Оңтүстік Аустралияның негізін қалаушылары

Оңтүстік Австралия тарихы: аборигендерден федерацияға дейін

Оңтүстік Австралия тарихы: аборигендердің 30 мың жылдық өмірі, британдық отарлау, 1901-дегі Федерация және автономияға қол жеткізу жолы. Австралия тарихы.

20 мин оқу

100%

Дереккөз: History of South Australia — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Оңтүстік Австралия тарихы 1901 жылы Федерация құрылғаннан бергі Оңтүстік Австралия штатының тарихын және осы аймақтың бұрынғы аборигендер мен британдық отаршылдық қоғамдарын қамтиды. Әртүрлі тайпалар мен ұлттардың австралиялық аборигендері кем дегенде отыз мың жылдан бері Оңтүстік Австралияда өмір сүрген, ал 19 ғасырда британдық отарлаушылар еркін колония құру үшін келді. 1834 жылғы Оңтүстік Австралия заңы жүйелі отарлау принциптеріне сәйкес Оңтүстік Австралия провинциясын құрды, онда сотталған қоныс аударушылар болған жоқ. Колония дерлік банкротқа ұшырағаннан кейін, 1842 жылғы Оңтүстік Австралия заңы Британ үкіметіне Оңтүстік Австралияны толық бақылауға беруге мүмкіндік берді, осылайша ол тәждік колонияға айналды. Келесі жылдары үкімет нысанына бірнеше түзетулер енгізілді, содан кейін 1857 жылы Конституциялық актінің 1856 жылғы ратификациясымен Оңтүстік Австралия өзін-өзі басқарушы колонияға айналды және Оңтүстік Австралия Парламенті құрылды. Осы аралықта еуропалық саяхатшылар ішкі аймақтарға терең бойлап, жайылымдық жерлерді, бірақ көбінесе кең шөлді жерлерді ашты. Қой және басқа малдар әкелінді, мүмкіндігі болған жерде бидай және басқа да дақылдар өсірілді, ал гүлденген шарап өнеркәсібі құрылды. Неміс лютерандық босқындары Баросса аңғарында миссионерлік бекеттер құрып, шарап өнеркәсібін дамытты. Мыс 1842 жылы Капундада табылды. Колония Австралияда демократиялық және жер реформасының алға басушысы болды. 1858 жылы әлемде бірінші болып жерді тіркеу және беру жүйесін енгізді, ол оның авторы және жақтаушысы, Оңтүстік Австралия парламентінің депутаты Роберт Торренстің құрметіне Торренс титулы деп аталды. 1890 жылдары әйелдерге дауыс беру құқығы берілді. Оңтүстік Австралия 1901 жылы Австралияның басқа британдық колонияларымен бірігуге өткізілген дауыс беру нәтижесінде Австралия Ұлттастығының штаты болды. Шығыс штаттарға қарағанда халық саны аз болғанымен, Оңтүстік Австралия көбінесе Австралиядағы саяси және әлеуметтік өзгерістердің алдыңғы қатарында болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері босқындар мен басқа да көшіп келушілер халықтың санын және көпмәдениеттілігін арттырды.

None

The history of South Australia includes the history of the Australian state of South Australia since Federation in 1901, and the area's preceding Indigenous and British colonial societies. Aboriginal Australians of various nations or tribes have lived in South Australia for at least thirty thousand years, while British colonists arrived in the 19th century to establish a free colony. The South Australia Act, 1834 created the Province of South Australia, built according to the principles of systematic colonisation, with no convict settlers. After the colony nearly went bankrupt, the South Australia Act 1842 gave the British Government full control of South Australia as a Crown Colony. After some amendments to the form of government in the intervening years, South Australia became a self governing colony in 1857 with the ratification of the Constitution Act 1856, and the Parliament of South Australia was formed. Meanwhile, European explorers went deep into the interior, discovering some pastoral land, but mainly large tracts of desert terrain. Sheep and other livestock were imported, wheat and other crops were grown where possible, and a thriving viticulture industry was established. German Lutheran refugees set up mission stations and developed the wine industry in the Barossa Valley. Copper was discovered at Kapunda in 1842. The colony became a cradle of democratic and land reform in Australia. In 1858, it was the first place in the world to institute the system of land registration and transfer named Torrens title after its designer and promoter, South Australian parliamentarian Robert Torrens. Women were granted the vote in the 1890s. South Australia became a State of the Commonwealth of Australia in 1901 following a vote to federate with the other British colonies of Australia. While it has a smaller population than the eastern States, South Australia has often been at the vanguard of political and social change in Australia. Since World War II refugees and other migrants have boosted both the size and the multicultural nature of the population.

Түпкүлгілік қонысы

Қазіргі Оңтүстік Австралия жерін алғаш қоныстанған адамдар – Австралияның аборигендері еді. Олардың солтүстік Австралияда болуы кем дегенде 65 000 жыл бұрын, олардың ата-бабаларының алғашқысы қазіргі Индонезиядан құрлық көпірі арқылы келген кезден басталады. Олардың ұрпақтары оңтүстікке қарай жылжып, Австралияның барлық аймақтарын, соның ішінде болашақ Оңтүстік Австралияны да мекендеді. Роксби құмды алқабындағы уақытша тұрақтар 19 000 жыл бұрын да келген, және аборигендер Оңтүстік Австралия шөлдерін кем дегенде сол кезден бері үздіксіз мекендеп келеді. Еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде Оңтүстік Австралияда аборигендердің саны шамамен 15 000 адамды құрады, олардың көп бөлігі аймақтың оңтүстік бөлігінде шоғырланған. Митохондриялық ДНК зерттеулеріне сәйкес, аборигендер 49 000 – 45 000 жыл бұрын Эйр түбегіне шығыстан (сағат тілі бойынша, жағалау бойымен, солтүстік Австралиядан) және батыстан (сағат тіліне қарсы бағытта) жеткен. Абориген қоғамы әдетте 25 шамасындағы адамдардан тұратын шағын топтардан құралған, олар күнделікті бірге өмір сүріп, белгілі бір жерді бөлісіп пайдаланған. Топтар бір немесе бірнеше кеңейтілген отбасылардан тұрды, бірақ құрамы өзгермелі болды және қолжетімді азық-түлік ресурстарына және жеке жағдайларға байланысты өзгеріп отырды. Бірнеше топ бір кланды құрады, оның да белгілі бір аумағы болды және олардың бір ортақ атадан тарағандығы айтылды, ал бірнеше кландар бір тайпаны құрады, Оңтүстік Австралияда олардың саны шамамен 48-ге жетеді. Абориген тайпаларының кландарын ортақ тілден басқа ештеңе біріктірмеді. Абориген тайпаларының барлығында «Арман» (Dreaming) болды, ол оларды жермен байланыстыратын діни дәстүрлер еді. «Арман» олардың ата-бабалары туралы әңгімелер ретінде де, қоғамдық заңдарының негізі ретінде де қызмет етеді. Мысалы, Мюррей өзенінің төменгі ағысында тұратын Нгарринджери тайпасы үшін, ата-бабаларының батыры Нгурундери физикалық әлемді жасап, халыққа заңдарын берген. Өмірінің соңында ол Кенгуру аралына сапар шегіп, аспан әлеміне көтерілді. Осыдан келіп, Нгарринджери тайпасы аралды өлген адамның жанының жер астына түсуіне арналған баспалдақ ретінде қарастырды. Бұл физикалық мағынада емес, психологиялық кеңістік ретінде қарастырылды, нәтижесінде еуропалықтар алғаш келген кезде аралда аборигендер тұрмады, ал археологиялық зерттеулер көрсеткендей, адамдар соңғы рет Кенгуру аралында 4000 жыл бұрын өмір сүрген.

