Кіріспе

Карнавал алаяқтығы

Razzle (немесе Razzle Dazzle) – кейде карнавалдардағы ойын алаңдарында, ал тарихи тұрғыда Кубаның Гавана қаласындағы казиноларда құмар ойыны ретінде ұсынылатын алаяқтық. Ойыншы бірнеше шариктерді тесіктерден тұратын торға лақтырады, ал осы тесіктердің нөмірлері ұпай жинауға мүмкіндік береді, оларды сыйлықтарға айырбастауға болатыны айтылады. Бірақ шындығында, ойыншының жүлде алу үшін жеткілікті ұпай жинауы өте қиын. Ойын сарапшысы Дарвин Ортиздің сөзіне сүйенсек, Razzle сирек, тіпті ешқашан адал түрде өткізілмейді. Razzle-дің бұл жалпылама атауы ойыншыларға көбінесе белгісіз болады, себебі ол көбінесе Футбол, Бейсбол, Он ұпай жеңісі, Мо Ко, Үнді покері немесе Каджун Бинго сияқты жергілікті тұрғындардың қызығуын ояту үшін таңдалған атаулармен ұсынылады. Ойынның өзіндік ерекшелігі оны адал емес ойын жетекшілері үшін тиімді табыс көзіне айналдырады.

Ойнаңыз

Razzle – 1-ден 6-ға дейін нөмірленген жүзден астам тесігі бар үлкен ойын тақтасынан тұрады. Ойыншы ойынды бір тостағаннан тақтаға сегіз түйіршікті құйып ойнайды, сонда олардың түсетін тесіктерінің саны қосылады және күнтізбеге ұқсас кестеде көрсетілген, бұл кесте ойыншыға сол тастауда қанша ұпай ұтып алғанын көрсетеді. Кестедегі алаңдардың шамамен жартысы ұпай бонусымен, ал қалған жартысы бос және ұпай бермейді. Футбол тақырыбындағы нұсқаларында ұпайлар "ярд" деп есептеледі. Ойыншылар жүздерше долларлық сыйлықтарды жеңіп алу мүмкіндігіне ие, бірақ оларды тек белгілі бір ұпай немесе ярд санына жеткенде ғана жеңуге болады. Америка елшілігінен Гавана клубтарында туристер ақша жоғалтып алатыны туралы шағымдар түскеннен кейін президент Фульгенсио Батиста бұл ойынды тоқтатуға бұйрық берді.

Қалпына келтіру

Сандық диаграмма бойынша ұпайлар – бұл құпия. Диаграмманың кездейсоқ орналасуы ұпай жинайтын шаршылардың жоғары және төменгі тастаулардың арасында ғана екенін жасырады. [[Файл:Razzle ықтималдығы диаграммасы.svg|thumb|upright=1.6|Razzle ойынындағы белгілі бір тастаулардың ықтималдығының графигі, онда 20-дан төмен және 36-дан жоғары тастаулар (қызыл түспен) ұпай береді, ал қалғандары (сұр түспен) әлдеқайда көп кездеседі және ұпай бермейді. Бұл екі тарапқа да жазалау ретінде ұсынылса да ("Ойыншы мен оператор 29-ға еселеуі керек"), ол ойыншының ақшасын беру жылдамдығын ғана арттырады: егер оператор ешқашан жеңілмейтінін білсе, жүлде мөлшерін еселеу олар үшін ешқандай маңызға ие емес. Іс жүзінде, тақталар әділ текшелерге тең емес, керісінше, басқа сандарға қарағанда 3 және 4 саны көп, яғни ұпай жинау мүмкіндігі ойыншы ойлағаннан да нашар. Тақтаның физикалық ерекшеліктері де ойыншыға қарсы жұмыс істейді, жақын жердегі шарлар жиі жетінің қосындысын беретін жұптарға түседі. Ойын адал түрде жүргізілсе де, Razzle тақтасының математикалық ерекшеліктері ойыншының ақшасы біткенше жеңіске жете алмайтынын немесе жеңіліп алған жүлделердің құны жұмсалған ақшаға тең болатынын қамтамасыз етеді. Ойын операторы бұл ақпаратты ойыншыдан жылдам және дұрыс емес санау арқылы жасырады, операторға қажет болған жағдайда тастау ұпай алғандай көрінеді. Бұл бастапқыда ойыншыны ойынға тарту үшін қолданылады, ойынның алғашқы тастауларында көптеген жеңістерді беру арқылы, оларды жүлделік ұпайлардың жалпы сомасына жақындату және қалған ұпайларды да оңай алуға болатындай әсер қалдыру. Ойыншы ойынға қызыққаннан кейін оператор тастауларды дәл санауға көшеді, олардың көпшілігі жеңіліспен аяқталады. Егер ойыншы жалғастыруға тартынса, оператор оларды үстелде ұстап тұру үшін жеткілікті мөлшерде қате ұпайлар береді. Ойыншы көбінесе одан қашықтаудың апатқа әкелетініне сенеді – жүлдені жеңу үшін бір-екі ұпай ғана қажет. Алайда, ойыншы осы ұпайларды оператор рұқсат берсе ғана алады. Дарвин Ортиздің айтуынша, Razzle операторлары өздерінің соңғы долларын алғанға дейін қанағаттанбайды. Razzle соншалықты тиімді алаялық амал, кейбір адал емес операторлар тіпті өздерінің дүкендерінің тақырыбын тастап, "Razzle-ды іске қосады". 2000 жылдардың басында Нью-Орлеандағы бір көшеде туристер бұл алаялықтан 18 000 долларға дейін шығынға ұшырады. 1950 жылдардың басында Гаванадағы Sans Souci Cabaret түнгі клубында бір американдық турист бір түні 30 000 доллар жоғалтты (1952 жылғы 30 000 доллар қазіргі заманда шамамен <есептелген сомаға> тең).