Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаштар мен өсімдіктердің құрылымдық бөлігі. Бұта – ботаникада кейде рамус деп аталатын, басқа сабақтан өсетін сабақ немесе жапырақтардағы тамырлар сияқты құрылымдардың кіші тамырларға бөлінуі.
Structural part of trees and plants
A branch, sometimes called a ramus in botany, is a stem that grows off from another stem, or when structures like veins in leaves are divided into smaller veins.
Тарих және этимология
Ежелгі ағылшын тілінде бұтаққа қатысты көптеген сөздер бар, олардың ішінде сетен, стофн, тельгор және хрис. Сондай-ақ, бұтақты сипаттау үшін қолданылатын көптеген сөздер де бар, мысалы, blēd (яғни, шырынды немесе "гүлдеген"), bōgincel (сөзбе-сөз "кішкентай бұтақ"), ōwæstm (сөзбе-сөз "өсу үстінде") және tūdornes (сөзбе-сөз "өркендеу"). Бұтақшалар мен бұтақтарды атау үшін тағы да көптеген сөздер бар, соның ішінде тан, ол бүгінге дейін қызылгүлдегі "бармақ" деген мағынада сақталған. Латын тілінде бұтақ ramus немесе cladus деп аталады. Соңғы термин – cladodontтар (тарақ тісті тарихқа дейінгі акулалар) немесе кладограмма сияқты басқа да қазіргі заманғы сөздердегі жұрнақ.
In Old English, there are numerous words for branch, including seten, stofn, telgor, and hrīs. There are also numerous descriptive words, such as blēd (that is, something that has bled, or "bloomed", out), bōgincel (literally "little bough"), ōwæstm (literally "on growth"), and tūdornes (literally "offspringing"). Numerous other words for twigs and boughs abound, including tān, which still survives as the " toe" in mistletoe. Latin words for branch are ramus or cladus. The latter term is an affix found in other modern words such as cladodonts (prehistoric sharks with branched teeth) or cladogram.
Ағаш бұтақтары
Ірі бұтақтар бұтақтар деп, ал кіші бұтақтар бұтақшалар деп аталады. Бұтақша әдетте ұшын білдірсе, бұтақ тек тікелей діңге шыққан бұтақтарды көрсетеді. Ағаштардың көптеген түрлерінің болуына байланысты, бұтақтар мен бұтақшаларды әртүрлі пішіндер мен өлшемдерде кездестіруге болады. Бұтақтар дерлік көлденең, тік немесе диагональды болуы мүмкін, бірақ көптеген ағаштардың бұтақтары көтеріңкі диагональды болады. Ағаш бұтақтануымен байланысты бірнеше математикалық қасиеттер бар; олар табиғаттағы фрактал үлгілерінің табиғи мысалдары болып табылады және Леонардо да Винчи байқағандай, олардың қима аудандары да Винчи бұтақтану ережесін жақыннан ұстанады.
Large branches are known as boughs and small branches are known as twigs. The term twig usually refers to a terminus, while bough refers only to branches coming directly from the trunk. Due to a broad range of species of trees, branches and twigs can be found in many different shapes and sizes. While branches can be nearly horizontal, vertical, or diagonal, the majority of trees have upwardly diagonal branches. A number of mathematical properties are associated with tree branchings; they are natural examples of fractal patterns in nature, and, as observed by Leonardo da Vinci, their cross sectional areas closely follow the da Vinci branching rule.
Ерекше шарттар
Бұтақтарды қол немесе жарғақ деп те атайды, және бұл салыстыру болғанымен, екеуі де бұтақтардың кең таралған синонимдері болып табылады. Қайырма немесе жік – бұл діңге екі немесе одан көп бұтақтардың бірігетін жері. Көбінесе бұтақтарды жапырақсыз бұтақ деп те атайды, әсіресе олар жұлып алынса. Бұтақтарды атау үшін тағы да қолданылатын сөздер – бұтақша, жапырақ, және шеңбер, сондай-ақ арнайы терминдер – серкулус және рамулус. Ірі бұтақтардың астындағы бұтақтар кіші бұтақтар деп аталады. Кейбір ағаштардың бұтақтарының өз атаулары бар, мысалы, жылыс пен бидайдан жасалған бұтақтар. Көбінесе ағылшын тілінде ағаштарға қатысты сөздер бірге қолданылады, мысалы, қарасора мен қасиетті бұтақ, олар көбінесе "бұтақша" деген тіркеспен қолданылады (мысалы, "қасиетті бұтақтың бұтақшасы"). Сол сияқты, шиенің бұтағын әдетте "шиі бұтағы" деп атайды, ал басқа ұқсас құрылымдар (мысалы, "акация бұтағы" немесе "жеміс бұтағы") мұндай байланысқа ие емес. Бұл әмбебаптықтың жақсы мысалы – емен, оны "емен бұтағы", "еменнен жасалған бұтақ", "емен бұтағы" немесе "емен ағашының бұтағы" деп әртүрлі атауға болады. Бұтақ кесілгеннен кейін немесе басқа жолмен түбірден алынса, көбінесе таяқ деп аталады, ал қандай да бір мақсатта қолданылатын таяқ (мысалы, серуендеу, жазалау немесе ұру үшін) көбінесе сапырғы деп аталады. Жұқа, иілгіш таяқтарды бұранда, таяқша, шраг немесе вимина (жекеше вимен) дейді.
A bough can also be called a limb or arm, and though these are arguably metaphors, both are widely accepted synonyms for bough. A crotch or fork is an area where a trunk splits into two or more boughs. A twig is frequently referred to as a sprig as well, especially when it has been plucked. Other words for twig include branchlet, spray, and surcle, as well as the technical terms surculus and ramulus. Branches found under larger branches can be called underbranches. Some branches from specific trees have their own names, such as osiers and withes or withies, which come from willows. Often trees have certain words which, in English, are naturally collocated, such as holly and mistletoe, which usually employ the phrase "sprig of" (as in, a "sprig of mistletoe"). Similarly, the branch of a cherry tree is generally referred to as a "cherry branch", while other such formations (i. e., "acacia branch" or "orange branch") carry no such alliance. A good example of this versatility is oak, which could be referred to as variously an "oak branch", an "oaken branch", a "branch of oak", or the "branch of an oak tree". Once a branch has been cut or in any other way removed from its source, it is most commonly referred to as a stick, and a stick employed for some purpose (such as walking, spanking, or beating) is often called a rod. Thin, flexible sticks are called switches, wands, shrags, or vimina (singular vimen).