The first people to occupy the area now known as South Australia were Aboriginal Australians. Their presence in northern Australia began at least 65,000 years ago with the arrival of the first of their ancestors by land bridge from what is now Indonesia. Their descendants moved south and occupied all areas of Australia, including the future South Australia. Temporary campsites in the Roxby dunefields have been dated to 19,000 years ago, and Aboriginal people have continuously occupied South Australian deserts since at least that time. Conservative estimates of the Aboriginal population of South Australia by the time of European contact are around 15,000 with a larger concentration in the southern part of the region. According to mitochondrial DNA research, Aboriginal people reached Eyre Peninsula 49,000 45,000 years ago from both the east (clockwise, along the coast, from northern Australia) and the west (anti clockwise). Aboriginal society was made up of small bands, usually numbering around 25, which lived together on a daily basis and shared a particular range of land. The bands comprised one or more extended families, but the membership was fluid and would change depending on available food resources and personal circumstances. Several bands made up one clan, which also had a defined territory and was united by claimed descent from a single ancestor, and several clans made up one tribe, of which there were around 48 in South Australia by the time of European settlement. There was little uniting the clans of an Aboriginal tribe aside from their common language. The Aboriginal tribal groups all had Dreamings, which were religious traditions tying them to the land. The Dreamings serve as both stories about their ancestors and as the foundation of their societal laws. For example, for the Ngarrindjeri of the lower Murray River, the ancestral hero Ngurunderi fashioned the physical world and gave the people their laws. At the end of his life he traveled to Kangaroo Island, where he passed on to the sky world. As a result, the Ngarrindjeri viewed the island as a stepping stone for the soul of a dead person to the under world. It was seen as a psychic landscape, not existing in a physical sense, and as a result the island was uninhabited by Aboriginal Australians when Europeans first arrived, and the archaeological record suggests that humans had last lived on Kangaroo Island 4000 years ago.

Еуропалық барлау

Оңтүстік Австралияны алғаш рет 1627 жылы капитан Франсуа Тийсен басқарған голландтық «Гулден Зеепарт» кемесінің экипажы зерттеді. Батыс Австралиядағы Лиувин мүйісінен кеме Австралияның оңтүстік жағалауын 1600 шақырымға дейін шығысқа қарай бағытталды, Ұлы Австралия шығанағының шетіне жетті. Ол барлаған аймақты кемедегі көрнекті жолаушы Питер Нюитс есімімен Нюитс жері деп атады. 1801–02 жылдары Мэтью Флиндерс Австралияның шығыс колониясы – Жаңа Оңтүстік Уэльс және батыс жері – Жаңа Голландияның бір құрлықтың бөлігі екенін растау үшін Корольдік теңіз күштерінің зерттеу кемесімен Австралияны алғашқы рет толық айналып өтті. 1802 жылғы наурыз айында ол Кенгуру аралына жетіп, онда ешкім тұрмағанын көріп таң қалды. Француз капитаны Николя Боден де 1802 жылы зерттеу миссиясында болды, француз теңіз кемелері «Географ» және «Натуралист» арқылы Австралия құрлығының оңтүстік жағалауын жеке картаға түсірді. Британдық және француз экспедициялары 1802 жылдың 8 сәуірінде бір-бірін кездестірді, және Франция мен Ұлыбритания сол кезде әлі де соғыста екенін ойлағанмен (Екінші коалиция соғысы аяқталғанын ешкім білмеді), олар Энкоунтер шығанағында бейбіт кездесті. Флиндерс Кенгуру аралын ашқаннан кейін, «Туздықтар» деп аталған заңсыз теңізшілер аралға келді (олар негізінен Басс бұғазының аралдарында өмір сүрді). Олардың негізгі жұмысы – теңіз түлкілерін және киттерді аулау болды. Аралда бекініп алғаннан кейін, әйелдерге деген қажеттілікті қанағаттандыру үшін теңізшілер Тасманиядан және материктен абориген әйелдерін ұрлап, оларды аралға әкелді. 1820 жылға қарай аралда абориген әйелдерімен бірге тоғыз теңізші тұрған, ал 1820 жылдардың ортасына қарай олардың саны 30-ға жетті. Материкке жасалған «әйелдерді жинау сапарлары» зорлық-зомбылыққа толы болды, кейде әйелдердің күйеулерін өлтірумен аяқталды. Чарльз Стюрт 1829 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстен экспедиция басқарды, ол алдымен Мюррмбиджи өзені арқылы «кең және сұлу өзенге» жетті, оны ол Мюррей өзені деп атады. Оның тобы содан кейін осы өзенді Дарлинг өзенімен қосылған жерге дейін, одан әрі Александрина көліне дейін, Мюррей теңізіне жеткенше жалғастырды. Ол былай деп жазды:

The first Europeans to explore South Australia were the crew of a Dutch vessel, the Gulden Zeepaert, led by Captain François Thijssen in 1627. From Cape Leeuwin in Western Australia, the ship followed the southern coast of Australia east for 1,000 miles, reaching the edge of the Great Australian Bight. He named the whole area he'd explored Nuyts Land, after Pieter Nuyts, a distinguished passenger on the ship. In 1801–02 Matthew Flinders led the first circumnavigation of Australia aboard , a Royal Navy survey ship to verify that the eastern colony of New South Wales and the western land called New Holland were part of the same landmass. In March 1802 he reached Kangaroo Island, and was surprised to find it uninhabited. French Captain Nicolas Baudin was also on a survey mission in 1802, independently charting the southern coast of the Australian continent with the French naval ships the Géographe and the Naturaliste. The British and French expeditions sighted each other on 8 April 1802, and despite believing that France and Britain were still at war at the time (neither knew that the War of the Second Coalition had ended), they met peacefully at Encounter Bay. Following the discovery of Kangaroo Island by Flinders, lawless sealers known as "Straitsmen" (they mainly lived on the islands of the Bass Strait) came to the island. Their main work was hunting seals and whales. Once they had become established on the island, to satisfy their need for wives the sealers kidnapped Aboriginal women from Tasmania and the mainland and brought them there. By 1820, there were reportedly nine sealers living on the island with Aboriginal wives, and by the mid 1820s as many as 30 of them. The "wife collecting trips" to the mainland were violent affairs, sometimes involving killing the women's husbands. Charles Sturt led an expedition from New South Wales in 1829, which followed first the Murrumbidgee River into a "broad and noble river", which he named the Murray River. His party then followed this river to its junction with the Darling River and continued down river on to Lake Alexandrina, where the Murray meets the sea. He wrote:

