Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа әлем маймылының түрлері
Species of New World monkey
Алтын баслы арыстан тамарин (Leontopithecus chrysomelas), сондай-ақ алтын баслы тамарин, Бразилияға тән арыстан тамарин. Ол тек Баия штатының жазық және тауалды тропикалық орман үлестерінде табылса, сондықтан жойылып бара жатқан түр деп есептеледі. Ол өсетін биіктігі … құрайды. Оның сүйікті мекені - жасы жеткен орман, бірақ ортаның жойылуы салдарынан мұндай жағдай әрқашан бола бермейді. Көптеген дереккөздер топтағы жекелеген сандар мен әлеуметтік жүйенің болу мүмкіндігі туралы әртүрлі мәліметтер келтіреді. Алтын баслы арыстан тамарин 2-ден 11-ге дейін жеке адамдардан тұратын топтарда өмір сүреді, орташа мөлшері 4-тен 7-ге дейін. Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, топ екі ересек еркек, бір ересек әйел және жас жеке адамдардан, немесе бір еркек пен бір әйел және жас жеке адамдардан, немесе бір жұптасқан жұп және әртүрлі топ мүшелерінен, әдетте бұрынғы ұрпақтың балаларынан құралуы мүмкін. Оның жұптасу жүйесі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ әртүрлі дереккөздер мен әлеуметтік топтар туралы ақпаратқа сүйене отырып, кейбіреулері моногамды жұптасу жүйесін қолдануы мүмкін (40–320 гектардан бастап). Оның тамақтануы өте кең: өсімдіктер, жемістер, гүлдер, нектар, жәндіктер және ұсақ омыртқасыздарды жейді, олардың ішінде жәндіктердің дернәсілдері, құмырсқалар, бұқашақтар, бақалар, кесірткелер, құс жұмыртқалары және ұсақ жыландар бар. Әдетте, жемістер оянғаннан кейін жақын уақытта жейді, себебі жеміс қанты кейінірек аң ауруға жылдам энергия береді. Ол эпифитті бромелиялардың ішіндегі жануарлардың жемін іздейді; егер оның қоныс аумағында көп бромелиялар болмаса, онда ол жарықтарда, ағаштардың ойықтарында, пальма жапырақтары арасында және жапырақ қалдықтарында азықтанады. Ол кейде шайыр жейді, бірақ бұл мінез-құлық осы тамарин түрінде сирек кездеседі. Оның мекендеу ортасы тропикалық ормандарда тұрақты болғандықтан, оның сүйікті тағамы жыл бойы қол жетімді және оларға аз қоректік құнды заттарды пайдалану қажеттігі туындамайды.
The golden headed lion tamarin (Leontopithecus chrysomelas), also the golden headed tamarin, is a lion tamarin endemic to Brazil. It is found only in the lowland and premontane tropical forest fragments in the state of Bahia, and therefore is considered to be an endangered species. It lives at heights of Its preferred habitat is within mature forest, but with habitat destruction this is not always the case. Several sources seem to have different information on the number of individuals within a group, and the type of social system that may be apparent. The golden headed lion tamarin lives within group sizes ranging from 2 to 11 individuals, with the average size ranging from 4 to 7. According to various sources, the group may consist of two adult males, one adult female, and any immature individuals, one male and one female and any immature individuals, or there may be one producing pair and a varying number of other group members, usually offspring from previous generations. There is not much known on its mating system, but according to different sources, and information on the possible social groups, it can be assumed that some may practice monogamous mating systems, (ranging from 40–320 hectares). It has a very wide diet; it eats plants, fruits, flowers, nectar, insects and small invertebrates; which include insect larvae, spiders, snails, frogs, lizards, bird eggs and small snakes. Typically, fruits are eaten shortly after awaking, as the fruit sugars provide quick energy for hunting later on. It searches for animal prey within epiphytic bromeliads; if its home range does not contain many bromeliads, then it will also forage in crevices, holes in trees, between palm fronds and in leaf litter. It occasionally eats gum, but this behavior is rare in this species of tamarin. Since its habitat is fairly stable within the rainforest, its preferred food is available year round and they do not need to resort to the low nutritional value of exudates.
