралы хабарлады. "Ай, кедей Яган" 1997 жылдың 6 қыркүйегінде жарияланды. Ол Яганның басын қайтарудың бірлікке қол жеткізудің орнына Нюнгарлар арасындағы келіспеушіліктің себебіне айналғанын сынады және дауға қатысқандардың әрекеттерін келемеждеді. Бұл Австралияның аборигендер мәдениетінің белгілі бір аспектілерін қорлау ретінде қабылдануы мүмкін, сондай-ақ, аралас нәсілдік тегі бар аборигендердің ниеттері мен заңдылығына күмән тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, "Комиссияның теріс қорытындылары жауапкердің ақылға қонымды және адал әрекет еткенін дәлелдеу үшін пайдаланылуы мүмкін еді. Шағымданушыларға нақты себеп пен ниетті дәлелдеудің мүмкін емес міндеті жүктелді [P]roper remedies are being denied by the responsible bodies." Анна Чэпман да осыған ұқсас пікір білдіреді, ол "істің нәтижесі – үстемдік құндылықтарды бекіту, яғни аборигендердің көзқарасынан гөрі абориген емес нәсілдік баяндамаларға басымдық беру" деді.