Стюрт аймақты одан әрі зерттеуді ұсынды, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы Ральф Дарлинг 1831 жылы аймақты зерттеу үшін капитан Коллет Баркерді жіберді. Баркер Мюррей өзенінің сағасынан жалғыз жүзіп өткен соң, аборигендер оны өлтірді. Стюрт бұл тұздықтардың жасаған зұлымдықтарына кек алу болғанын ойлады. Осыған қарамастан, оның егжей-тегжейлі зерттеуі Стюрттің мынадай қорытындыға келуіне әкелді:

Мюррейдің төменгі аймақтары арқылы саяхаттап жүргенде, Стюрт сонымен қатар ол кездескен аборигендердің көптігіне таң қалды, бірақ аймақтың абориген халқы Стюрттің экспедициясы кезінде жұқпалы ауруға (вероятно, шешекке) ұшырады, жеті жылдан кейін отарлаушылар келгенде жергілікті халықтың саны күрт азайды.

Британдықтардың колония құруға дайындығы

1828 жылы Роберт Гугер мен Эдвард Гиббон Уэйкфилд екеуі де еркін қоныстану негізінде колония құруға ұмтылды. Гугер Уэйкфилдпен (сол кезде ол әлі түрмеде отырған) 1829 жылдың қаңтарында кездесті, және Уэйкфилд басқа колониялардағыдай қоныс аударушыларға тегін жер берудің орнына, колония "жерді жалпыға бірдей сату принципін, жер берудің орнына, және сатып алушылардың қаржысын көші-қонды ілгерілету үшін пайдалану" қағидасын қолдануы керек екенін ұсынды. Гугер 1830 жылдың ақпанында Ұлттық отарлау қоғамын құрды, және бастапқыда бұл ұсыныс көп назар аудармаса да, Стюрттың Мюррей өзенін ашқандығы жарияланғаннан кейін, оның мүмкіндіктері қайта жанданды. Желтоқсан айында Сент-Винсент шығанағы колония орналасатын жер ретінде ұсынылды, ал Ұлттық колонизация қоғамы өз ұсынысын 1831 жылдың мамырында Колониялық кеңсеге жіберді.

Құрылтайшы ұйымдар мен заңдар, 18341836

Оңтүстік Австралия қауымдастығы Джордж Гроут, Уильям Мольсворт және Веллингтон герцогы сияқты тұлғалардың көмегімен британ Парламентіне Оңтүстік Австралия туралы заңды қабылдауға көндірді. Заңда Оңтүстік Австралия провинциясы «Австралияның жүз отыз екінші және жүз қырық бірінші градус шығыс бойлықтарының арасында, Оңтүстік мұхиты мен оңтүстік ендіктің жиырма алты градусы аралығында орналасқан, сондай-ақ оған жақын барлық аралдар, шығанақтар мен бұхталар» деп анықталды. Осылайша Оңтүстік Австралия Парламент Актісімен бекітілген жалғыз колония болды. Колония мен оның астанасы қоныстанғанға дейін атаулары берілді. Оңтүстік Австралияның жоспарлаушылары мен негізін қалаушылары колонияны британдық қоғамның ең жақсы қасиеттерінің идеалды бейнесі деп санады. Олар: басқа колониялардағы сотталғандардың еңбегіне тәуелділіктің алдын алып, осылайша жұмыссыздықты азайтуға; діни кемсітушілікті жоюға және колонияны экономикалық тұрғыдан өзін-өзі қамтамасыз етуге ұмтылды. Осы мақсатта, саяси, экономикалық, азаматтық және діни еркіндік негізінде, сондай-ақ шаруашылық және сауда арқылы байлыққа қол жеткізу мүмкіндігімен еркін қоныстанушылар тарту жоспарланды. Сондықтан, Ұлыбританиядан сотталғандарды тасымалдау Оңтүстік Австралия Актісімен тыйым салынды, әйтсе де көптеген сотталғандар Жаңа Оңтүстік Уэльске (1788-1842 жылдар аралығында), Ван Димен жеріне (Тасмания; 1802–1853) және Мортон шығанағына (Квинсленд; 1825–1842) жіберілді. (Кейіннен, сотталғандар 1850-1868 жылдар аралығында Батыс Австралияға да тасымалданды). «Жұртшылықтан шыққан эмигранттар» эмиграциялық қордан көмек алғанмен, отбасыларын бірге әкелуге міндетті болды. Заңда колонияны британ үкіметіне ешқандай қаржылық жүк болмайынша (мысалы, сотталғандарды тасымалдауға кеткен шығындар) дамыту ниеті де нақтыланды. Оңтүстік Австралияның өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігін арттыру үшін 20 000 фунт стерлинг кепілдік ретінде ұсынылуы керек болды және кез келген қоныстанудан бұрын колонияда 35 000 фунт стерлингке тең жер сатылуы тиіс болды. Бұл шарттар 1835 жылдың соңына дейін орындалды, мүмкін Рейкс Кьюри немесе оның отбасылық банкі, Curries & Co., кепілдік беруші ретінде тағайындалды. Заңда халық саны 50 000 адамға жеткенде өкілдік үкімет құру туралы уәде де берілді. 1836 жылғы Патент хаттарында «әрбір аборигендердің» және олардың ұрпақтарының «қазіргі уақытта иеленген немесе пайдаланған» жерлеріне құқықтары кепілденді, бұл Оңтүстік Австралия Актісін қолдануға мүмкіндік берді. Колонияның батыс және шығыс шекаралары Гринвичтен 132° және 141° шығыс бойлықтарында, ал солтүстік шекарасы Козерог тропигінде (23° 26′ оңтүстік ендігінде) белгіленді. Батыс және шығыс шекаралық нүктелер 1802 жылы Мэтью Флиндерс алғаш зерттеген жағалау сызығының шегін көрсететіндіктен таңдалды (Николас Боденнің басымдығы ескерілмеді). 1834 жылғы Оңтүстік Австралия Актісі колонистерге провинция құрылғанға дейін орындалуы тиіс түрлі қаржылық міндеттемелерді жүктеді. 1836 жылдың қаңтарында Лайт келесі айда Оңтүстік Австралияның Бас геодезисі болып тағайындалды, ал басқа лауазымдарға да түрлі шенеуніктер тағайындалды: Джеймс Хертл Фишер – резидент комиссары және тіркеуші; Роберт Гугер – колония хатшысы; Джон Джефкотт – судья; Чарльз Манн – генерал-адвокат; Осмонд Гиллс – колония қазынашысы; Джордж Стрикленд Кингстон – көмекші геодезист, сонымен қатар көмекші геодезистер тобымен бірге.