Мінез-құлық
Зерттеу көрсетті, алтын бас арыстан тамарины табиғатта өмірінің шамамен 50% уақытын тек мекендегі 11% бөлігінде өткізеді. Оның қозғалыс үлгілері көбінесе ресурстарды алуға байланысты, ал аумақтық қорғанысқа онша қатысы жоқ. Топтар көршілес топтармен өте сирек кездеседі, бірақ кездескен жағдайда, бұл кездесулер әрқашан агрессивті болып, ұзақ дауыс шығару, қуу және әртүрлі топтар арасындағы төбелес сияқты қарқынды шайқастарды қамтиды. Алайда, олардың мекендеген орман бөлігі көршілес орманнан көбінесе үзіліспен бөлінген.
The study showed that in the wild the golden headed lion tamarin spends about 50% of its time in only 11% of its home range. Its ranging patterns appear to be strongly influenced by resource acquisition and much less by territorial defense. The groups showed very few encounters with neighboring groups, but when it did occur, the encounters were always aggressive, and included intensive bouts of long calling, chases, and fights between the different groups. but they ranged in a patch of forest that was almost entirely discontinuous from the neighboring forests.
Ауқым
Оның мекендейтін аймағы ұзақ мерзімде жеміс-жидектердің және жемтің жеңілмен тозатын қоректік орындарын қамтамасыз ету үшін кең болуы мүмкін. Орташа есеппен, олар 123 гектарлық мекендейтін аймақтарды қорғайды. Аумаққа толыққанды иелік етілмейді, ал алтынбас арыстан тамарин тобының мекендейтін аймақтары шекарасында белгілі бір деңгейде үсті-үстін келуі мүмкін.
Its home range may be large in order to provide a sufficient amount of easily depletable fruit and prey foraging sites over the long term. On average it defended home ranges that are 123 hectares. Space is not necessarily used exclusively, and golden headed lion tamarin groups may occupy areas that overlap to some extent at their borders
Қорғау
1982 жылы IUCN Қызыл тізімі алтын баслы арыстан тамаринін жойылу қаупі төнген түр ретінде тіркеді. Коста, Лейте, Мендес және Дичфилдтің мәлімдемесіне сәйкес, Бразилия әлемдік биотаның шамамен 14%-ын қамтиды және әлемдегі ең көп сүтқоректілерге ие, онда 530-дан астам сипатталған түр бар. Бразилияның Қоршаған ортаны қорғау және жаңаруға жарамды табиғи ресурстар институты (IBAMA) Атлантикалық орманның 24 эндемик приматының 15-інің қорғауға алыну керектігін хабарлайды. Бразилияның Атлантикалық орманы – Жер бетіндегі ең қауіпті экожүйелердің бірі, онда бастапқы орманның көп бөлігі егін шаруашылығы, кен өндіру, мал өсіру және қалалық аймақтарды кеңейту үшін жойылған. Арыстан тамаринінің төрт түрі зерттелді және кеңінен басқарылды, оның ішінде экологиялық зерттеулер, тұтқындықта өсіру, қайта ормандау және көшіру, мекен ортасын қалпына келтіру және қорғау, сондай-ақ экологиялық білім беру жұмыстары жүргізілді. Атлантикалық орман күшті фрагментацияланған, ал осы мекеннің жоғалуы алтын баслы арыстан тамаринінің санының азаюының басты себебі болып табылады. Бұрын орманның көп бөлігін какао өсімдіктері «кабрука» деп аталатын әдіс арқылы басып алған. Бұл – көлеңкелі егіншілік жүйесі, онда ортаңғы және төменгі қабаттағы ағаштар алынып, олардың орнына какао ағаштары отырғызылған. Тамариннің мекен ортасы азайғанмен, ол әлі де ескі өсімдіктерді сақтап, тамариндерге азық табуға және ұйықтауға орын береді. 1989 жылы фермерлер какао плантацияларын тастап кетті, себебі олардың егініне саңырауқұлақтар шабуыл жасады. Тамариндер үшін бұрын жеткілікті болған ескі өсімдіктер ағаш жинау, мал өсіру немесе басқа да дақылдар өсіру үшін жойылды.
