Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марино Сануто (немесе Санудо) Торселло (шамамен 1270–1343) – венециялық мемлекет қайраткері және географ. Ол крест жорықтарының рухын және қозғалысын қайта жаңғыртуға өмір бойы тырысқандығымен әйгілі; осы мақсатта ол «Liber Secretorum Fidelium Crucis» («Нағыз крестшілерге арналған құпиялар») атты еңбегін жазды. Кейде оны соңынан осы атпен танымал болған венециялық күнделік жазушыдан ажырату үшін Марино Сануто Ескі деп атайды.
Marino Sanuto (or Sanudo) Torsello (c. 1270–1343) was a Venetian statesman and geographer. He is best known for his lifelong attempts to revive the crusading spirit and movement; with this objective he wrote his Liber Secretorum Fidelium Crucis (Secrets for True Crusaders). He is now sometimes referred to as Marino Sanuto the Elder to distinguish him from the later Venetian diarist of the same name.
Өмір және саяхат
Марино Сануто 1270 жылы Венецияда дүниеге келді. Санудос – шығыс Жерорта теңізінде белсенді сауда-саттықпен айналысқан аристократиялық отбасы. Төртінші крест жорығынан кейін көп ұзамай Эгей теңізіндегі Наксос аралына қоныс аударып, Архипелаг герцогтігін құрған. Санутоның әкесі Венеция Сенатының мүшесі болған. Жастығынан бастап, ол көп саяхаттар жасады. Жасөспірім шағында 1291 жылы Мамлюк қоршауына түскенге дейін өркендеген сауда порты және крестонос мемлекеттерінің соңғы бекінісі болған Акрада болды. Кейінгі сапарлары оны Грекияға, Румынияға, Палестинаға, Египетке, Арменияға, Кипрге және Родосқа жеткізді. Сануто Венеция дожы Джованни Дандолоның сүйемелдеуші тобына қосылды. 1305 жылы ол Палермо сарайында болды, содан кейін Римге барып, кардинал Риккардо Петронидің кеңсесіне кірді. Ол сондай-ақ Сануто отбасының іскерлік мәселелеріне де қатысты. Жеке саяхаттарынан өзге, Санутоның көп саяхаттап көрген кең таныс адамдарының желісі болды. Оның корреспонденттерінің арасында мұсылман және моңғол жерлеріне көп саяхат жасаған венециялық дворян Гульельмо Бернарди де Фурво, 1312 жылы Қытайдағы католик миссиясын күшейту үшін Қырымдағы Каффа епископы Иероним және Византия императоры Андроник II Палеолог болды.
Marino Sanuto was born in Venice around 1270 to the Sanudos, an aristocratic trading family active in the eastern Mediterranean, of which a branch had settled in the Aegean on the island of Naxos shortly after the Fourth Crusade and founded the Duchy of the Archipelago. Sanuto's father was a member of the Venetian Senate. Starting as a young man, he traveled extensively. As a teenager he stayed in Acre, a thriving commercial port and the final stronghold of the Crusader states before falling to a Malmuk siege in 1291. Later travels took him to Greece, Romania, Palestine, Egypt, Armenia, Cyprus and Rhodes. Sanuto became a member of the entourage of Giovanni Dandolo, the Doge of Venice. In 1305 he was at the court of Palermo and then went on to Rome where he joined the offices of Cardinal Riccardo Petroni. He was also involved in business affairs for the Sanuto family. In addition to his own travels, Sanuto had an extensive network of contacts who had travelled widely. Among his correspondents were Guglielmo Bernardi de Furvo, a Venetian nobleman who had travelled extensively in Muslim and Mongol lands, Bishop Jerome of Kaffa, in the Crimea, who in 1312 had been sent to reinforce the Catholic mission in China, and Andronikos II Palaiologos, the Emperor of Byzantium.
Крест жорықтарының қорғаушысы
Өмірінің көп бөлігінде Сануто қасиетті жерлерді қайтару үшін крест жорығын ынтамен қолдады. Оның осы мәселеге деген қызығушылығының нақты себебі толыққанды белгілі емес. Мүмкін, көптеген еуропалықтар сияқты, ол да қалаға сапар жасағаннан кейін көп ұзамай Акраның мұсылман әскерлеріне күтпеген жерден түсуіне қатты ошара болған. Сонымен қатар, оған жаңа крест жорығының белгілі жақтасы Сиеналық Рикардо да әсер еткен болуы мүмкін. XIII ғасырдың басында Еуропада көптеген крест жорығы ұсыныстары айналысқа түсті. Дайындық және іске асыру жөніндегі пікірлер әртүрлі болды, бірақ Санутоның жоспары табысты науқанның кілті ретінде күрделі әскери стратегияға және сенімді қаржылық қолдауға басымдық берді. Ол бұрынғы крестонос мемлекеттеріндегі мұсылман қарсылығын жоюға бағытталған ұзақ мерзімді науқанды егжей-тегжейлі сипаттады. Санутоның ұсынысы Египетке қарсы бірнеше жылдық блокадамен басталды, одан кейін Египетті қамтамасыз ету және Киелі жерге шабуыл жасау үшін трамплин ретінде қызмет ету үшін сұлтандыққа басып кіру жоспарланған. Ол нақты әскери маневрларды егжей-тегжейлі көрсетті және тіпті күнделікті шығындарды бюджеттеді. Оның "Secreta fidelium crucis" (Нағыз крестшілердің құпиялары) атты трактатының алғашқы нұсқасы 1306 және 1307 жылдар аралығында жазылды және Папа Климент V-ге ұсынылды. Ол жылдар бойы қолжазбасын қайта қарауды және кеңейтуді жалғастырды, 1307 жылға дейін Киелі жерлердің тарихын және Левант географиясын қосты. 1321 жылы Сануто өзінің жаңа нұсқасын Папа Иоанн XXII-ге ұсынды, ал француз тіліне аудармасы Франция королі Карл IV-ке жіберілді. "Liber Secretorum" көптеген рет көшіріліп, әсем суреттермен безендірілген нұсқалары Еуропаның ықпалды тұлғаларына жіберілді. Қазіргі таңда кем дегенде он бір данасы сақталған.