The South Australian Association, with the aid of such figures as George Grote, William Molesworth and the Duke of Wellington persuaded the British Parliament to pass the South Australia Act, 1834. The Act defined the province of South Australia as being "that part of Australia which lies between the meridians of the one hundred and thirty second and one hundred and forty first degrees of east longitude, and between the southern ocean and the twenty six degrees of south latitude, together with all and every the islands adjacent thereto, and the bays and gulphs". South Australia thus became the only colony authorised by an Act of Parliament. The colony and its capital city were named prior to settlement. The planners and founders of South Australia called for the colony to be their ideal embodiment of what they perceived to be the best qualities of British society. They sought: to prevent a reliance of convict labour found in other colonies, thus also reducing unemployment; to eliminate religious discrimination and; to make the colony economically self sufficient. It was intended that free settlers would be attracted on the basis of freedom in the political, economic, civil and religious spheres, as well as opportunities for wealth through farming and commerce. Hence the transportation of convicts from the United Kingdom was forbidden by the South Australia Act, despite many convicts being transported to penal settlements in New South Wales (between 1788 and 1842), Van Diemen's Land (Tasmania; 1802–1853), and Moreton Bay (Queensland; 1825–1842). (Later, convicts were also transported to Western Australia, between 1850 and 1868). "Poor Emigrants", while they were assisted by an Emigration Fund, were required to bring their families with them. The Act further specified that the colony was also intended to be developed at no cost to the British government (such as the expenses incurred in transporting convicts). So that South Australia stood a better chance of being self sufficient, a £20,000 surety had to be created and £35,000 worth of land was to be sold in the colony before any settlement occurred. These conditions were fulfilled before the end of 1835, possibly with Raikes Currie or his family bank, Curries & Co., acting as surety. The Act also included a promise of representative government when the population reached 50,000 people. A guarantee of the rights of "any Aboriginal Natives" and their descendants to lands they 'now actually occupied or enjoyed' was included in the 1836 Letters Patent enabling the South Australia Act included. The western and eastern boundaries of the colony were set at 132° and 141° East of Greenwich, and to the north at the Tropic of Capricorn, (23° 26′ South). The western and eastern boundary points were chosen as they marked the extent of coastline first surveyed by Matthew Flinders in 1802 (Nicolas Baudin's priority being ignored). The South Australia Act 1834 imposed various financial obligations on the colonists that had to be met before the province could be created. in January 1836. Light was appointed Surveyor General of South Australia the following month, and various other officials were appointed to other positions: James Hurtle Fisher was Resident Commissioner and Registrar; Robert Gouger, Colonial Secretary; John Jeffcott, Judge; Charles Mann, Advocate General; Osmond Gilles, Colonial Treasurer; George Strickland Kingston Deputy Surveyor, along with a team of assistant surveyors.

Оңтүстік Австралияның жариялануы (1836)

1836 жылдың басында барлығы 636 адамды тасымалдаған 9 кеме Оңтүстік Австралияға қарай жолға шықты. Флот құрамында Cygnet (Light's Surveyors), Africaine, Tam O'Shanter, Rapid (Hindmarsh), John Pirie, Emma, Lady Mary Pelham және Duke of York кемелері болды. Сегіз айлық теңіз саяхатынан кейін кемелердің көпшілігі Кенгуру аралына азық-түлік пен қоныс аударушыларды жеткізді. Жаңа колонияның орналасуы және басқарылуы туралы ресми шешімдерді күту үшін олар Кингскотқа түсті. Light-қа негізгі колония үшін ең тиімді жерді анықтауға екі ай берілді. Ол портты, егістікке жарамды жерді, тұщы суды, дамыған ішкі және сыртқы байланыстарды, құрылыс материалдарын және дренаж жүйесін қамтитын жерді табуға міндетті болды. Light жаңа негізгі елді мекенге арналған Кенгуру аралы, Порт-Линкольн және Энкаунтер шығанағы сияқты әлеуетті орындарды қабылдамады. Light Аделаида жазығының қоныстану үшін ең қолайлы орын екеніне шешім келді. Қоныс аударушылардың көпшілігі Кенгуру аралынан Холдфаст шығанағына көшірілді, ал губернатор Хиндмарш 1836 жылғы 28 желтоқсанда Оңтүстік Австралия провинциясын жариялау үшін келді. Көптеген басқа колониялар губернаторлармен құрылған, олар дербес билікке ие болған. 1834 жылғы Оңтүстік Австралия заңы жаңа колонияны Колониялық кеңсеге (яғни, губернатор өкілеттігіндегі Таққа) және Колонизация комиссарлары кеңесіне (тағайындалған Резидент комиссармен бірге) бағындырды, бұл екеуінің арасында шиеленіс тудырып, кейін проблемаларға әкелді. Жерді зерттеу және сату, сондай-ақ көші-қонды ұйымдастыру және қаржыландыру Резидент комиссардың жауапкершілігінде болды, осылайша британ үкіметі қоныс аударушылардың кәсіби қызметіне немесе дін бостандығына араласа алмады. Хиндмарш пен Резидент комиссар арасындағы қарым-қатынас тез нашарлады.

Оңтүстік Австралия туралы заң 1842 ж.

Жер спекуляциясы, экономикалық төмендеу және тиімсіз басқарудың бірігуі Уэйкфилд жобасының сәтсіздікке ұшырауына себеп болды, ал Оңтүстік Австралия кірісінен әлдеқайда көп шығынға батты. 1841 жылы колонияның қаржылық банкротқа ұшырауы Лондонды әрекет етуге мәжбүр етті. Негізгі мәселе – үлкен шығындар және отарлау комиссарларының қарыз алу құқығын пайдаланып, несие алуға тырыспауы болды. Гаулер губернатор лауазымынан капитан Джордж Греймен ауыстырылды. Лондонда колониялар хатшысы Оңтүстік Австралияға жауапкершілікті өз мойнына алды. Британдық парламенттік сауалнама колонизация комиссарларын алмастыру үшін отарлық басқарудың дәстүрлі формасын ұсынды. 1842 жылғы Оңтүстік Австралия заңы Оңтүстік Австралия провинциясында басқа үкімет формасын орнатып, енгізді. Заң британдық парламенттік сауалнаманың отарлық басқарудың сәтсіздігіне байланысты ұсыныстарының нәтижесінде қабылданды, бұл 1840 жылға қарай Оңтүстік Австралия провинциясын банкроттыққа жеткізді және Британ үкіметіне Оңтүстік Австралияны тәждік колония ретінде толық бақылауға беруге мүмкіндік берді. Онда Оңтүстік Австралияны басқару үшін заң шығарушы кеңес құру мақсатында губернатор және кемінде жеті басқа лауазымды адамды тағайындау қарастырылды. Губернатор Грей шығындарды күрт қысқартты. Колонияда көп ұзамай толық жұмыспен қамту орнатылып, негізгі өнімдердің экспорты артты. 1844 жылдың соңында жүйелі эмиграция қайта жандандырылды. Өкілдік үкімет талабына байланысты қозғалыс жылдам пайда болды. Көптеген басқа колониялар толық билікке ие губернаторлармен құрылған, бірақ Оңтүстік Австралияда билік бастапқыда губернатор мен резидент комиссар арасында бөлінген, бұл үкіметтің қоныс аударушылардың кәсіби істеріне немесе дін бостандығына араласуына жол бермеді. 1843 жылдан 1851 жылға дейін колония жеті тағайындалған мүшеден тұратын заң шығарушы кеңеспен басқарылды. 1851 жылға қарай колония жартылай сайланған кеңеспен тәжірибе жасады, сол жылы Оңтүстік Австралия заң шығарушы кеңесінің 24 мүшесінің 16-сы сайланды, ал қалғандары тағайындалды.