The IUCN Red List categorized the golden headed lion tamarin as endangered in 1982. According to Costa, Leite, Mendes, and Ditchfield, Brazil accounts for about 14% of the world's biota and has the largest mammal diversity in the world, with more than 530 described species. According to the Brazilian Institute of Environment and Renewable Natural Resources (IBAMA), out of the 24 endemic primates of the Atlantic Forest, 15 of them are threatened. Brazil's Atlantic forest is one of the most endangered ecosystems on earth, in which the majority of the original forest has been cleared for farming, mining, ranching & expanding urban centers. The four species of lion tamarin have been studied and managed extensively, combining research on ecology, captive breeding, reintroduction and translocation, habitat restoration and protection, and environmental education. The Atlantic Forest is highly fragmented, and the disappearance of this habitat is the main reason for the golden headed lion tamarin's decline. The majority of the forest was once dominated by cocoa plants through a method known as cabruca. This is a system of shade cropping in which the middle and understory trees are removed and replaced with cocoa trees. Although the tamarin's habitat is reduced, it still leaves old growth trees which give the tamarins a place to forage and to sleep. In 1989 farmers abandoned their cocoa plants due to a fungus that attacked their harvest. The old growth which was once available abundantly to the tamarins was destroyed to harvest timber, clear land for cattle or grow other crops.
Қорғау жұмыстары
1980 жылы Бразилия үкіметі алтын баслы арыстан тамарині мен оның мекендеу ортасын қорғау үшін Уна биологиялық қорығын құрды. Жылдар өте келе, үкімет көбірек жер сатып алу арқылы парктің аумағы біртіндеп кеңейді. Унадағы популяция – ең жақсы сақталған орманның ең ірі популяциясы болып табылады. Рио-де-Жанейро приматтар орталығында 25 алтын баслы арыстан тамарині тұтқындықта өсіп жатыр. Көптеген көмек көрсетілгеннің арқасында ғалымдар жабайы табиғатта 6000-ға жуық алтын баслы арыстан тамарині бар екенін есептейді. 1990 жылдардың басында орманды және тамаринді қорғаудың маңыздылығы туралы халықты білімділікке жеткізу мақсатында Жер иелерінің қоршаған ортаны қорғау жоспары жасалды. Бұл жоспарға көршілес шаруашылықтардың 70%-дан астамында консервациялық шаралар енгізілді, сондай-ақ шаруаларға тамаринінің мекендеу ортасын сақтау үшін тұрақты егіншілік әдістерін пайдалану туралы білім берілді. Жоспар мектеп оқушыларына, аңшыларға және орман күзетшілеріне де табиғатты қорғау, меншік құқығы және жерді пайдалану туралы білім беруді қамтиды. Осы әдіс тамарині мен оның мекендеу ортасын сақтауда үлкен жетістікке жеткізді. Клейман мен Маллинсон IBAMA-ның төрт тамарин түрінің популяциясының төмендеуіне қарсы күресте атқарған консервациялық жұмыстарын қорытындылады. 1985-1991 жылдар аралығында IBAMA төрт Халықаралық қалпына келтіру және басқару комитетін (IRMC) құрды. Бұл IRMC-лер IBAMA-ға төрт түрді қалпына келтіру және басқару жөніндегі ресми ұсынымдар береді және Бразилия үкіметі тарапынан техникалық кеңесшілер ретінде мойындалады. Тамарин түріне қатысты қоғамдық алаңдаушылық 1960 жылдары Адельмар Коимбра Фильюдің экспорт және мекендеу ортасының жойылуы салдарынан алтын арыстан тамаринінің қарқынды түрде азаюына назар аударған кезде туды. Оның еңбегі арыстан тамариндерін қорғау үшін биологиялық қорықтар құруға көмектесті. Ол Рио-де-Жанейро приматтар орталығын құрды және алтын баслы арыстан тамаринін тұқымдастырған алғашқы адам болды. 