For much of his life, Sanuto was a zealous advocate for a crusade to recapture the Holy Lands. Impetus for his interest in this cause is not entirely clear. Perhaps, like many Europeans, he was shocked by the sudden and unexpected fall of Acre to Muslim forces not long after his visit to the city. He may also have been influenced by his patron, Ricardo of Siena, a well known proponent of a new crusade. During the early part of the thirteenth century, numerous crusade proposals were circulating in Europe. Opinions varied on preparations and implementation but Sanuto's plan placed more emphasis on a sophisticated military strategy and reliable financial backing as keys to a successful campaign. He detailed a long term campaign to break down Muslim resistance around the former crusader states. Sanuto's proposal began with a multi year blockade against Egypt, followed by the capture of the sultanate to secure Egypt and serve as a springboard for invasion of the Holy Land. He detailed precise military manoeuvres and even budgeted their daily costs. The first version of his treatise, Secreta fidelium crucis (Secrets for True Crusaders), was written between 1306 and 1307 and presented to Pope Clement V. Over the years he continued to revise and expand his manuscript, adding a history of the Holy Lands to 1307 and a geography of the Levant. In 1321 Sanuto presented his new version to Pope John XXII and a French translation was sent to King Charles IV of France. The Liber Secretorum was copied numerous times and lavishly illustrated versions were sent to influential people throughout Europe. At least eleven copies are known to survive.
Картографиялық
Оның крест жорықтары туралы трактатының тағы бір ерекшелігі – Шығыс Жерорта теңізін, Арабияны, Мысырды, Қара теңізді, Италияны және Батыс Еуропаны бейнелейтін карталар жинағының кіріктірілуі болды. Бұл стратегиялық әскери мақсаттар үшін жасалған Орта ғасырлардан жеткен ең алғашқы сақталған карталар. Сонымен қатар, дәстүрлі ортағасырлық әлем картасының элементтерін портлан картасының дәлдігімен үйлестірген революциялық әлем картасы да болды. Ол "14 ғасырдың басындағы ең маңызды карталық жәдігер" деп аталды. Бір кезде Сануто осы карталардың авторы деп есептелген, бірақ кейінгі зерттеулер генуялық картограф Пьетро Весконте негізгі автор екенін көрсетті. Сануто мен Весконте арасындағы ынтымақтастық деңгейі белгісіз, бірақ Сануто картографының есімін ешқашан атаған емес.
Another distinguishing feature of his crusade treatise was the inclusion of a set of maps depicting the Eastern Mediterranean, Arabia, Egypt, the Black Sea, Italy, and Western Europe. These are the earliest surviving maps from the Middle Ages designed for strategic military purposes. Also included was a revolutionary world map which combined elements of a traditional medieval mappamundi with the accuracy of a portolan chart. It has been called "perhaps the single most important surviving cartographic artifact of the early 14th Century." At one time, Sanuto was thought to have been the creator of these maps but further study has shown that Pietro Vesconte, a Genoese cartographer, was the primary author. The degree of collaboration between Sanuto and Vesconte is unknown but Sanuto never mentions his cartographer by name.
Басқа жұмыстар
Сануто крест жорықтарын қолдаумен қатар, франк княздықтары мен Византияның латын тіліндегі құнды тарихын жазды. Қазірге дейін сақталған жалғыз нұсқасы – венециялық аударма, Istoria del regno di Romania. 1326 және 1333 жылдар аралығында жазылған оның тарихы Михаил VIII Палеологтың Константинопольді қайта жаулап алуы туралы бірегей мәліметтер береді. Сануто Константинопольдің Латын империясының құлауы және Балдуин II-нің оны қайта жаулап алуға жасаған әрекеттері туралы да қысқаша жазды.
In addition to his crusade advocacy, Sanuto wrote a valuable Latin history of the Frankish principalities and Byzantium. The only surviving copy is a Venetian translation, Istoria del regno di Romania. Written between 1326 and 1333, his history provides a unique account of the reconquest of Constantinople by Michael VIII Palaiologos. Sanuto also wrote a brief account of the collapse of the Latin Empire of Constantinople and the efforts of Baldwin II to promote a reconquest.