Land speculation, economic recession and inept administration combined to cause the Wakefield scheme to fail, and South Australia was spending far more than its revenue. Financial bankruptcy of the colony in 1841 caused London to act. The immediate issue was heavy spending, and the failure of the colonization commissioners to use borrowing powers to secure loans. Gawler was replaced as governor by Captain George Grey. In London the secretary for the colonies assumed responsibility for South Australia. A British Parliamentary Enquiry recommended a more orthodox form of colonial administration to replace the Colonisation Commissioners. The South Australia Act 1842 instituted a different form of Government over the Province of South Australia. The Act was introduced as a result of recommendations by a British Parliamentary Enquiry into the failure of the colonial administration, which had brought the province of South Australia near bankruptcy by 1840, and gave the British Government full control of South Australia as a Crown Colony. It provided for the Governor and at least seven other officers to be appointed to form a legislative council for the governance of South Australia. Governor Grey sharply cut spending. The colony soon had full employment, and exports of primary products were increasing. Systematic emigration was resumed at the end of 1844. Agitation for representative government quickly emerged. Most other colonies had been founded by Governors with near total authority, but in South Australia, power was initially divided between the Governor and the Resident Commissioner, so that government could not interfere with the business affairs or freedom of religion of the settlers. From 1843 to 1851, the colony was governed by a legislative council of seven appointed members. By 1851 the colony was experimenting with a partially elected council, with 16 of 24 members of the South Australian Legislative Council being elected that year and the remainder appointed.

Бас тіркеу кеңсесі (GRO)

"Жалпы заң атауы" немесе "Ескі жүйе атауы" – 1836 жылғы желтоқсанда Оңтүстік Австралия колония ретінде құрылған кезде қабылданған ағылшын жер құқығы. Бас тіркелім мекемесі 1837 жылдан бастап 1858 жылғы Жылжымайтын мүлік туралы заң қолданысқа енгенге дейін жер мәмілелерінің актілері мен жазбаларын сақтайды. Бұл заң, заң жобасын ұсынған және оның парламенттен өтуін қамтамасыз еткен сэр Роберт Ричард Торренстің құрметіне "Торренс титулы" деп аталған жүйені енгізді. Осыдан кейін барлық жаңа жер мәмілелері жер тіркеуін пайдалана отырып, жаңа жүйе бойынша жүргізілді. Бас тіркелім мекемесінің қызметіне мүліктік мәмілелер (ипотека, сату-сатып алу, жалға беру, жер беру, шарттар, өсиеттер, мұрагерлік) және басқа да іс-әрекеттердің актілері (мысалы, атын өзгерту туралы актілер) кірді. "Естеліктер" деп аталатын құжаттар Бас тіркелім мекемесінде тіркелген және сақталған түпнұсқа актілерді көрсетеді, ал Бас тіркелім мекемесінде сақталған куәландырылған көшірмелер "депозиттер" немесе "тіркеулер" деп аталды.

Бірінші ауыл шаруашылығы: Қой, бидай және шарап

1836 жылы Оңтүстік Австралия компаниясы Германияның Саксония аймағынан таза меринос қойларын әкелді, сондай-ақ сиырлар мен ешкілер де жеткізілді. Ван Димен жерінен, кейін Жаңа Оңтүстік Уэльстен қойлар мен басқа малдар әкелінді. Жүн өндірісі Оңтүстік Австралия экономикасының негізін құрады, ал 1840 жылы Аделаидада алғашқы жүн аукционы өтті. "Скватерлер" шаруашылыққа қажет болғанға дейін үлкен жерлерді жалға алды. Жерді тексергеннен кейін оны сатуға шығарды, ал скватерлер өздерінің жерлерін сатып алуға немесе басқа жаққа көшуге міндетті болды. Көбінесе олар жерлерін сатылымға шыққанда сатып алатын, бұл жақсы және бос жер табу қиын болған шаруаларға қиындық тудырды. Фермаларды құру қой шаруашылықтарына қарағанда ұзаққа созылды және құны жоғары болды. Дегенмен, 1860 жылға қарай бидай егістігі оңтүстіктегі Энкоунтер Бэйден солтүстіктегі Клэрге дейін жетті. Қоныс аударушылардың көп бөлігі британдықтар болды, бірақ алғашқы жылдары "Ескі лютерандар" деп аталатын неміс қоныс аударушылары да келді. Немістердің алғашқы үлкен тобы 1838 жылы көшіп келді, оларға эмиграциялық қор қаржылай көмек көрсетті. Көптегендері Аделаидадан Баросса аңғарына және Аделаида төбелеріндегі Хандорф сияқты елді мекендерге көшіп, 1842 жылға қарай әлеуметтік жағынан жабық қауымдастықтарда өмір сүрді және 15 жылдан кейін ғана үкімет ісіне қатысты. 1840 жылы Курунг қырғынында "Мария" бригі Яффа мүйісінің жанында кемеге ұшырады. 25 аман қалғанның барлығы Милменрура ("үлкен Мюррей тайпасы") халқы тарапынан Аделаидаға жол табуға тырысқанда өлтірілді. Губернатор Джордж Гоулердің санкциясымен Уильям Пуллен мен майор О'Халлоран жүргізген жазалау экспедициясы екі күдіктіні атқылады. Қайтыс болғандар сотқа тартылмады және олардың қырғынды жасағаны дәлелденбеді. McLaren Vale және Barossa Valley шарап өсіру аймақтары 1840 жылдары құрылды. Порт Пири 1845 жылы негісталды. Мыс 1842 жылы Капунданың жанынан табылды. 1845 жылы Бурада мыстың одан да ірі кен орындары табылды, бұл кен орнына инвестиция салған Аделаида саудагерлеріне байлық әкелді. Джон Ридли 1843 жылы Оңтүстік Австралияда және жалпы елде егін шаруашылығының әдістерін өзгертетін орақ машинасы ойлап тапты. 1843 жылға қарай жердің жартысы бидай егістігімен жабылған (1838 жылмен салыстырғанда). Ғсырдың соңына қарай Оңтүстік Австралия "Австралияның астық қоймасы" деп танылды. 1851 жылы Викторияда алтынның табылуы Аделаидада жұмыс күшінің тапшылығын тудырды, себебі жұмысшылар алтын кен орындарында байлық іздеуге кетіп жатты. Алайда, бұл Оңтүстік Австралия бидайына сұраныстың артуына да себеп болды. Алтын іздеушілер алтын тауып қайтқаннан кейін жағдай жақсарды. 1850 жылдары 5400-ден астам еңбекқор немістер Оңтүстік Австралияға қоныс аударды. Көптегендері Баросса аңғарында шарап өндірісін бастады және Хандорфта алғашқы лютеран шіркеуін ашты. Оңтүстік Австралиялықтар Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльспен сауда байланысын орнатуға мүдделі болды, бірақ құрлықтағы көлік тым баяу болды. 1850 жылы Оңтүстік Австралия үкіметі Мюррей өзенін темір кемемен Дарлинг өзенімен қосылғанға дейін жүзіп өткен алғашқы екі адамға 4000 фунт сыйлық ұсынды. 1853 жылы Маннумнан Уильям Рэнделл мен Аделаидадан Фрэнсис Каделл бір уақытта, бірақ әдейілеп, Суан-Хиллге жарысып, Каделл бірінші болып келді.

