Кіріспе

Өсімдіктердің өсуі мен егін жинаудың жылдық циклі. Ауыл шаруашылығы циклі – өсімдіктердің өсуі мен егін жинауға қатысты іс-шаралардың жылдық айналымы. Бұл іс-шаралар топырақты жұмсарту, егін себу, арнайы суару, өсімдіктер өскен кезде оларды көшіру, егін жинау және тағы да басқаларын қамтиды. Осы іс-шараларсыз егін өсіру мүмкін емес. Ауыл шаруашылығының негізгі кезеңдері: топырақты дайындау, егу, тыңайтқыштар енгізу, суару, егін жинау және сақтау.

Тұқым себу

Тұқым себу процесінің негізгі факторы – тұқымның және оны отырғызатын топырақтың қасиеттеріне байланысты. Егін шаруашылығымен байланысты алғашқы қадам – егіндік дақылдарды таңдау, ол негізінен екі техникадан тұрады: жыныстық және жыныстық емес. Жыныстық емес техникаға бүршіктеп өсіру, қаламшалау және қабаттау сияқты вегетативтік процестердің барлық түрлері кіреді. Жыныстық техника – тұқымнан өсімдік өсіруді қамтиды. Қаламшалау – өсімдік бөліктерін біріктіріп, оларды біріктіріп, бір өсімдік ретінде өсуіне мүмкіндік беретін жасанды көбейту әдісі. Қаламшалау көбінесе екі түрдегі өсімдіктерге қолданылады: екіжарналылар және жалаңаш тұқымдылар, себебі өсімдік тіндері арасында – ксилема және флоэма – тамырлы камбийдің болуына байланысты. Қаламшаланған өсімдік екі бөліктен тұрады: біріншісі – тамыр жүйесінен және сабақтың төменгі бөлігінен тұратын өсімдіктің тамыр бөлігі; екіншісі – сабақтың жоғарғы және негізгі бөлігін құрайтын бұтақтар мен негізгі сабақ, ол біртіндеп толыққанды дамыған өсімдікке айналады. Бүршіктеу – жаңа өсімдіктің аналық өсімдіктің өнімді бөлігінен дамитын жыныстық емес көбейтудің тағы бір түрі. Бұл әдіс өсімдіктің бүршігін басқа өсімдіктің сабағына қосу арқылы жүзеге асырылады. Бүршік отырғызылған өсімдік аналық өсімдіктің толықтай көшірмесіне айналады. Жаңа өсімдік дербес өсімдікке айналуы мүмкін, бірақ көп жағдайда ол жалғасып, әртүрлі шоғырларды құрайды.

Тұқымдық

Тұқымның өніп, көшетке айналуы – бұл процесс. Осы процеске қажетті маңызды жағдайлар – су, ауа, температура, энергия, тірілік қабілеті және ферменттер. Осы шарттардың біреуі болмаса, процесс сәтті аяқталмайды. Өскіндік – тұқымның өмірге келуінің алғашқы белгісі.

Аңтану

Аңтану процесі – өсімдіктің аналық мүшелеріне тозаңның ауысуына айқындалады. Оңтайлы тозаңдану үшін салыстырмалы ылғалдылық 50–70% және 24,4 °C температура жағдайлары қажет. Егер ылғалдылық 90%-дан асса, тозаң шашылмайды. Ауа айналымын күшейту – ылғалдылық деңгейін бақылаудың тиімді тәсілі.

Суландыру

Суландыру – өсімдіктердің өсуіне жағдай жасау үшін топыраққа суды жасанды түрде қолдану процесі. Бұл термин көбінесе құрғақ, шөлейтті аймақтарда өсімдіктердің өсуын қамтамасыз ету үшін көп мөлшерде су қолданылған кезде пайдаланылады. Суландыру процесі өсімдіктің өсу қарқынын ғана емес, сонымен қатар өнімділігін де арттырады. Теміржол және тропикалық аймақтарда жаңбыр мен қар суландыру суының басты көзі болып табылады, бірақ қолайсыз ауа-райы жағдайы бар құрғақ жерлерде жер асты сулары маңызды рөл атқарады. Жер асты сулары қиыршық тас және су жинағыш тау жыныстарынан құралған ойыстарға жиналады. Бұралар да суландыру суын таратудың маңызды көзі болып табылады. Жер асты құдықтары да, әсіресе Америкада, соның ішінде Аризона штатында, суландыруға арналған суды сақтауда маңызды рөл атқарады. Дауыл кезінде жиналған сумен толы өзендерден су және шөгінділер жер асты ойыстарға жиналады. Суландырудың екі түрі бар: шашыратып суару және тамшылатып суару. Тамшылатып суару шашыратып суаруға қарағанда тиімдірек саналады, себебі одан аз су буланып кетеді.