Кіріспе
Ресейлік либерал саясаткер Николай Андреевич Гредескул (украинше: Микола Андрійович Гредескул; орысша: Николай Андреевич Гредескул; 20 сәуір 1865 – 8 қыркүйек 1941) – Ресей империясының либерал саясаткері болған.
Nikolay Andreyevich Gredeskul (Ukrainian: Гредескул Микола Андрійович; Russian: Николай Андреевич Гредескул; 20 April 1865 – 8 September 1941) was a liberal politician from the Russian Empire.
Шығу тегі
Ол Молдова боярларының ежелгі ақсүйек отбасынан тегін шығарған, олар Дмитрий Кантемирмен бірге Ресей империясына (Харьков облысы, қазіргі Украина) көшіп келген.
Заң профессоры
Харьков университетінің құқық факультетін бітіргеннен кейін, Гредескул 1890 жылы құқық профессоры болды, ал кейіннен сол жердегі құқық факультетінің деканы қызметін атқарды. 1904 жылдың соңында, орыс-жапон соғысындағы Ресейдің жеңілістері артуына байланысты әлеуметтік шиеленіс күшейген кезде, ол басқа белгілі орыс профессорларымен бірге саяси реформалар мен академиялық одақ құруға шақырды және либералды "Союз Освобождения" (Азаттық лигасы) құрылысына зор үлес қосты. Гредескул профессорлық-оқытушылық қауымның студенттік наразылықтарға, мысалы, 1899 жылғы студенттік қозғалыс кезінде, дұрыс емес қадам жасаған болуы мүмкін екенін мойындады. 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде тәуелсіз баспасөз шектеулері жеңілдетілгенде, ол Харьков қаласында либералды "Мир" газетін құрып, бас редакторлық қызметін атқарды.
Либералды саясаткер
1905 жылдың қазан айында революцияның қызу шағында Гредескуль Конституциялық Демократиялық партияның (Кадет партиясы) негізін қалаушы мүшелерінің бірі және оның Орталық Комитетінің мүшесі болды. 1905 жылдың желтоқсанында Мәскеу көтерілісін басудан кейін Гредескульдің газеті билік тарапынан жабылды, ол тұтқындалып, Архангельск облысына жер аударылды. Жер аударуда жүргенде, 1906 жылдың ақпанында ол Кадеттерден Бірінші Мемлекеттік Думаға сайланды, бұл оның жер аударуын аяқтады. Ол елорда Санкт-Петербургке барып, 1906 жылдың сәуір айында Дума шақырылғанда оның екінші төрағасы болып сайланды. 1906 жылдың 9 шілдесінде үкімет Думаны таратып жібергеннен кейін Гредескуль үкіметке пассивті қарсылық көрсетуге шақыратын «Виборг манифестіне» қол қойды. Ол тұтқындалып, үш айға түрмеге қамалды және болашақ Дума сайлауларына қатысуына тыйым салынды. Революция кезінде Гредескуль Санкт-Петербургке көшіп, Санкт-Петербург политехникалық институтында құқық профессоры болды. Ол революцияның жеңілісінен кейін орыс қоғамының психологиясын сипаттау үшін «үмітсіздік психологиясы» терминін енгізді. Кадеттердің жетекші теоретиктерінің бірі саналған Гредескуль 1909 жылы «Векхи» авторларының оңшыл сынға қарсы ресейлік интеллигенцияның радикалдық дәстүрлерін қорғады. 1911 жылдың соңында бұрынғы құпия полиция хабаршысы Богров премьер-министр Петр Столыпинге жасаған қастандықтан кейін Гредескуль 1907 жылдан кейін революциялық терроризмнің азайғандығына байланысты үкіметтің жасырын операцияларын да тоқтатуы керек деп мәлімдеді.
Ұлттық эволюция
Гредескул бастапқыда Конституциялық-демократиялық партия орталығының сол жағында болғанмен, 1910 жылдан кейін оңға қарай жылжыды және 1912-1914 жылдары Прогрессивті фракциямен және Октябристердің сол қанатымен одақтасуды жақтады. 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең қызу кезеңінде ол Ресейдегі этникалық азшылықтар мәселесі жөнінде памфлет жариялады, бұл оның көзқарастары ұлтшылдық бағытта өзгере бастағанын көрсетті. 1916 жылы ол Александр Протопоповтың "Русская воля" ("Орыс еркі") ұлттық газетінде жазуға кірісті, нәтижесінде Гредескул Кадеттердің Орталық Комитетінен кетіп қалды. Гредескул 1917 жылғы Ақпан революциясы мен 1917 жылғы Қазан революциясы аралығында "Русская воля" газетін басқарды, бірақ ол жаңа большевик үкіметі тарапынан жабылды.