In 1836 the South Australian Company imported pure merinos from the German region of Saxony, and cows and goats were also shipped over. Sheep and other livestock were brought in from Van Diemen's Land and later New South Wales. The wool industry was the basis of South Australia's economy for the first few years, with the first wool auction was held in Adelaide in 1840. Vast tracts of land were leased by "Squatters" until required for agriculture. Once the land was surveyed it was put up for sale and the Squatters had to buy their runs or move on. Most bought their land when it came up for sale, disadvantaging farmers who had a hard time finding good and unoccupied land. Farms took longer to establish than sheep runs and were expensive to set up. Despite this by 1860 wheat farms ranged from Encounter Bay in the south to Clare in the north. The settlers were mostly British, but some German settlers, mainly "Old Lutherans", also emigrated in the early years. The first large group of Germans arrived in 1838, with the financial assistance of the Emigration Fund. Most moved out of Adelaide and to the Barossa Valley and settlements in the Adelaide Hills such as Hahndorf, living in socially closed communities, by 1842, and did not participate in government until 15 years later. In the Coorong Massacre in 1840, the brigantine Maria was shipwrecked near Cape Jaffa. All 25 survivors were massacred by people of the Milmenrura ("big Murray tribe") when trying to find their way to Adelaide. A punitive expedition authorised by Governor George Gawler and carried out by William Pullen and Major O'Halloran executed two alleged perpetrators. The men killed in retribution were not put to trial and not proven to be those who carried out the massacre. The wine growing regions of McLaren Vale and the Barossa Valley were established in the 1840s. Port Pirie was founded in 1845. Copper was discovered near Kapunda in 1842. In 1845 even larger deposits of copper were discovered at Burra which brought wealth to the Adelaide shopkeepers who invested in the mine. John Ridley invented a reaping machine in 1843 which changed farming methods throughout South Australia and the nation at large. By 1843, of land was growing wheat (compared to in 1838). Toward the end of the century South Australia would become known as the "granary of Australia". Gold discoveries in Victoria in 1851 brought a severe labour shortage in Adelaide which was created by the exodus of workers leaving to seek their fortunes on the goldfields. However, this also created high demand for South Australian wheat. The situation improved when prospectors returned with their gold finds. During the 1850s over 5,400 hard working Germans settled in South Australia. Many started off the wine industry in the Barossa Valley and they opened the first Lutheran church in Hahndorf. South Australians were keen to establish trade links with Victoria and New South Wales, but overland transport was too slow. A £4,000 prize was offered in 1850 by the South Australian government for the first two people to navigate the River Murray in an iron steamboat as far as its junction with the Darling River. In 1853 William Randell of Mannum and Francis Cadell of Adelaide, unintentionally making the attempt at the same time, raced each other to Swan Hill with Cadell coming in first.

Шектелген өзін-өзі басқару

XIX ғасырдың ортасына қарай Австралия колонияларында өкілді және жауапты үкіметке деген ұмтылыс күшейді. 1840 жылы Аделаида қалалық кеңесі Австралия колонияларындағы алғашқы қалалық кеңес ретінде құрылды. 1850 жылғы Австралия колониялары туралы акт – бұл Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Оңтүстік Австралия және Тасманияға өкілді конституциялар берген маңызды қадам болды. Колониялар демократиялық прогрессивті парламенттерді құруға мүмкіндік беретін конституцияларды жазуға кірісті. 1850 жылы Виктория, Оңтүстік Австралия және Тасмания колонияларында заң шығарушы кеңестерге сайлаулар өтті. 1855 жылы Лондон Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Оңтүстік Австралия және Тасманияға шектеулі өзін-өзі басқару құқығын берді. 1856 жылы Виктория, Тасмания және Оңтүстік Австралияда инновациялық құпия дауыс беру жүйесі енгізілді, онда үкімет кандидаттардың тізімі бар дауыс беру қағаздарын ұсынды және сайлаушылар жеке түрде таңдау жасады. Бұл жүйе әлем бойынша таралып, «Австралиялық бюллетень» деп аталды. 1855 жылы Оңтүстік Австралияда 21 жастан асқан барлық британдық еркектерге дауыс беру құқығы берілді. 1859 жылы Валларуода, ал 1861 жылы Муонтада қосымша мыс кендері табылды. Оңтүстік Австралия осы кезеңде Еуропадан қашқан діни босқындарға пана болды. 1870 жылы неміс лютерандары Орталық Австралиядағы ықпалды Германнсберг миссиясын құрды. 1872 жылы Оңтүстік Австралиядағы Пойнт Макли миссиясында Дэвид Унайпон, болашақта уағызшы және Австралияның алғашқы абориген жазушысы дүниеге келді. Австралияның алғашқы абориген пасторының ұлы, ол бүгінде Австралияның 50 долларлық банкнотында бейнеленген. 1866 жылы Сент-Мэри Маккиллоп Оңтүстік Австралияның ауылдық аймақтарында Әулие Жозеф Сестёр Святого Сердца сестерін құрды. Кедей балаларды оқытуға арналған бұл Австралияда құрылған алғашқы діни орден болды. Маккиллоп барлық колонияларда мектептер, жетімдер үйлері мен әлеуметтік мекемелер ашты. Ол 2010 жылы Рим-католик шіркеуінің әулиесі ретінде танылды. Джон Макдуолл Стюарттың 1862 жылғы Австралияның солтүстік жағалауына жасаған экспедициясы кезінде ол Торренс көлі мен Эйр көлінің батысында жайылымдық жерлерді ашты. Стюарт Орталық Австралияны оңтүстіктен солтүстікке дейін табысты басып өтті. Оның экспедициясы кейіннен Австралияның құрлықтық телеграф желісінің бойымен жүргізілген маршрутты картаға түсірді. Оңтүстік Австралияға бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльстің құрамында болған Солтүстік территорияны басқару міндеті жүктелді. 1877 жылы ол Британ империясында кәсіподақтарды заңдастырған алғашқы аймақ болды, ал 1891 жылы төрт Біріккен лейбористік партиясының кандидаттары Парламентке сайланды, Австралиядағы алғашқы мақұлданған лейбористер атанды. Оңтүстік Австралия колониясындағы мүліктік иеленген әйелдерге 1861 жылы дауыс беру құқығы берілді. 1894 жылғы Конституциялық түзету туралы заңда барлық әйелдер Оңтүстік Австралия Парламентіне дауыс беруге құқылы болды, өйткені олар ерлермен тең құқықтарға ие болды, және олар Оңтүстік Австралияның 1895 жылғы сайлауында осы құқықтарын пайдаланды. Конституциялық түзету (ересектердің сайлау құқығы) туралы 1894 жылғы заң сонымен қатар әйелдерге саяси лауазымдарға сайлануға рұқсат беретін әлемдегі алғашқы заң болды, және 1897 жылы Кэтрин Хелен Спенс Австралия Федерациясы жөніндегі Федералдық конвенцияға делегат ретінде сайлауға түскен алғашқы әйел саяси кандидат атанды, бірақ сайлауда жеңіліске ұшырады. 1890 жылдарға қарай бірнеше жаңа факторлар Австралия колонияларын саяси бірігуге итермеледі және Оңтүстік Австралиялықтар референдум арқылы Австралия одақтастығына қосылуға дауыс берді.