1983-1994 жылдар аралығында көптеген алтын баслы арыстан тамариндері экзотикалық үй жануарлары саудасы аясында Жапония мен Бельгияға экспортталды. IBAMA Джереми Маллинсоннан алтын баслы арыстан тамарині үшін IRMC құруды және оның төрағасы болуын сұрады. Комитеттің бастапқы мақсаты – барлық тамариндерді Бразилияға қайтару болды, олардың бір бөлігі қайтарылды. Комитеттер арыстан тамаринін флагмандық түр ретінде насияттайды, соның нәтижесінде бірегей Атлантика орманы, оның экожүйесі және көптеген эндемикалық өсімдіктер мен жануарларды сақтауға ұмтылады. IRMC тұтқындықтағы басқару және зерттеу бағдарламасы, Баиядағы консервация және білім беру бағдарламасы, жер иелерінің экологиялық білім беру бағдарламасы және Федералды Уна биологиялық қорығындағы экология мен мінез-құлықты зерттеуді қамтитын бірнеше міндеттерге бөлінген. Олар IBAMA-ға демографиялық және генетикалық басқаруға қатысты ұсынымдар, жабайы және тұтқынға алынған популяцияларға арналған зерттеу ұсыныстары, қоғамдық консервациялық білім беру бағдарламалары, жер сатып алу арқылы қорғалған аумақтарды кеңейту және жаңа заңнаманы қолдау үшін тиісті агенттіктерге лобби жасау бойынша кеңес береді. IRMC мүшелері халықаралық құрамда, консервацияшылар, далалық биологтар, зоопарк биологтары, педагогтар, әкімшілер және IBAMA қызметкерлері сияқты әртүрлі сала өкілдерінен тұрады.
In 1980 the Brazilian government created the Una Biological Reserve for the protection of the golden headed lion tamarin and its habitat. Over the years the park has been growing slowly as the government acquires more land. The population at Una is the largest population in the most intact forest. There is also a captive breeding colony of 25 golden headed lion tamarins at the Rio de Janeiro Primate Center. Due to a great amount of help, scientist believe that there are around 6000 Golden headed lion tamarin in the wild. In the early 1990s, the Landowner's Environmental Protection Plan was created to educate the community about the importance of protecting the forest and the tamarin. The protection plan included conservation activities on over 70% of the neighboring farms, educating farmers on how to use sustainable agriculture in order to preserve the tamarin's habitat. The plan also educates school children, hunters and forest guards on conservation, property rights and land use. This method of educating and involving the community has had great success for preserving the tamarin and their habitat. Kleiman and Mallinson summarize the conservation efforts that the IBAMA have made in order to help all four of the tamarin species with their population decline. Between 1985 and 1991 IBAMA established four International Recovery and Management Committees (IRMCs). These IRMCs provide IBAMA with official guidance in the recovery efforts and management of the four species, and they are recognized by the government of Brazil as technical advisors. Public concerns of the tamarin species occurred in the 1960s when Adelmar Coimbra Filho brought to the attention the rapid declines of the golden lion tamarin due to exportation and habitat destruction. His input helped with the establishment of the biological reserves to protect lion tamarins. He founded the Rio de Janeiro Primate Center and he was the first person to breed the golden headed lion tamarin. From 1983 1994 large numbers of golden headed lion tamarins were exported to Japan and Belgium as part of the exotic pet trade. IBAMA asked Jeremy Mallinson to form and become chair of an IRMC for the golden headed lion tamarin. The initial objective of the committee was to have all of the tamarins returned to Brazil, and some of them were returned. The committees promotes lion tamarins as a flagship species with the ultimate intent being the preservation of the unique Atlantic Forest, ecosystem and its many endemic plants and animal. The IRMC is divided into several tasks which include the captive management and research program, conservation and education program in Bahia, a Landowner's Environmental Education Program, and a field study of ecology and behavior in the Federal Una Biological Reserve. They provide IBAMA with recommendations concerning demographic and genetic management, research proposals for wild and captive populations, community conservation education programs, expansion of protected areas through land acquisition, and they also lobby appropriate agencies to support new legislation. The IRMC members are international in composition with members from diverse disciplines, consisting of conservationists, field biologists, zoo biologists, educators, administrators, and IBAMA staff.