By the mid 19th century, there was a strong desire for representative and responsible government in the colonies of Australia. In 1840, the Adelaide City Council was established as the first city council in the Australian colonies. The Australian Colonies Government Act 1850 was a landmark development which granted representative constitutions to New South Wales, Victoria, South Australia and Tasmania and the colonies enthusiastically set about writing constitutions which produced democratically progressive parliaments with the British monarch as the symbolic head of state. In 1850 and elections for legislative councils were held in the colonies of Victoria, South Australia and Tasmania. In 1855, limited self government was granted by London to New South Wales, Victoria, South Australia and Tasmania. An innovative secret ballot was introduced in Victoria, Tasmania and South Australia in 1856, in which the government supplied voting paper containing the names of candidates and voters could select in private. This system was adopted around the world, becoming known as the "Australian Ballot". 1855 also saw the granting of the right to vote to all male British subjects 21 years or over in South Australia. Further copper discoveries were made in 1859 at Wallaroo and in 1861 at Moonta. South Australia was a haven for religious refugees leaving Europe over this period. German Lutherans established the influential Hermmannsberg Mission in Central Australia in 1870. David Unaipon who was to become a preacher and Australia's first Aboriginal author was born at Point McLeay Mission in South Australia in 1872. The son of Australia's first Aboriginal pastor, he is today honoured on the Australian $50 note. Saint Mary Mackillop co founded the Sisters of St Joseph of the Sacred Heart in rural South Australia in 1866. Dedicated to the education of the children of the poor, it was the first religious order to be founded by an Australian. Mackillop established schools, orphanages and welfare institutions throughout the colonies. She became the first Australian to be canonised as a saint of the Roman Catholic Church in 2010. During John McDouall Stuart's 1862 expedition to the north coast of Australia he discovered of grazing territory to the west of Lake Torrens and Lake Eyre. Stuart succeeded in traversing Central Australia from south to north. His expedition mapped out the route which was later followed by the Australian Overland Telegraph Line. South Australia was made responsible for the administration of the Northern Territory, which was previously part of New South Wales. In 1877, it became the first part of the British Empire to legalise Trade Unions and in 1891, four United Labor Party candidates were elected to Parliament, becoming the first endorsed Labor members in Australia. Propertied women in the colony of South Australia were granted the vote in 1861. In the Constitutional Amendment Act 1894, all women became eligible to vote for the Parliament of South Australia when they won the same voting rights as men, and they did so in South Australia's 1895 elections. The Constitutional Amendment (Adult Suffrage) Act 1894 was also the first legislation in the world permitting women also to stand for election to political office and, in 1897, Catherine Helen Spence became the first female political candidate for political office, unsuccessfully standing for election as a delegate to the Federal Convention on Australian Federation. By the 1890s, several new factors were drawing the Australian colonies towards political union and South Australians voted by referendum to join the Commonwealth of Australia.

21 ғасыр

Маршалл үкіметі кезінде алғаш ұсынылған Малинаускас үкіметі 2023 жылдың соңына дейін Парламентте Бірінші Ұлттардың Дауысын құруға көшпекші.

ХХ ғасыр

1900 жылы Оңтүстік Австралия Қытайдағы Боксерлер көтерілісіне жауап ретінде HMAS Protector әскери кемесін Боксерлерден шетелдік азаматтарды қорғау үшін халықаралық коалицияға жіберді. 1901 жылдың 1 қаңтарында Виктория патшайымының жариялаған жарлығымен Оңтүстік Австралия өзін-өзі басқару құқығынан айырылып, Австралия Ұлттық Достастығының штаты болды. 1906 жылы Оңтүстік Австралиядағы алғашқы уран кені Радий Хиллде ашылды. 1910 жылы Джон Верран басқарған үкімет әлемдегі алғашқы толыққанды Лейбористік партия үкіметі болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде 28 000 Оңтүстік Австралиялық ерікті түрде соғысқа аттанды. Аделаида соғыстан кейін дамыды, бірақ құрғақшылықтың қайта оралуымен 1930 жылдардағы экономикалық дағдарысқа түсті, соңынан күшті үкімет басшылығымен қайта өркендеді. Екінші саланың дамуы мемлекеттің негізгі өндіріске тәуелділігін азайтты. 1933 жылғы халық санауы штатта 580 949 адам тұратынын көрсетті, бұл экономикалық шектеулерге байланысты басқа штаттармен салыстырғанда аз өсім болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 жылы Англия-Австралия бірлескен жобасы аясында Вумера ракеталық полигоны құрылды – сол кезде әлемдегі төрт ракеталық полигонның бірі. 1950 жылдары қарқынды жұмыс істеген Вумера ғарыш технологияларын дамытуда маңызды рөл атқарды. АҚШ көмегімен 1967 жылдың қараша айында Вумерадан Wresat 1, Австралияның алғашқы спутнигі ұшырылды – бұл Қару-жарақ зерттеулер институты мен Аделаида университетінің бірлескен жобасы. Бұл жоба Австралияны өз аумағынан спутник ұшырған әлемдегі төртінші елге айналдырды және Австралия ғылымындағы маңызды оқиға болды. Ракета ұшырулар 1970 жылдардың басында тоқтатылды, бірақ ғарышқа қатысты белгілі бір қызметтер 21-ші ғасырда да жалғасты, ал база қазір Австралия Корольдік Әуе Күштерінің бақылауында. Аделаида университетінде халықаралық маңызы бар ғылыми зерттеулер мен білім берудің ұзақ тарихы бар, және бес Нобель сыйлығының лауреаты университетпен байланысты болды: сэр Уильям Генри Брэгг (Физика, 1915); сэр Уильям Лоуренс Брэгг (Физика, 1915); сэр Говард Уолтер Флори (Физиология немесе Медицина, 1945); Дж. М. Кутзее (Әдебиет, 2003); Робин Уоррен (Физиология немесе Медицина, 2005). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 және 1973 жылдар аралығында 215 000 эмигрант, барлық ұлттан Оңтүстік Австралияға көшірілді. Мюррей көпірі, бұрын Мобилонг және Эдвардс Кроссинг деп аталған, 1920 жылдары қазіргі атауын алды. Қазір ол Аделаида, Маунт Гамбиер және Уайалладан кейін Оңтүстік Австралиядағы төртінші ең көп халқы бар аймақ. 1960 және 1970 жылдары Оңтүстік Австралияда бірқатар маңызды Австралия заңнамалық "алғашқы" енгізілді, соның ішінде: 1966 жылғы Дискриминацияға тыйым салу туралы заң, ол нәсіл, түс немесе шығу тегі бойынша дискриминацияға тыйым салды; және 1975 жылғы Жыныстық дискриминация туралы заң, ол жыныс, отбасылық жағдай немесе сексуалдық бағдары бойынша дискриминацияны қылмыстық қылды. 1975 жылы Парламент гомосексуалдық әрекеттерді "қылмыстан босатып", ал 1976 жылы некедегі зорлау қылмыстық құқық бұзушылық деп танылды. Оңтүстік Австралия кино корпорациясы (SAFC) 1972 жылы Дон Данстан үкіметімен құрылды және Австралия киносын жаңғыртуда маңызды рөл атқарды, "Picnic at Hanging Rock" және "Breaker Morant" сияқты сынға ұшыраған туындылармен. 1976 жылы Питжантжаджара жер құқығы туралы заң Питжантжаджара және Янкунтжаджара аборигендеріне 100 000 км² жеріне толыққанды меншік құқығын берді. 1987 жылы Олимпик Дам кен орнында мыс, алтын және күміс өндіру басталды. Олимпик Дамда сонымен қатар әлемдегі ең ірі уран кен орындары бар. 1980 жылдардағы жылжымайтын мүлік бумы кезінде Оңтүстік Австралия мемлекеттік банкі Австралиядағы ең жылдам дамыған банк болды, бірақ 1991 жылы банк құлдырады және Лейбористік партияның премьер-министрі Джон Бэннон нашар қарыздар салдарынан банкке салық төлеушілердің көмегі қажет екенін жариялады. Кейіннен банк қарызы 3 миллиард долларға жетті. Патшалық комиссия тағайындалды және премьер-министр Бэннон оның алдында куәлік бергеннен кейін отставкаға кетті.

In 1900, South Australia responded to the Boxer Rebellion in China by sending the South Australian warship HMAS Protector to join the international coalition defending foreign nationals from the Boxers. On 1 January 1901, following a proclamation by Queen Victoria, South Australia ceased to be a self governing colony and became a state of the Commonwealth of Australia. In 1906, South Australia's first uranium mine was opened at Radium Hill. In 1910, the government of John Verran served as the first complete Labor party government in the world. 28,000 South Australians volunteered to fight during Australia's involvement in the First World War. Adelaide enjoyed a post war boom but with the return of droughts, entered the depression of the 1930s, later returning to prosperity with strong government leadership. Secondary industries helped reduce the state's dependence on primary industries. The 1933 census recorded the state population at 580,949, which was less of an increase than other states due to the state's economic limitations. After the second world war, the Woomera rocket range was established in 1947 as part of the Anglo Australian Joint Project – at that time one of only four rocket ranges in the world. Busy through the 1950s, Woomera played an important role in the development of space technologies. With US assistance, Wresat 1, the first Australian satellite, was launched from Woomera, in November 1967 – a joint project of the Weapons Research Establishment and the University of Adelaide. The project made Australia only the 4th country to launch its own satellite from its own territory – and a landmark in Australian science. Rocket launches largely ceased from the early 1970s, though some space related activity has continued into the 21st century and the base is now controlled by the Royal Australian Airforce. The University of Adelaide has a long history of scientific research and scholarship of international significance, and five Nobel Laureates have been associated with the university: Sir William Henry Bragg (Physics 1915); Sir William Lawrence Bragg (Physics 1915); Sir Howard Walter Florey (Physiology or Medicine 1945); J. M. Coetzee (Literature 2003); Robin Warren (Physiology or Medicine 2005). After World War II, an assisted migration scheme brought 215,000 emigrants of all nationalities to South Australia between 1947 and 1973. Murray Bridge, earlier known as Mobilong and then Edward's Crossing, was given its current name in the 1920s. It is now the fourth most populous region in South Australia, preceded by Adelaide, Mount Gambier and Whyalla. The 1960s and 1970s saw the introduction of a series of landmark Australian legislative "firsts" in South Australia, including: the 1966 Prohibition of Discrimination Act, which prohibited discrimination on the grounds of race, colour, or country of origin; and 1975 The Sex Discrimination Act, which made discrimination on the grounds of gender, marital status, or sexuality unlawful. In 1975 Parliament "decriminalised" homosexual acts; and in 1976 rape in marriage was made a criminal offence. The South Australian Film Corporation (SAFC) was established by the Don Dunstan government in 1972 and played a significant role in the revival of Australian cinema, with such critically acclaimed works as Picnic at Hanging Rock and Breaker Morant. In 1976, the Pitjantjatjara Land Rights Act gave the Pitjantjatjara and Yankunytjatjara Aboriginal peoples inalienable freehold title over 100,000 km of their land. In 1987, copper, gold, and silver production began at the Olympic Dam mine. Olympic Dam also possesses the world's largest known deposit of uranium. During the commercial property boom of the 1980s the State Bank of South Australia was the fastest growing bank in Australia – but in 1991, the bank collapsed and Labor Premier John Bannon announced that, due to bad debts, the bank would have to be rescued by the taxpayers – subsequently, the bank's book debt rose to $3 billion. A Royal Commission was called and Premier Bannon resigned after appearing before it.

Тарихнама және есте сақтау

Калверт, Джон. (2012). "Австралияның 'тыныш' тарихшысы: Дуглас Пайктің тарихшы ретінде қалыптасуы" Journal of the Historical Society of South Australia (40), 10. Краули, Ф. К. (1955) "Оңтүстік Австралияның бизнес тарихы: библиография". Бизнес мұрағаттары және тарихы. 6#1, 84–88 беттер. Дариан Смит, Кейт және Паула Хамильтон, редакторлар. Көші-қонды еске алу: Австралиядағы ауызша тарих және мұра (Springer, 2019). Онлайн.

Янг, Дж. Д. "Оңтүстік Австралия тарихшылары және Уэйкфилдтің "жоспары"." Тарихи зерттеулер (00182559). 1969, 14-том, 53-шы нөмір, 32–53 беттер.

Негізгі дереккөздер

Дайер, С. В. ред. "Соғыс аралығындағы ауыл өмірі", Джоан Эйри еңбегі. South Australiana, 1975, 14-том, 1-шы мәселе, 19-бет. 1930 жылдардағы қой шаруашылығындағы өмір. Прул, Сюзан, ред. "Майкл О'Дианың естеліктері". South Australiana, 1976, 15-том, 1-шы мәселе, 35-бет; 1849-1855 жылдары алтын кендерінде жұмыс істеген ирландтың жазбалары.